روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
يكشنبه 06 فروردين 1396 / 27 جمادي الثاني 1438 / a 26 Mar 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
سيب
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
پنجشنبه 12 بهمن 1391 - ساعت 19:00
شماره خبر: 100771288488
آيا براي شروع فعاليت‌هاي علمي حتما بايد به سن خاصي رسيد؟
سن و سال دانشمندشدن
چنین نیست که برجسته‌ترین دانشمندان تاریخ همگی تا پایان تحصیلات دانشگاهی خود صبر کرده و پس از آن دست به کار ابداعات، اختراعات یا نظریه‌پردازی‌های خویش زده باشند. در واقع، تاریخ پر است از دانشمندانی که جهان را با فعالیت‌های علمی دوران نوجوانی‌شان شکل بخشیدند.

اگر آنها صرفا به دلیل سن و سال‌شان نادیده انگاشته می‌شدند، شاید امروز ما از دستاوردهای حیرت‌انگیزی که در خلال قرون و اعصار و از سوی این سرمایه‌های تاریخ بشری به ما هدیه شده، محروم می‌بودیم. به لطف اراده شخصی و عطش سیری‌ناپذیری که این دانشمندان از دوران کودکی و نوجوانی نسبت به دانش از خود نشان می‌دادند، اکنون جهان از شکل و شمایلی برخوردار است که احتمالا خود آنها هرگز به خواب هم نمی‌دیدند. نگاهی اجمالی به زندگی برخی از این دانشمندان تا حدودی بر این ادعا صحه خواهد گذاشت. این مطلب بر گرفته از مقاله‌ای با نام «پنج دانشمند مشهور که فعالیت‌شان را از دوران نوجوانی آغاز کردند» نوشته کن مییرز در پایگاه Scientific American است.

آیزاک نیوتن

در کودکی و نوجوانی، ذهنی بسیار کنجکاو و خلاق داشت. اطرافیانش را با سوال‌های خود کلافه می‌کرد. در آن سال‌ها از مطالعه سیر نمی‌شد و نمرات بالایی در درس‌هایش می‌آورد. اینها برای همکلاسی‌هایش رشک‌برانگیز بود. در همان دوران، ایده‌های بسیاری در ذهن کودکانه آیزاک نقش می‌بست که بعد‌ها زمینه‌ساز نظریه‌ها و اختراعات علمی فراوانی در مکانیک، نورشناسی و... شد. جالب است با همه استعدادی که نیوتن در خردسالی از خود نشان می‌داد، مادرش می‌کوشید با بیرون آوردن او از مدرسه از آیزاک یک کشاورز بسازد. درواقع، بشریت باید خود را مدیون مدیر مدرسه و دایی‌ نیوتن بداند که مادرش را از این کار منصرف کردند.

بلز پاسکال

حدود 350 سال پیش دست به اختراع وسیله‌ای زد که امروزه یکی از ابزارهای لاینفک زندگی و کسب و کار است. او در 16 سالگی در سال 1642 شروع به کار روی ایده ساخت ماشینی کرد که بتواند چهار عمل اصلی ریاضیات را روی اعداد انجام دهد: ماشین حساب! پاسکال سرانجام توانست ماشین حسابی مکانیکی بسازد که طی سه، چهار قرن و در بستر ذهن‌های خلاق دیگر سرانجام دیجیتالی شد. امروز این وسیله چنان با زندگی ما گره خورده که تصور رایانه یا گوشی هوشمند فاقد ماشین حساب محال به نظر می‌رسد!

ارسطو

در قرن سوم پیش از میلاد می‌زیست. او هنوز در دوران نوجوانی به سر می‌برد که به پشتوانه هوش سرشار و کنجکاوی بی‌بدیل وی به آکادمی افلاطون، به روایتی نخستین دانشگاه جهان غرب راه یافت و همان جا به مدت 20 سال به مطالعه تمام علوم زمان خویش پرداخت. ارسطو که از کودکی مالامال از شور دانستن بود، به پشتوانه دانش بسیار گسترده‌اش در تمام زمینه‌های عصر خود، مجموعه گسترده و خارق‌العاده‌ای از اطلاعات عرضه کرد که درهای دانش و پژوهش را به روی جمعیت مشتاق فراوانی گشود. امروز ارسطو را یکی از نوادر تاریخ بشری می‌خوانند و به فضل اشرافش بر تمام دانش‌های زمان خود لقب «معلم اول» را به او داده‌اند.

آلبرت اینشتین

از همان ابتدا علاقه چندانی به سیستم آموزش رسمی از خود نشان نمی‌داد اما علاقه مفرطی به ریاضیات و علوم داشت. در آن سال‌ها، به نقل از اطرافیانش آلبرت خیلی متوجه اطراف خود نبود، گیج می‌زد و غرق در افکار و خیالات بود. احتمالا نخستین بارقه‌های نظریات اعجاب‌انگیزش باید در همان دوران درخشیده باشد. خودش می‌گوید راز بینش عمیق‌اش در نظریه‌پردازی علمی آن است که از همان دوران کودکی، از کنار هیچ سوال پیش‌پاافتاده‌ای به همین سادگی نگذشته است. سوال‌هایی که احتمالا برای بسیاری از مردم عادی یا حتی جمع کثیری از دانشمندان به پشیزی نیز نمی‌ارزید.

اینشتین پس از فراز و نشیب‌های فراوان سرانجام قله‌های صعب‌العبور ریاضیات و فیزیک را فتح کرد و نظریاتی ارائه داد که سنگ بنای فعالیت‌های علمی بسیاری از دانشمندان پس از خود شد. مهم‌ترین نظریه او را می‌توان «نظریه نسبیت» دانست.

گالیلئو گالیله

هنگامی که در 17 سالگی در دانشگاه پیزا مشغول به تحصیل رشته پزشکی بود، شیفته این مساله شد که چگونه جریان هوا می‌تواند سبب حرکت آهنگین چلچراغ شود. او وقتی دید چلچراغی در اثرجریان هوا مانند یک آونگ حرکت می‌کند به وجد آمد. به همین دلیل با ساختن مجموعه‌ای از آونگ‌های گوناگون به بررسی دقیق این پدیده پرداخت و سرانجام به کشف قوانین جالبی در زمینه حرکت آونگ‌ها نائل آمد. اما این تازه آغاز راه بود. مرد جوان پس از پذیرفته شدن مقاله‌اش در شاخه هندسه از پزشکی به ریاضیات تغییر رشته داد.

او در 22 سالگی کتابی در زمینه هیدروستاتیک (ایستایی مایعات) نوشت. او بعدها به اکتشافات بزرگی در زمینه نجوم، گرانش و... دست زد و نظریات بظاهر موجه و قدرتمندی را به لرزه درآورد و باطل ساخت.

خوب شما یا بد کودک؟

دلسرد کردن کودکان در به‌کارگیری قوه خیال و تصور برای یافتن پاسخ‌های متفاوت به پرسش‌‌های موجود و رسیدن به نتایجی از جنس دیگر، می‌تواند تبعاتی را دامنگیر آینده بشر سازد.

ممکن است در مقابل این حکم همان استدلال خوشمزه معروف را عرضه کنند که اگر ادیسون برق را اختراع نمی‌کرد، خب حتما فرد دیگری آن را اختراع می‌کرد! اما آیا ما می‌توانیم مطمئن باشیم این به اصطلاح «فرد دیگر» درست همان محصولی را خلق می‌کرد که «ادیسون» خلق کرده بود.

مساله چندان پیچیده نیست. هر کودک خلاقی ممکن است از منظر متفاوتی به مساله نگاه کند و جواب تازه‌ای برای آن بیابد که دریچه‌ای نو به افق‌های تازه به روی بشر باز کند.

مسعود ایثاری


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: