جام جم آنلاين
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیوآرشیو
جمعه 06 ارديبهشت 1398 / 20 شعبان 1440 / a 26 Apr 2019    آخرین به روز رسانی ساعت 08:20
عناوین کل اخبار
روزنامه
فرهنگ و سينما
اجتماعي
دفاع مقدس
اقتصادي
راديو و تلويزيون
سياسي
بين الملل
ورزشي
دانش
آموزش
حوادث
گردشگري
شهرستانها
تاريخ
گفتگو
سرگرمي
يادداشت
صوت وتصویر
عکس
کاریکاتور
RSS
نسخه موبایل جام جم
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
RSS FEED
فرهنگ و سينما
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
يكشنبه 28 مهر 1381 - ساعت 15:57
شماره خبر: 100004206768
صدايي به قدمت گويندگي
جام جم آنلاين: ایرج دوستدار یکی از بزرگمردان عرصه دوبله در سال 1309متولد شد و در اسفند ماه 1376 جاودان شد.فعالیتش را از هفده سالگی با تئاتر و سینما آغاز کرد و در سال 1337رسما وارد عرصه دوبله شد و عطای سینما را به لقایش بخشید. او عقیده داشت کات های سینمایی مثل آن است که احساس آدم را با نیشتر تیزی برش می زند.
جان وین ، لی جی کاب ، ادی کنستانتین ، رونالد شاینر، برل آیوز و... نقش هایی است ک او به جای آنها صحبت کرده است . زنده یاد دوستدار در سریال امام علی (ع) به جای مرحوم فروهر و مرحوم گرجی ، در مجموعه تلویزیونی «برنامه ای برای یک جنایت » به جای «کارآگاه » و در مجموعه کارآگاه ساخته حسن هدایت به جای معاون کارآگاه و نیز در سریال امام حسن (ع) به جای داود رشیدی و... صحبت کرده است . هی جو، در مسیر تندباد و... از فعالیت های دوبله او در عرصه سینماست . مرحوم دوستدار تحصیلکرده رشته حقوق بود. دهه چهل ، دهه شکوفایی و اوج هنر ایران بود. دوبله نیز که به هر جهت شقی از هنر محسوب می شود از این نقطه اوج مستثنی نیست . در دهه چهل صداهای ماندگار و نیز تیپ هایی آفریده شدند که به جرات می توان گفت تکرارناشدنی هستند. «هنر محدود به زمان و مکان نیست » اگر این جمله را قبول داشته باشیم معنای جاودانگی هنری و نیز جاودانگی هنرمند را به وضوح درک خواهیم کرد. وقتی قرار باشد با عنوان کردن مثالی جاودانگی هنری را اثبات نمود چه مثالی بهتر از ایرج دوستدار. او به نوعی پایه گذار سبک شناسی در دوبله بود از این رو صداهایی که برای بازیگران طراز اول انتخاب می نمود برای همیشه دوبله ماندگار شدند. «جان وین » با صدای ایرج دوستدار در ایران شناخته شد و البته با استقبال چشمگیری هم مواجه شد. بی شک پس هر موفقیتی سرفصل هایی فکر شده وجوددارد. موفقیت دوستدار نیز چنین است که به آن خواهیم پرداخت . دوستان و علاقه مندان او درباره دوستدار اعتقاد داشتند که او صدایی به قدمت خود دوبله داشت . دوبله پرسوناژ جان وین توسط ایرج دوستدار کاملا اتفاقی بود. استودیو مولن روژ توسط برادران اخوان و به مدیریت دوستدار تاسیس شده بود (با دستگاه های جدید). ازآنجا که قصد امتحان کردن دستگاه ها را داشتند (چون احتمال می رفت فیلم بسوزد) از این رو فیلم ارزان قیمتی خریداری می شود به نام «سه پدرخوانده » که جان وین نیز از بازیگران آن فیلم بود. به کسی که پیش از آن دو فیلم دیگر «وین » را دوبله کرده بود پیشنهاد کار می دهند، او قیمت بالایی درخواست می کند که با مخالفت برادران اخوان مواجه می شود. از دوستدار خواسته می شود که روی نقش جان وین صحبت کند و دوستدار قبول می کند و اولین کار دوبله اش را با سه پدرخوانده آغاز می کند و جالب این که فیلم برای سود تجاری خریداری نشده بود اما هنگام نمایش با استقبال چشمگیری مواجه شد طوری که سه ماه روی پرده بود. نقش جان وین در فیلم هایش یکی پس از دیگری تغییر می کرد چراکه فیلم به سمت تجاری شدن پیش می رفت و به دنبال آن تغییرات تماشاگرپسند روی بازی و دیالوگ های جان وین اعمال می شد. ازآنجاکه دوستدار به زبان انگلیسی ، عربی و نیز زبان فارسی تسلط کامل داشت برای درک هرچه بهتر این تغییرات و پی بردن به ظرافت های بازی جان وین و نیز شنیدن مستقیم دیالوگ های فیلم ، فیلم هارا به زبان اصلی نگاه می کرد تا فاصله اش را با نقش به حداقل برساند. نقش های جان وین نقش هایی عامی و جاهل مسلک بود با ادبیات و اصطلاحات خاص خودش .اولین کار دوستدار همگام کردن خود با تغییرات بازی جان وین بود و پس از آن هم کاربرد فارسی شده اصطلاحات جان وین . دوستدار با این دو فاکتور جان وین را آفرید. دوبله (علی رغم تمام بی توجهی های اعمال شده به آن) کار بسیار دشواری است هم از بعد فنی و تکنیکی و هم از بابت فرهنگی . دوبله فرهنگی است شنیداری تصویری که تاثیر عمیقی روی مخاطبانش دارد. برگردان یالوگ های غیرفارسی به زبان فارسی و پس از آن دوبله فیلم از حساس ترین کارهای فرهنگی است . آثار دوبله شده با تیراژ میلیونی عرضه می شوند و همین حساسیت های کار را دوچندان می کند پس می بایست در چگونه صحبت کردن و به کار بردن عبارات و اصطلاحات دقت زیادی خرج شود تا فرهنگ مسموم وارد جامعه نشود کاری که دوستدار با تفکری عمیق انجام داد و شاید دلیل جاودان ماندن دوستدار همین تلاش اوست برای معادل سازی . او بسیاری از متل ها، مثل ها و اصطلاحات زبان فارسی را می دانست و فرهنگ فولکلور را می شناخت . قبل از بازگو کردن معادلی برای عبارتی ابتدا آن را با محیط اجتماعی تطبیق می داد و اگر تشخیص می داد که استفاده از فلان عبارت ضرری ندارد آنگاه آن را وارد فیلم می کرد. مساله ای که متاسفانه کمتر شاهد آن هستیم . ایرج دوستدار کارمند اداره دارایی بود و پس از بازنشسته شدن از این اداره در کنار همسرش که دکتر داروساز است در داروخانه مشغول به کارشد. هیچ گاه به دوبله به عنوان منبع درآمد نگاه نکرد و به همین دلیل سطح کیفی کارهای دوستدار همیشه در حد مطلوب بود. او عاشق دوبله بود به طوری که روز پس از مرگش برای دوبله فیلمی قرار گذاشته بود که جاودانه شدن را به آن ترجیح داد. او عقیده داشت هرکاری که با اجبار و برای پول باشد از بابت هنری افت خواهد کرد. او می دانست کی ، کجا و به چه صورت باید کارش را انجام دهد. بسیار در جامعه و بین مردم و بسیاری از تیپ های صوتی را ازمیان مردم انتخاب می کرد. او تیزبینی خاص خودش را داشت و وقتی این تیزبینی با عشق به دوبله آمیخته شد ثمره بسیار مثبتی برجای گذاشت . در فیلمفارسی های قبل از انقلاب خیلی کم صحبت کرد (شاید سه یا چهار فیلم) و عقیده داشت آن فیلم ها قابلیت هنری ندارند. اصلا در قیدوبند انتخاب نقش برای دوبله نبود، در فیلمهایی که مدیر دوبلاژ بود یا اصلا حرف نمی زد و یا اگر بنا به ضرورتی صحبت می کرد نقش های کوچکی را می گفت . بسیاری از اوقاتش با مطالعه و نگارش سپری می شد. خوب یادم است برای دوبله کارتون عصرحجر بسیار حساسیت از خود نشان داد. فکر می کرد که بچه ها از چه چیزهایی خوششان می آید و یا چه چیزهایی برایشان جذابیت دارد. اصلا اهل افراط و تفریط نبود. در هیچ زمینه ای ، همانقدر که عاشق کارش بودعاشق خانواده اش هم بود. ایرج دوستدار همیشه پرسوناژهای مخصوصی داشت و اگر اختلافی و فاصله ای بین نقش و خودش احساس می کرد روی آن نقش صحبت نمی کرد. با آن که از ادبیات عامه برای دوبله فیلم ها یاری می جست اما هیچ گاه از محدوده ادب خارج نشد و پاکیزگی بر تمام فعالیت هنری اش سایه افکنده بود.

نظر خوانندگان:*
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:*    پست الکترونیک:





کد بالا را وارد کنید(بزرگ و کوچکی حروف تاثیری ندارد):