جام جم آنلاين
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیوآرشیو
جمعه 09 آبان 1393 / 07 محرم 1436 / a 31 Oct 2014    آخرین به روز رسانی ساعت 08:20
عناوین کل اخبار
روزنامه
فرهنگ و سينما
اجتماعي
دفاع مقدس
اقتصادي
راديو و تلويزيون
سياسي
بين الملل
ورزشي
دانش
آموزش
حوادث
گردشگري
شهرستانها
تاريخ
گفتگو
سرگرمي
يادداشت
صوت وتصویر
عکس
کاریکاتور
RSS
نسخه موبایل جام جم
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
RSS FEED
فرهنگ و سينما
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
جمعه 27 ارديبهشت 1387 - ساعت 14:56
شماره خبر: 100938620610
خرمشاهي:
خيام بيشترين تأثير را بر حافظ دارد
جام جم آنلاين: «بهاءالدین خرمشاهی» گفت: خیام بیشترین تأثیر را در شاعران پس از خود بر حافظ داشته است تا آن حد که حافظ را شارح خیام دانسته اند. خیام خداشناس بزرگی بود اما حافظ ایمان مستحکم تری به حقیقت و طریقت و شریعت نسبت به خیام داشته است. خیام یک روح نومید دارد اما موحد است و قائل به وجود خداوند.

«بهاءالدین خرمشاهی» قرآن پژوه، حافظ شناس و پژوهشگر ادبیات در گفت‌وگو با فارس بیان داشت: این ایراد بزرگ وارداست که خیام پژوهی از شاخه های پررونق ادبی و فلسفی در دوران حاضر نیست اما از سوی دیگر هرگونه ارزیابی از این دست لاجرم باید مقایسه‌ای باشد. یعنی ما باید فکر کنیم که درباره بزرگان طراز اول فکر و اندیشه چه کارهایی صورت گرفته است. مثلا در خصوص شعر، اندیشه و زندگی «نظامی گنجوی» هم کار چندانی صورت نگرفته است.

وی ادامه داد: «فردوسی» و «حافظ»  استثناء هستند و چند دهه است که پژوهش‌های ادبی در خصوص این دو بزرگ زیاد صورت گرفته است. اما مثلا «سعدی» که تا شصت ، هفتاد سال پیش رتبه اول پژوهش و کارکرد در اجتماع را داشته است امروز افت کرده است و سعدی پژوهی در قیاس با "حافظ" و "فردوسی" کمتر شده است. برای مثال شاعر بزرگی چون "کمال الدین اصفهانی" که تأثیر بسیاری بر حافظ داشته و حدود یک قرن بعد از خیام می زیسته است، مدت بسیاری است که دیوانش چاپ نشده است.

خرمشاهی اظهار داشت: در کتاب «خیام نامه» من از تصحیح شادروانان «محمدعلی فروغی» و «قاسم غنی» استفاده کرده‌ام و باید بگویم که تصحیح این دو استاد شادروان از معتبرترین نسخ رباعیات خیام است. از دیگر کارهای معتبر می‌توان به تصحیح «علی دشتی» و «البرساتون» ایرانشناس انگلیسی اشاره کرد.

اما کار صادق هدایت تصحیح چندان قوی و معتبری نیست. مرحوم «علامه قزوینی»  آرزو کرده بود که مقاله «مینوفسکی» پژوهشگر روس در مورد رباعیات خیام ترجمه شود و من این کار را ترجمه کردم ودر کتاب «خیام نامه» آوردم.

خالق «حافظ نامه» در خصوص ابهامی که در رباعیات خیام است خاطرنشان کرد: آثار هنری لاجرم دوپهلو می شود و بیشتر از یک معنای تحت اللفظی به خود می گیرد و این یک قاعده بزرگ ادبی است. از این معانی یکی تحت اللفظی است که با تفسیر بدست می آید و دیگری ژرفنا ساخت است که با تأویل حاصل می شود و رباعیات خیام هم از این قاعده مستثنی نیست.

خرمشاهی در خصوص تأثیر خیام بر شعرای پس از خود گفت: «شبلی نومانی» پژوهشگر بزرگ پاکستانی می گوید که حافظ شارح خیام بوده است. او میراث‌ بر خیام و بهترین شاعر اندیشه های اوست اما با این تفاوت که فرجام شناسی حافظ بسیار مستحکم تراز خیام است. خیام خداشناس بزرگی بود اما حافظ ایمان مستحکم تری به حقیقت و طریقت و شریعت نسبت به خیام داشته است.

خیام یک روح نومید دارد اما موحد است و قائل به وجود خداوند. خیام هم از تکفیر علمای زمان می ترسد و هم ازحاکمان وقت که با علما هم سو شوند و آسایش او را بگیرند. از این جهت است که بسیار دوپهلو صحبت کرده است. از دیگر شعرایی که تأثیر بسیار از خیام پذیرفت عارف و شاعر بزرگ «فریدالدین عطار نیشابوری» است که در «مختارنامه» تأثیرپذیری از خیام را هویدا کرده است.

این رباعی سرا تصریح کرد: آیت ا... سیدحسن رفیعی قزوینی که از حکمای بزرگ روزگار است معتقد است که خیام بزرگترین حکیم اسلامی است و گفتن این کلام از سوی حکیم بزرگی چون ایشان شجاعت سرشار فرهنگی می خواهد.

خرمشاهی در خصوص رباعی سرایی در جهان امروز بیان داشت: شیراز که در قدیم غزل سرایی را به اوج رساند، امروز هم در رباعی حرف اول را می زند. «شاپور پساوند» و «ایرج زبردست» از رباعی سرایان بسیار بزرگ روزگار هستند که نفی آنها ممکن نیست. «شاپور پساوند» را می‌توان بزرگترین منبع الهام پیشاوندی برای «زبردست» و رباعیاتش نامید.«پساوند» خود رباعی سرای بسیار قابلی است که تنوع معنا و معناگرایی در اشعارش موج می زند.

وی افزود: ایرج زبردست هم با اینکه دانشی همپایه بزرگان دانش و فلسفه ندارد اما رباعیاتش در آن حد است که اگر جسارت بورزیم و از نام بزرگان هراس نداشته باشیم می‌توانیم او را «خیام زمان» بخوانیم. او شاعری است که بی آنکه معنا را فراموش کند تکنیک‌دان بزرگی است.

او در اشعارش پارادوکس را به اوج رسانده است اما زبردست خود حاضر است که مجموع رباعیاتش را با رباعیات خیام تاخت بزند و این نشان‌دهنده حسن اخلاق و منش والای اوست. «زبردست» را باید دریافت چون به جرأت بزرگترین رباعی سرای روزگار ماست.


نظر خوانندگان:*
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:*    پست الکترونیک:





کد بالا را وارد کنید(بزرگ و کوچکی حروف تاثیری ندارد):




 
اخبار مرتبط: 
با برگزاري يک همايش‌

با ساخت فيلمي مستند از سوي محمدعلي فارسي‌


روزها در قاب