جام جم آنلاين
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیوآرشیو
دوشنبه 28 آبان 1397 / 10 ربيع الأول 1440 / a 19 Nov 2018    آخرین به روز رسانی ساعت 08:20
عناوین کل اخبار
روزنامه
فرهنگ و سينما
اجتماعي
دفاع مقدس
اقتصادي
راديو و تلويزيون
سياسي
بين الملل
ورزشي
دانش
آموزش
حوادث
گردشگري
شهرستانها
تاريخ
گفتگو
سرگرمي
يادداشت
صوت وتصویر
عکس
کاریکاتور
RSS
نسخه موبایل جام جم
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
RSS FEED
تاريخ
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
چهارشنبه 09 ارديبهشت 1388 - ساعت 20:20
شماره خبر: 100905462468
زندگي نخبگان ( 43 )
دکتر محمد معين
جام جم آنلاين: روز نهم اردیبهشت ماه مصادف با سالروز تولد دکتر محمد معین ، پدر فرهنگ فارسی است . دکتر معین در سال 1297 هجری شمسی در محله زرجوب شهر رشت به دنیا آمد. شش ساله بود که نخست مادرش طلعت و شش روز بعد پدرش ابوالقاسم را از دست داد و تحت سرپرستی پدر بزرگش محمد تقی معین العلما که از روحانیون مورد احترام زادگاهش بود، قرار گرفت.

او سیزده ساله بود که پدر بزرگش را نیز از دست داد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه شماره یک رشت به پایان رساند، سپس برای ادامه تحصیل به تهران آمد. دوره دوم متوسطه را در دارالفنون تهران گذرانید. در دوران تحصیل همیشه شاگردی برجسته و ممتاز به شمار می رفت زیرا علاوه بر استعدادی که در ادبیات فارسی داشت در عربی نیز دارای معلومات و اطلاعاتی بود که حتی معلمان و استادانش را به حیرت می انداخت.

دکتر محمد معین به زبانهای اوستایی، پارسی باستان، پهلوی، عربی، فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، لاتینی و سانسکریت آشنایی داشت و در مسافرتهای متعدد از موسسات فرهنگ نویسی کشورهای دیگر مانند لاروس در پاریس و بروکهاوس در ویسبادن دیدار کرد و از نزدیک به روش کار آنان آشنا شد و در ملاقات با نویسندگان، شاعران، منتقدان و هنرمندان رشته های مختلف استفاده ها برد و یادداشتها برداشت و مدتی نیز در موزه های کشورهای مختلف(آمریکا، انگلستان، فرانسه، سویس، آلمان، هلند، ایتالیا، سوئد، فنلاند، روسیه و کشورهای دیگر) به مطالعه و تهیه یادداشت مشغول بود و پس از تهیه مواد اولیه که بیش از نیمی از عمر پر برکتش را صرف تحقیق و تتبع در لغت فارسی کرده بود به تدوین فرهنگ فارسی کنونی که به نام فرهنگ فارسی معین معروف است همت گماشت. قریب یک سوم جلد آخر آن رو به اتمام بود که مصادف با بیماری او شد و ادامه آن به همت دوست و همکارش مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی به پایان رسید.

سالشمار زندگی دکتر محمد معین:

1297- تولد در 9 اردیبهشت ماه،محله زرجوب شهر رشت .

1302- فوت پدر و مادر بفاصله 5 روز در سن 6 سالگی .
- قبول سرپرستی و قیومیت از طرف پدر بزرگش " محمد تقی معین العلما " .

1304- اخذ تصدیق پایان دوره ابتدایی از دبستان اسلامی رشت .

1305- انتخاب نام فامیل " معین " در پی تاسیس اداره ثبت احوال در شهر رشت .

1307- اخذ تصدیق پایان دوره اول متوسطه از دبیرستان شاهپور رشت .

1309- شروع به تحصیل دوره دوم متوسطه در دبیرستان دارالفنون تهران .
- دیدار با پدر بزرگش در تهران و بازگشت به رشت پس از اتمام امتحانات آخر سال .

1310- از دست دادن پدر بزرگش بعنوان تنها حامی در سن 13 سالگی .
- اخذ گواهینامه دوره دوم متوسطه از دبیرستان دارالفنون تهران .
- شروع به تحصیل در رشته ادبیات و فلسفه در دانشسرای عالی تهران .

1311- شروع به آموزش زبان فرانسوی .
- شرکت و عضویت در انجمن کتابخانه دانشسرای عالی .

1313- اخذ درجه لیسانس ادبیات فارسی از دانشسرای عالی تهران .
- ایراد سخنرانی به زبان فرانسوی نزد لرد بایرون شاعر معروف فرانسوی و برانگیختن تعجب و تحسین همه استادان و دانشجویان .
- ارائه رساله به زبان فرانسوی و کسب نمره ممتاز .

1314- شروع خدمت سربازی و دوره شش ماهه دانشکده افسری احتیاط .
- عضویت در گروه تحقیق اوقاف .
- تصدی ریاست سازمان پیشاهنگی و تربیت بدنی استان ششم .
- شروع به آموزش دوره های روانشناسی عملی از قبیل خط شناسی، قیافه شناسی و مغز شناسی از طریق مکاتبه با آموزشگاه روانشناسی بروکسل بلژیک به ریاست آقای المر نولس .
- اعزام به اهواز بعنوان دبیر دبیرستان شاهپور در مهرماه .
- قبول مسئولیت بعنوان رئیس دانشسرای شبانه روزی اهواز .
- نوشتن رساله ای تحقیقی با عنوان " حافظ شیرین سخن " .
- ترجمه مطلبی تحت عنوان روان شناسی تربیتی نوشته علی الحارج و مصطفی امین از عربی به فارسی .
- ترجمه کتاب با عنوان " ایران از آغاز تا اسلام " نوشته پرفسور گریشمن از انگلیسی به فارسی .
- ملاقات با سرپرست هیات باستان شناسان فرانسوی و تاثیر پذیری بسیار از پیشنهاد وی مبنی بر تلاش برای جلوگیری از بین رفتن لهجه های محلی بر اثر غلبه لهجه مرکزی .
- تصمیم به جمع آوری و تدوین همه اصطلاحات، لغات، امثال و حکم فارسی از تمامی نقاط ایران .
- تالیف رساله تحت عنوان " گنجینه شوش " .
- تالیف کتاب داستان تحت عنوان " داستان هاروت و ماروت " .

1316- اخذ نشان درجه سوم علمی .
- تاسیس رشته دکترای زبان و ادبیات فارسی در دانشسرای عالی .

1318- انتقال به تهران و تصدی پست معاونت اداری و مالی دانشسرای مقدماتی .
- دبیری دانشسراهای عالی ثبت نام دوره دکتری زبان فارسی تا پایان سال .
- تصدی ریاست کمیسیون ادبیات در کنگره جهانی ایرانشناسان از 9/6/1318 لغایت 15/6/1318 .

1321- موفق به اخذ اولین مدرک دکترای ادبیات و زبان فارسی از دانشگاه تهران در سن 24 سالگی با ارائه رساله تحت عنوان " مزدیسنا و تاثیر آن در ادبیات فارسی " با راهنمایی استاد ملک الشعرای بهار .
- ازدواج با خانم مهین امیر جاهد دختر مدیر سالنامه پارس .
- اخذ نشان درجه دوم علمی .
- اشتغال در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بعنوان استاد کرسی تحقیق در متون ادبی .
- اشتغال بعنوان استاد در دانشسرای عالی .

1322- دریافت نشان لژیون دونور .

1324- آغاز آشنایی و همکاری با استاد علی اکبر دهخدا به پیشنهاد علامه قزوینی و تصویب شورای ملی در تنظیم لغت نامه و معاونت سازمان لغت نامه .

1327- اخذ نشان درجه دوم سپاس .

1329- شرکت در مجلس یادبود اقبال لاهوری در سفارت پاکستان و ایراد سخنرانی با عنوان " اقبال و ایران باستان " .

1330- حضور در جلسه انجمن روابط فرهنگی ایران و هند و ایراد سخنرانی پیرامون شخصیت و آثار ایر خسرو دهلوی .

1331- حضور مجدد در مجلس یادبود اقبال لاهوری و ایراد سخنرانی در مورد اقبال و مولوی .
- عضویت در شورای عالی فرهنگ تا سال 1334 .

1332- دریافت جایزه Tamhour از طرف آکادمی Academie des inscriptions .

1333- حضور در کنگره بین المللی ابو علی سینا و ایراد سخنرانی تحت عنوان " لغات فارسی ابن سینا و تاثیر آن در ادبیات " .
- سفر به آمریکا بنا به دعوت دانشگاه دانشگاه هاروارد برای شرکت در کنگره خواجه نصیرالدین طوسی و ایراد سخنرانی با عنوان " خدمات خواجه نصیر الدین طوسی به زبان و ادب پارسی .
- اخذ جایزه از سوی فرهنگستان کتیبه ها و سخنوری فرانسه بواسطه تصحیح و چاپ کتاب " جامع الحکمتین " اثر ناصر خسرو با همکاری مشترک خاور شناس فرانسوی " هانری کربن " .

1336- سفر به آلمان و ایراد سخنرانی در بیس و چهارمین کنگره خاورشناسان .
- حضور در کنفرانس آزادی فرهنگ و ایراد سخنرانی با عنوان " تاثیر افکار ایرانی در طریقه گنهوسی " .
- آذر ماه، سفر به شوروی سابق بنا به دعوت آکادمی علوم باکو و مسکو .
- دیماه، شرکت در کنفرانس اسلامی لاهور و ایراد سخنرانی با عنوان " صلح در نظر جلالدین مولوی " .

1337- فروردین ماه، سفر به پاریس بنا به دعوت انجمن تتبعات علمی پاریس .
- سفر به پاکستان بنا به دعوت دانشگاه پنجاب .
- عضویت در فرهنگستان ایران بنا به تصویب هیات وزیران ایران .

1338- سفر به مسکو برای حضور در بیست و پنجمین کنگره خاورشناسان .

1339- دریافت دعوتنامه از طرف دانشگاه استراسبورگ فرانسه برای دایر نمودن کرسی زبان و ادبیات فارسی در دانشکده ادبیات آن دانشگاه .

1340- سفر به فرانسه و ایراد سلسله سخنرانی های ادبی .
- تایید و تمدید مجدد عضویت در فرهنگستان ایران توسط هیات وزیران ایران .
- اخذ نشان عالی ادب و هنر از دولت فرانسه .

1341- عضویت در انجمن تحقیقاتی بمنظور تحقق در ادبیات و زبانهای خارجی .
- عضویت در انجمن اصطلاحات علمی .

1342- دریافت دعوتنامه از دانشگاه پرینستون و اقامت یکساله بمنظور تدریس و ایراد سلسله سخنرانی های ادبی .
- شروع به چاپ فرهنگ فارسی با تهیه حدود 300 هزار فیش و همکاری نزدیک به 400 نفر از دانشجویانش .

1345- حضور در کنگره جهانی ایران شناسان و ایراد سخنرانی با عنوان " فرهنگ نویسی فارسی " .
- سفر به ترکیه و شرکت در کنفرانس میراث فر هنگی .
- آذر ماه، بازگشت از ترکیه و بروز شواهد اولیه بیماری بر اثر فشار کاری شبانه روزی و عدم استراحت در زمان برگزاری کنفرانس .

1346- بیهوشی در جلسه مدافعه یکی از دانشجویانش در دانشگاه تهران و آغاز دوران کمای 5/4 .
- مرداد ماه، سفر به کانادا بمنظور معالجه و درمان بهمراه همسرش در حالت کمای مطلق .
- بازگشت همراه با نا امیدی از کانادا در پانزدهم آبانماه و بستری شدن در بیمارستان فیروزگر تهران .

1350- در گذشت در 13تیرماه ساعت 11 صبح روز یکشنبه پس از 5/4 سال اغماء کامل و در حالی که فقط 17 کیلو وزن داشت.
- تشییع پیکر دکتر معین از مسجد فخرالدوله بسمت زادگاهش شهر رشت و آرمیدن در آرامگاه خانوادگی معین در شهر آستانه اشرفیه .

روحش شاد و قرین رحمت باد

آثار :

تالیفات
1-ستاره ناهید یا داستان خرداد و مرداد ( نثر و نظم ) .
2-حافظ شیرین سخن ( دو جلد )
3-یک قطعه شعر در پارسی باستان .
4-یوشت فریان و مرزبان نامه .
5-علامه محمد قزوینی، در سالنامه پارس و نیز مجله فرهنگستان چاپ شد .
6-شاهان کیانی و هخامنشی در آثار الباقیه .
7-ارداویرافنامه .
8-روزشماری در ایران باستان و آثار آن در ادبیات پارسی .
9-پورداود، ترجمه احوال و آثار .
10-مزدیسنا و تاثیر آن در ادبیات پارسی، با مقدمه مشروح به زبان فرانسه به قلم هانری کربن .
11-شماره هفت و هفت پیکر نظامی .
12-حکمت اشراق و فرهنگ ایران .
13-قاعده های جمع در زبان فارسی، شماره اول از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی .
14-اسم مصدر – حاصل مصدر، شماره دوم از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی .
15-امیر خسرو دهلوی .
16-برگزیده نثر فارسی، شماره اول ( دوره های سامانیان، آل بویه )
17-آیینه سکندر .
18-اضافه، بخش نخست، شماره سوم از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی .
19-هور قلیا .
20-لغات فارسی از ابن سینا .
21-برگزیده شعر فارسی، شماره اول ( دوره های طاهریان، صفاریان،سامانیان و آل بویه )
22-نصیرالدین طوسی، زبان ادبیات پارسی .
23-دوره کامل فرهنگ فارسی، شامل لغات و ترکیبات عربی متداول در فارسی، لغات اروپایی که به تدریج در فارسی وارد شده و اعلام اشخاص، اعلام جغرافیایی، در هفت هزار و نهصد صفحه و در شش جلد .
24-فرهنگ دستور زبان فارسی، شامل مباحث دستوری .

ویرایش :

1-دانشنامه علائی تالیف ابن سینا، بخش دوم، علم برین.
2-چهار مقاله تالیف نظامی عروضی سمرقندی، با شرح لغات و توضیح عبارات مشکل و نسخه بدلها .
3-مجموعه اشعار دهخدا با مقدمه مشروح در ترجمه احوال و آثار وی .
4-جامع الحکمتین تالیف ناصر خسرو، به همراهی هانری کربن ( فارسی – فرانسوی )
5-شرح قصیده ابوالهیثم، با همکاری هانری کربن ( فارسی – فرانسوی )
6-برهان قاطع تالیف محمد حسین بن خلف تبریزی، دوره در چهار مجلد .
7-جوامع الحکایات تالیف سدید الدین محمد عوفی .
8-عبهر العاشقین تالیف روزبهان بقلی شیرازی، با همکاری هانری کربن ( فارسی – فرانسوی )

ترجمه :

1-روانشناسی تربیتی، ترجمه از ( علم النفس و آثاره فی التربیه و التعلیم )
2-کتبیه های پهلوی، ترجمه از انگلیسی، به قلم و . ب . هینگ .
3-خسرو کواتان و ریدک وی ، ترجمه از پهلوی .
4-ایران، تالیف دکتر ر . گیرشمن ( فرانسوی – انگلیسی ).

تهیه و تنظیم: محمد شکراله زاده

 


نظر خوانندگان:*
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:*    پست الکترونیک:





کد بالا را وارد کنید(بزرگ و کوچکی حروف تاثیری ندارد):




 
اخبار مرتبط: 
زندگي نخبگان ( 42 )

زندگي نخبگان ( 41 )

زندگي نخبگان (38 )

زندگي نخبگان (36 )

زندگي نخبگان ( 33 )

زندگي نخبگان (22 )