روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
چهارشنبه 21 آذر 1397 / 03 ربيع الآخر 1440 / a 12 Dec 2018
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ايام
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
پنجشنبه 04 اسفند 1390 - ساعت 19:00
شماره خبر: 100804970772
داستان انتخابات - ششمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي
اصلاح‌طلبان آمدند
انتخابات پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی، مقدمه‌ای بود تا در آن، جریان راست از اکثریت مجلس چهارم بیفتد و با یک حرکت دیگر مخالفان فکری خود، به اقلیتی در مجلس ششم تبدیل شود. روند حوادث در طول این سال‌ها به گونه‌ای بود که خود جریان راست هم به این باور رسیده بود که نمی‌تواند بیش از این در عرصه رقابت‌ها باقی بماند. پیروزی سیدمحمد خاتمی در انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری این فرصت را در اختیار گروه‌های رقیب جناح موسوم به راست قرار داد تا با هماهنگی و نزدیکی مواضع، تمهیدات لازم را برای دستیابی به اکثر کرسی‌های مجلس ششم بیندیشد.رای زیاد خاتمی در این دوره از انتخابات سبب شد کسانی که به او رای داده‌اند جریانی را موسوم به دوم خردادی‌ها به وجود آورند. این جریان شامل گروه‌هایی می‌شد که رقابت با جناح راست و مخالفت با سیاست‌های این طیف و همراهی خاتمی وجه مشترک آنان بود.

در واقع بسیاری از این گروه‌ها به لحاظ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مواضعی متفاوت داشتند، اما هفتمین دوره انتخابات ریاست ‌جمهوری برای بسیاری از این گروه‌ها نتیجه شیرینی داشت. بنابراین طبیعی بود که برای استمرار بخشیدن به این موفقیت، از هیچ کوششی فروگذار نباشند.

تاثیر دولت بر مجلس

بالطبع با روی کارآمدن کابینه خاتمی، نیروهایی که جزو طیف رقیب او محسوب می‌شدند به صف جناح منتقد دولت پیوستند. اینان در مجلس حائز اکثریت آرا بودند. از این رو در مواقعی که سیاست‌های دولت جدید با معیارهای جناح اکثریت مجلس سازگار نبود، واکنش نشان می‌دادند.

با توجه به فضای حاکم بر مجلس پنجم مشخص بود که سید محمد خاتمی و کابینه او برای رسیدن به اهداف مورد نظر و اتخاذ راهکارهای اجرایی مطابق با سلایق سیاسی خود، راه دشواری را باید طی کنند. مجلسیان از همان آغازین روزهای شروع فعالیت دولت جدید در خصوص عملکرد برخی از وزرا بخصوص عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و عبدالله نوری، وزیر کشور هشدارهایی داده بودند، اما روش‌هایی که این دو وزیر برای تحقق برنامه‌هایشان در نظر گرفتند برای جناح موسوم به راست و نمایندگان مجلس پذیرفتنی نبود و به همین خاطر بارها اعتراض خود را در خصوص ادامه این سیاست‌ها اعلام کردند.

انفعال جریان راست

با اوج گرفتن اختلافات میان جریان‌های سیاسی، دوم‌خردادی‌ها این شبهه را مطرح ‌کردند که جناح اکثریت مجلس پنجم، نماینده اکثریت جامعه ایرانی نیست چون مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری به رقیب طیف راست رای مثبت دادند.

قبل از برگزاری انتخابات مجلس ششم، دو جریان راست و چپ در انتخابات اولین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا این فرصت را یافتند که در این صحنه رقابت، زور آزمایی کنند. نتیجه حاصله از انتخابات به نفع هواداران خاتمی رقم خورد و بسیاری از عناصر طیف اصلاح‌طلب به عنوان اعضای شوراها به نقش‌آفرینی پرداختند.

نتیجه انتخابات شوراهای شهر و روستا گرچه برای جناح راست قابل پیش‌بینی بود، اما انتظار چنین شکستی را نداشت؛ از این‌رو درصدد بود با تغییر شیوه‌ها در رقابت سیاسی و انتخاب شعارهای نو و البته با حفظ همان گفتمان برای جلب توجه جامعه وارد صحنه انتخابات شود.

یکی از موضوعاتی که مورد اعتراض جریان اصولگرا قرار گرفت، حکم عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور برای سیدمصطفی تاج‌زاده به عنوان ریاست ستاد انتخابات بود.

جوی که علیه هاشمی رفسنجانی ایجاد شده بود تا حدود زیادی وامدار موضعگیری روزنامه‌های صبح امروز و مشارکت و درج مقالات اکبر گنجی تحت عنوان «عالیجناب سرخپوش» در نشریات دوم خردادی بود

تاج‌زاده برای جناح راست چهره‌ای شناخته شده بود. موضعگیری‌ها و عملکرد وی در انتخابات اولین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا در خصوص نحوه تعیین صلاحیت نامزدهای انتخاباتی، نارضایتی جریان راست را برانگیخته بود. مضاف بر این وابستگی حزبی تاج‌زاده به سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران برای جناح منتقد دولت قابل اغماض و چشم‌پوشی نبود.

سرسختی تاج‌زاده در انتخابات شوراهای شهرو روستا و انتقاداتی که او نسبت به عملکرد هیات نظارت بر انتخابات شوراها داشت، در منظر جناح راست از او چهره‌ای جناحی و غیر منعطف در مقابل قانون ساخته بود به همین خاطر این جریان سیاسی، نگرانی‌های خود را از نحوه عملکرد رئیس ستاد انتخابات کشور اعلام کرد. به اعتقاد عناصری از جریان راست، عملکرد تاج‌زاده امید به برگزاری انتخابات سالم را کمرنگ می‌کرد.

حضور هاشمی رفسنجانی در انتخابات

اتفاق مهمی که در آستانه برگزاری‌ انتخابات دوره ششم مجلس روی داد، ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان داوطلب انتخاباتی بود.

این اقدام واکنش مثبت و منفی بسیاری از گروه‌ها را برانگیخت. هاشمی رفسنجانی در اظهارنظری اعلام کرد که هدف وی برای حضور در مجلس ششم پشتیبانی از فکر سازندگی کشور، منطقی‌کردن و تحکیم توسعه سیاسی و ارائه طرح فقر‌زدایی و کوشش جهت تصویب آن است. هرچند وی پس از اعلام نتایج مرحله اول انتخابات از حضور در مرحله دوم انصراف داد.

جریان منتقد از همان ابتدا این اقدام را به فال نیک گرفت و از آن استقبال کرد، اما جناح چپ در این زمینه دو دسته شد. برخی از عناصر که بیشتر عضو جبهه مشارکت بودند، واکنش تندی نشان دادند و مدام هاشمی را به عدم شفافیت در مواضع خود متهم می‌کردند و از این رهگذر بسیاری از اقدامات دولت وی را در زمان ریاست جمهوریش به نقد می‌کشاندند. بخصوص مساله قتل‌های زنجیره‌ای و اقداماتی که سعید امامی و دوستانش در زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی داشتند. حجم عظیمی از تحلیل‌های سیاسی و مطبوعاتی در روزنامه‌ها منتسب به جریان دوم خرداد در آن دوره به نقادی هاشمی‌رفسنجانی معطوف بود.

یقینا جوی که علیه هاشمی رفسنجانی ایجاد شده بود تا حدود زیادی وامدار موضعگیری روزنامه‌های صبح امروز و مشارکت و درج مقالات اکبر گنجی تحت عنوان «عالیجناب سرخپوش» در نشریات دوم خردادی بود. انواع و اقسام اتهامات در مورد هاشمی رفسنجانی در روزنامه‌های اصلاح‌طلب منتشر می‌شد و مصرانه از او می‌خواستند که پاسخگوی انتقادات باشد. شاید بسیاری از هواداران هاشمی رفسنجانی این انتظار را از سید محمد خاتمی داشتند که او در این مقطع وارد میدان شود و به نیروهای هوادار خود توصیه کند که دست از تخریب هاشمی بردارند و احیانا در فهرست پیشنهادی خود نام هاشمی رفسنجانی را به عنوان نامزد معرفی شده توسط تشکل متبوعشان بگنجانند.

گرچه خاتمی در همان دوره به صورت شفاهی حمایت خود را از حضور هاشمی در صحنه انتخابات اعلام کرده بود با این وصف او ترجیح می‌داد که از دور ناظر کل قضایا باشد و از حمایت علنی هاشمی بپرهیزد و در نهایت انتظار هواداران هاشمی در مورد حمایت خاتمی از رئیس مجمع تشخیص مصلحت بعد از یک سال از برگزاری انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی تحقق پیدا کرد و رئیس‌جمهور در سفری که به استان کرمان داشت در اجتماع مردم رفسنجان از هاشمی رفسنجانی با عنوان «شناسنامه انقلاب»یاد کرد.

در کنار این انتقادها البته برخی از عناصر اصلاح‌طلب نیز بودند که از ورود هاشمی رفسنجانی به صحنه انتخابات حمایت و حتی اعلام کردند که در فهرست پیشنهادی نام وی را به عنوان نامزد انتخاباتی می‌گنجانند.

در همان اوان هاشمی رفسنجانی در یک مصاحبه مطبوعاتی شرکت کرد و مشروح این گفت‌وگو نیز از صدا و سیما پخش شد. این اقدام اعتراض بسیاری از اصلاح‌طلبان را برانگیخت و آنان مدعی بودند که با توجه به این‌که هاشمی رفسنجانی داوطلب نمایندگی است و بایستی در خصوص نحوه تبلیغات از قوانین موجود پیروی کند، پخش مشروح گفت‌وگوی مطبوعاتی او با قانونگرایی منافات دارد و پخش این مصاحبه مطبوعاتی نشان می‌دهد که شرایط برابر و مساوی میان او و سایر داوطلبان نمایندگی برقرار نیست. این اتفاق بر حجم انتقادات جریان اصلاح‌طلب علیه هاشمی رفسنجانی افزود.

بین نیروهای دوم‌خردادی، حزب کارگزاران سازندگی مهم‌ترین حامی هاشمی‌رفسنجانی محسوب می‌شود و نحوه برخورد عناصر اصلاح‌طلب بخصوص جبهه مشارکت با مساله نامزدی هاشمی رفسنجانی برای آن تشکل ناخوشایند بود.

حسین مرعشی، نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی و عضو حزب کارگزاران در همین خصوص اعلام کرد: رفتارهای تخریبی جبهه مشارکت علیه حزب کارگزاران سازندگی، رفتار مناسبی نیست و بهتر است که این جبهه روابط خود با سایر گروه‌ها را براسا‌س اصول پذیرفته شده تنظیم کند.

مدتی بعد محمدهاشمی نیز به اظهار نظر در خصوص عملکرد حزب مشارکت و جریان دوم خرداد پرداخت و حتی اقدامات برخی از عناصر کارگزاران از جمله عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد را زیر سوال برد و در دفاع از برادر خود از ادبیاتی بهره گرفت که در نهایت نوعی تبلیغ منفی برای هاشمی رفسنجانی در پی داشت.

محمد هاشمی خطاب به نیروهای دوم خردادی اعلام کرد: «اگر می‌خواهید آقای هاشمی فقط در فهرست شما باشند راه منطقی و اصولی اش این است که بزرگان قومتان جمع شوند بروند خدمت آقای هاشمی و بگویند جناب آقای هاشمی، ما این فضایل را برای شما قائلیم. بنابراین شما این افتخار را به ما بدهید و بیایید در فهرست ما باشید.»

این‌گونه اظهار نظرها که از موضع بالا صورت می‌گرفت میان نیروهای دوم‌خردادی بازتاب خوبی نداشت و واکنش آنان را بر‌انگیخت.

ائتلاف جریان راست

نیروهای همفکر در جریان راست در انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی تحت عنوان ائتلاف پیروان خط امام و رهبری و با حضور تشکل‌هایی نظیر انجمن اسلامی پزشکان، جامعه اسلامی مهندسین، جمعیت موتلفه اسلامی، جامعه وعاظ تهران، جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار، جامعه زینب(س)، جامعه اسلامی کارمندان، جمعیت زنان انقلاب اسلامی، انجمن زنان پیرو اهل بیت، جامعه اسلامی نمایندگان ادوار مجلس، جامعه اسلامی فرهنگیان، گروه حزب‌الله مجلس شورای اسلامی، کانون اسلامی فارغ‌التحصیلان شبه قاره هند و جمعیت فدائیان رهبر پا به صحنه انتخابات گذاشت و نامزدهای زیر را به مردم تهران معرفی کرد:

اکبر هاشمی‌ رفسنجانی، عباس شیبانی، حسن روحانی، محمدعلی موحدی‌کرمانی، محسن مجتهدشبستری، محمدرضا باهنر، سید رضا تقوی، سیدمرتضی نبوی، محسن رضایی، احمد توکلی، سیدرضا اکرمی، علی عباسپورتهرانی، مرضیه وحیددستجردی، منیره نوبخت، نفیسه فیاض‌بخش، فاطمه رهبر، محمد جواد اردشیرلاریجانی، حسن غفوری‌فرد، سیدعلی‌اک