روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
شنبه 03 تير 1396 / 29 رمضان 1438 / a 24 Jun 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه‌نامه نوروز 90
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
چهارشنبه 25 اسفند 1389 - ساعت 22:17
شماره خبر: 100837872355
گفت‌وگو با محمد سرير، آهنگساز
نوروز براي ايرانيان نغمه ساز مي‌کند
گفت‌وگوی تلفنی با دکتر محمد سریر، هم سهل است و هم دشوار. سهل از این بابت که ممکن است در یک فرآیند زمانی 15 دقیقه‌ای تمام شود و دشوار از این نظر که گاه سررشته کلام از دست می‌رود.

در این گفت‌وگوی تلفنی، تلاش کردیم یک موضوع واحد را پیش بکشیم و از این هنرمند درباره آن بپرسیم. خوشبختانه نیمه آسان نصیب ما شد و دکتر سریر هم با آرامش خاصش گفت‌وگو را شیرین کرد.

محمد سریر، آهنگساز و رئیس هیات مدیره خانه موسیقی سال 1323 در تهران متولد شد. او دارای دکتری اقتصاد از دانشگاه اقتصاد وین (اتریش) و فوق‌لیسانس آکادمی موسیقی و هنرهای زیبا از همین شهر است. سریر سال 1381 دکتری شورای عالی ارزشیابی هنرمندان کشور را نیز به دست آورد.

فعالیت‌ها و سمت‌های هنری ـ موسیقایی محمد سریر از سال 1344 آغاز می‌شود؛ زمانی که وی به عنوان آهنگساز و عضو ارکستر بزرگ رادیو پذیرفته‌ می‌شود.

7 آ‌ْلبوم موسیقی به نام‌های دلاویزترین، جاودانه با عشق، جلوه‌های ماندگار، رویای رنگین، از ما به مهربانی یاد آرید، رویای دیگر، چراغی در افق منتشر شده است و تصنیف بیش از 100 اثر آوازی و موسیقی متن فیلم و سریال‌های تلویزیونی، مجموعه‌‌های نوار و دیسک و نگارش مقالات مختلف در زمینه موسیقی در نشریات تخصصی و دیگر روزنامه‌ها در کارنامه هنری او به چشم می‌خورد.

برخی از کارهای دکتر سریر با آواز و صدای زنده‌یاد محمد نوری، خواننده پیشکسوت موسیقی پاپ ایرانی از آثار ماندگار در این زمینه به شمار می‌رود.

نوروز در سابقه تاریخی موسیقی ما چه جایگاهی دارد؟

در سوابق تاریخی وفرهنگی ما نوروز جایگاه ویژه‌ای دارد و بر همین اساس، قطعات و گوشه‌های فراوانی با موضوع و نام نوروز در موسیقی جلوه یافته‌اند، قطعاتی که ریشه در آیین‌های ما دارند و در حقیقت پیام‌آور شادی و شادمانی در آغاز کار و فعالیت سالانه‌اند.

متاسفانه در یکصد سال اخیر، موسیقی با فراز و نشیب‌های بسیاری روبه‌رو بوده و شاید نیازمند روح و نیرو و انرژی تازه‌ای است تا دوباره بال و پر بگیرد و بالنده شود. این نوع موسیقی بسته به شرایط اجتماعی تاثیر می‌پذیرد.

اصولا موسیقی‌هایی که با نوروز و مراسم و آیین‌های آن پیوند دارد، چشم‌اندازی تازه از رویش و بینش و جوش و خروش مردم ارائه می‌کند.

مثلا قطعه‌ای که در آغاز سال نو با سورنای و دهل نواخته می‌شود، بارقه‌ای از بهار و شادی و سنت و آیین را در خود پنهان دارد و نشان می‌دهد یک موسیقی که ریشه‌دار است و دارای پیوند عمیق با روح مردم، چقدر می‌تواند شادمانی را به مردم القا کند.

آیا برای گردآوری موسیقی‌هایی از این دست تلاشی کرده‌ایم؟

تصورم این است که کم کار کرده‌ایم. معمولا موسیقی‌هایی که شادمان باشند و بعضا از نغمه‌ها و ملودی‌های فولکلور سرچشمه بگیرند، کمتر ثبت و ضبط شده‌اند، اما موسیقی‌هایی که اصالت کمتری دارند، معمولا رواج بیشتری یافته‌اند.

خب چه باید کرد؟

لازم است در این زمینه آثاری ساخته شود تا پیوند موسیقی را با فرهنگ و آیین‌های کهن ما برقرار کند. البته در این مضمون آثار زیادی داریم، اما باید آثار بیشتری ساخته شوند و موضوع نوروز دستمایه آثاری نغز و زیبا در موسیقی ایرانی شود.

شما هم در این زمینه اثری دارید؟

من قطعاتی ساخته‌ام و چنین مایه‌هایی را هم در کارهایم گنجانده‌ام؛ آثاری که سرچشمه گرفته از آیین‌ها و مایه‌های شادمانی و جنب و جوش است. قطعه‌ای ساخته‌ام به نام عروسی که به حدود چهل پنجاه سال پیش برمی‌گردد. تم و جانمایه این نوع موسیقی الهام گرفته از موسیقی شادمانی مردم است و به همین دلیل در مراسم عروسی استفاده می‌شود و مردم از آن لذت می‌برند.

موسیقیدانان ما آیا توانسته‌اند موسیقی مدرن را با مضمون شادی و شادمانی ارائه کنند؟

مقوله مدرنیسم شاید ما را اندکی از این بحث دور کند؛ چراکه ممکن است موسیقی‌ای مدرن باشد، اما جانمایه‌های سنت را در خود داشته باشد. در عین حال ممکن است موسیقی‌هایی وجود داشته باشد که عینا تکرار و حفظ اصالت باشد، اما رگه‌هایی از موسیقی مدرن در آن دیده نشود.

قطعا این نکته درست نیست که برای حفظ اصالت موسیقی آیینی گذشته‌مان را عینا تکرار کنیم، چون برای ایجاد جذابیت لازم است در کنار ارائه شمه‌ای از آیین و سنت، از تکنیک و تنظیم امروزی و مدرن هم بهره بگیریم و این بدان معنا نیست که از اصالت دور شویم.

در حقیقت موسیقی هم مثل هر هنر دیگری ریشه‌هایی دارد که می‌تواند با آن ریشه‌ها جایگاه خود را محکم کند و با شکل امروزین جلوه‌گر شود.

امروز در خود تهران موسیقی‌هایی از گذشته باقیمانده که در بردارنده روح اصالت و شادی درونی مردم است و با گویش امروزین و براساس موسیقی شهری به مخاطبان ارائه می‌شود. مهم آن نغمه بودن و هسته اصیل است که پایدار می‌ماند. این نغمه‌ها در طول سال‌ها به هسته‌های اصیلی تبدیل شده‌اند که در بردارنده روحی شکوه‌مندند. این هسته‌ها مثل سنگ‌هایی هستند که در بستر رودخانه آرمیده‌اند و آب روان، آنها را صیقل می‌دهد و آنقدر این صیقل ادامه دارد که هر یک آینه‌ای روشن می‌شوند برای نشان دادن زلالی رودخانه.

و این سنگ‌ها برای مردم جذابیت دارند؟

اثری را که عینا تقلید شده باشد مردم نمی‌پسندند، چون به آن شان و منزلت نرسیده که برایش ارزش قائل شوند. روح هنرمند امروز هم باید در آن دمیده شود.

در این میان شعر چقدر نقش دارد؟

در موسیقی ما کلام جایگاه ویژه‌ای دارد. یکی از تفاوت‌هایی که موسیقی همراه با ادبیات ما با موسیقی کشورهای دیگر دارد این است که شعر در کنار هنر موسیقی به بیان احساس هنرمندی می‌پردازد که کارش واژه‌پردازی است. به نظر من نقش شعر بسیار بسیار مهم است. نوع موسیقی هم باید به تناسب شعر دارای منزلت خاص باشد. طبیعی است که بخشی از شعر ترجمان حال آهنگساز است و امکان دارد آهنگ نیز ترجمه شعری باشد که شاعر پدید آورده است.

آیا موسیقی پرتحرک می‌تواند در ایجاد شادی نقش داشته باشد؟

حتما. تحرک موسیقی می‌تواند گونه موسیقی را شاد و پرجنب و جوش تلقی کند، اما همه قضیه این نیست. بعضی وقت‌ها شادی حاصل از موسیقی ممکن است برآیند نوعی نوستالژی و در واقع غمی شیرین باشد. مثل دیدار مادری با فرزند از پس سال‌ها دوری و فراق. این دیدار مسلما اشکبار است، اما سراسر سرشار از غمی شیرین و زیباست که احساسی خوب را به ما منتقل می‌کند. بسیاری از خاطرات خوش ما ممکن است همین گونه باشد، یعنی همراه با غمی زیبا و دوست‌داشتنی باشد.

در عین حال اعتقاد دارم تقسیم سخت است. پرتحرک بودن یک موسیقی می‌تواند پایه‌ای برای ابراز شادمانی یا تظاهر به آن باشد، اما لزوما نمی‌تواند شادی‌آور باشد.

این تعارف چقدر با واقعیت منطبق است؟

بسیاری از تعاریف، تعاریفی است که امکان دارد در ماهیت بیرونی‌شان مصداق نداشته باشند، اما باید بگویم شادمانی در جامعه و همچنین در زندگی خصوصی هر کسی ممکن است شکل بگیرد. در عین حال عده‌ای فکر می‌کنند که موسیقی حتما باید ریتم‌های تندی داشته باشد تا بتواند شادی را به مردم انتقال دهد، اما من معتقدم شادی و شادمانی در هسته اصلی و نغمه بودن هر اثری پنهان است و باید آن را به مخاطب عرضه کرد.

بتازگی چه کارهایی از شما به بازار نشر موسیقی عرضه شده است؟

به گذشته نگاهی انداخته‌ایم و مجموعه‌ای از آهنگ‌هایی را که زنده‌یاد محمد نوری طی 50 سال ارائه کرده به بازار نشر فرستاده‌ایم. این آثار شامل اجراهایی بسیار احساسی، عاطفی و زیباست که به علت آزادگی در اجرا و احساس عمیق خواننده، قابل توجه و تامل‌برانگیز است.

این آثار در 2 لوح فشرده و با نام نغمه‌های تنهایی منتشر شده است. قصد ما آن بود که این آثار را در زمان حیات این هنرمند بزرگ ارائه کنیم، اما بخت با ما یار نبود و یکی از هنرمندان بزرگ موسیقی را از دست دادیم. هم‌اکنون نیز آثار این هنرمند گرانمایه در 5 لوح فشرده در اختیار علاقه‌مندان است.

سخن آخر؟

نوروز پایدار و جاودانه را به همه هموطنانم شادباش می‌گویم و شادی و زیبایی و پویایی را برای آنان آرزو می‌کنم.

عزت‌الله الوندی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: