جام جم آنلاين
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیوآرشیو
دوشنبه 30 ارديبهشت 1398 / 15 رمضان 1440 / a 20 May 2019    آخرین به روز رسانی ساعت 08:20
عناوین کل اخبار
روزنامه
فرهنگ و سينما
اجتماعي
دفاع مقدس
اقتصادي
راديو و تلويزيون
سياسي
بين الملل
ورزشي
دانش
آموزش
حوادث
گردشگري
شهرستانها
تاريخ
گفتگو
سرگرمي
يادداشت
صوت وتصویر
عکس
کاریکاتور
RSS
نسخه موبایل جام جم
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
RSS FEED
دانش
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
شنبه 14 بهمن 1391 - ساعت 00:13
شماره خبر: 100771442626
حيوانات در فضا
جام جم آنلاين: سفر به فضا یعنی روبه‌رو شدن با بسیاری از مسائل و مشکلات فیزیکی، تکنیکی و علمی.سفر به فضا یعنی ورود به محیط نامأنوس​ فاقد هوا، گرانش و سپر مغناطیسی زمین که بدن ما برای ادامه بقا به آن عادت دارد.

در آغازین روزهای عصر فضا پرسش‌های بی‌شماری در برابر دانشمندان و مهندسان قرار داشت. آنها نمی‌دانستند عکس‌العمل موجود زنده در برابر این محیط خشن چیست. نبود اتمسفر یعنی بودن در معرض تشعشعات زیانبار خورشیدی و ذرات پرانرژی بادهای خورشیدی، چه تاثیری بر سیستم دفاعی بدن خواهد گذاشت و نبود گرانش یعنی به هم ریختن تمام اسلوب و تفکرات مهندسی به کار رفته در ساختار بدنی موجودات زنده زمینی چگونه بر رفتارهای نرمال زندگی آنها مثل راه رفتن و غذا خوردن اثر می‌گذارد.

قبل از پرداختن به تاریخچه و فلسفه سفر حیوانات به فضا باید کمی به عقب​تر از عصر فضا و زمانی که هنوز بشر آرزوی پروازش محقق نشده بود، برگردیم. کنجکاوی، بخشی از ذات غیرقابل تغییر بشر است که به عنوان هدیه در وجودش قرار داده شده، از این روست که بشر در مسیر ارضای میل سیری‌ناپذیر خود برای دانستن غالباً در شرایط دشواری قرار می‌گیرد که مستلزم به خطر انداختن جان است و داستان پرواز مطمئنا در ابتدای لیست تجربیات پرمخاطره انسان قرار دارد. در چنین بزنگاه‌هایی است که همه نگاه‌ها به حیوانات متوجه می‌شود. در کتاب زیبای سفر به ماه، یکی از شاهکارهای علمی- ‌تخیلی نویسنده شهیر فرانسوی، ژول‌ورن، با صحنه‌های نابی از دانش فراتر از زمان این نویسنده پیشگو روبه‌رو می‌شویم. از جمله آنها حیواناتی هستند که همراه سه فضانورد داستان وی راهی سفری بی‌همتا به قمر سیاره زمین- ماه - می‌شوند. در نوزدهم سپتامبر ۱۷۸۳، این برادران مون گُل‌فیه بودند که برای اولین بار از حیوانات برای بررسی اثرات پرواز با بالن بر بدن جانداران استفاده کردند. یک خروس، یک اردک و یک گوسفند اولین مسافران هوایی دنیا بودند که سوار بر بالن هوای گرم این برادران فرانسوی عنوان نخستین مسافران بالن را از آن خود ساختند. سطح دانش و معلومات برادران مون گل‌فیه به آنها جسارت سوار کردن یک انسان بر اختراع پرنده‌شان را نمی‌داد. همین موضوع کمبود اطلاعات و دانش بود که پیشگامان عصر فضا را مجبور کرد تا نخستین فضانوردان سیاره زمین را از میان حیوانات انتخاب کنند. همانقدر که برادران مون گُل‌فیه از پرواز با بالن ساخته خودشان وحشت داشتند، متخصصان دوره ابتدایی عصر فضا نیز از ارسال انسان به فضا می‌ترسیدند و این موضوع ناشی از تاریکی جهلی بود که اندیشه انسان آن دوران را فراگرفته بود.

تجهیزات حمایت از حیات مانند دستگاه‌های تصفیه هوا، تولید اکسیژن و سامانه‌های تولید فشار محیطی و جمع آوری ضایعات و فضولات زیستی که در کپسول‌های فضایی سرنشین‌دار مورد استفاده قرار می‌گیرند معمولا از تجهیزات متعددی استفاده می‌کنند که عملکرد آنها در شرایط واقعی پرواز و هنگام استفاده توسط موجود زنده را نمی‌توان تنها با استفاده از سنسورها و تجهیزات آزمایشگاهی تست کرد. از این رو یکی از دلایل دیگر استفاده از حیوانات در نخستین پرواز کپسول‌های فضایی سرنشین دار آزمایش عملکرد موفق آنها در شرایط واقعی پرواز فضایی و تحت بار استفاده توسط یک موجود زنده است.

این بار نیز این حیوانات بودند که ناخواسته به مدل آزمایشی تبدیل شدند و جانشان را به خطر انداختند. سگ‌ها، گربه‌ها و میمون‌های زیادی قبل از یوری گاگارین، مدال فضانوردی دریافت کرده بودند تا او با خیالی نسبتاً آسوده سوار بر مرکب فضایی خود راهی دنیای جدید شود.

مشهورترین حیوانات تاریخ

اسامی حیواناتی که راه‌های رسیدن بشر را به آرزوی دیرینه خود برای سفر به فضا هموار نمودند، جاودانه شده است. لایکا، هام، لاپیک، سام، لیسا و ده‌ها نام دیگر که امروزه در اذهان باقی مانده و برای نامگذاری برخی از تجهیزات فضایی و مکان‌های جدید در سایر اجرام سماوی به کار می‌روند. این حداقل کاری است که بشر می‌تواند برای ادای احترام به این حیوانات که خیلی از آنها در حین مأموریت فضایی خود کشته شده‌اند، انجام دهد.

حیواناتی که در آغاز عصر فضا، سفر به ماورای جو زمین را تجربه کردند، صرفاً به منظور بررسی شرایط فیزیولوژیکی بدن جانداران در این سرزمین جدید، چنین شانسی را کسب نمودند. اما به مرور و با افزایش آگاهی انسان از شرایط زندگی در فضا، حیوانات به منظور انجام تحقیقات پزشکی و فیزیولوژیکی به فضا برده می‌شوند. امروزه بشر روی شنا کردن ماهی در بی‌وزنی، تنیدن تار عنکبوت در محیط فضا، پرواز زنبورها در مدار و بسیاری دیگر از مسائل جذاب زندگی در فضا تحقیق می‌کند. تا امروز شش کشور دنیا محموله زیستی به فضا ارسال کرده‌اند که عبارتند از شوروی سابق، ایالات متحده آمریکا، فرانسه، چین، ژاپن و در نهایت سرزمین آریایی خودمان، ایران.

به احتمال خیلی زیاد نخستین گونه‌های زیستی که از زمین به فضا سفر کرده‌اند، باکتری‌ها و ویروس‌هایی بوده‌اند که همراه موشک‌های اولیه پرتاب شده‌اند. اما اگر بخواهیم درباره پروژه‌های جدی ارسال محموله‌های زیستی به فضا صحبت کنیم، باید تا سال ۱۹۴۷، یعنی تنها دو سال پس از جنگ جهانی دوم به عقب برگردیم. در سال ۱۹۴۷، ایالات متحده آمریکا نخستین محموله‌های زیستی جهان را که شامل چند مگس میوه، ذرت، جلبک و سایر گونه‌های گیاهی بود به منظور مطالعه اثرات تابش‌های مضر خورشیدی بر حیات در قالب چند پرتاب زیرمداری مختلف به فضا ارسال کردند. پرتاب‌ها از نوع زیرمداری و با استفاده از موشک‌های وی‌دو انجام می‌گرفتند. در پرواز زیرمداری هرچند محموله فضایی مرزهای فضا را در می‌نوردد و از ارتفاع صد کیلومتری سطح زمین فراتر می‌رود اما فاقد سرعت افقی لازم برای قرارگیری در مداری به دور زمین بوده و بنابراین پس از رسیدن به اوج مسیر پرتابی خود راه سقوط به زمین را در پیش می‌گیرد.

در چهاردهم ژوئن ۱۹۴۹، میمونی به نام آلبرت دو (AlbertII) سوار بر راکت وی دو، نخستین پستاندار مسافر فضا شد و تا ارتفاع ۱۳۴ کیلومتری بالا رفت و بدین ترتیب لقب اولین میمون فضانورد دنیا را نیز