روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
پنجشنبه 05 مرداد 1396 / 03 ذی القعدة 1438 / a 27 Jul 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه مطبوعات
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
يكشنبه 08 آبان 1390 - ساعت 19:31
شماره خبر: 100858112043
گفت‌وگو با رضا مقدسي، مديرعامل خبرگزاري مهر
نمايشگاه مطبوعات؛ فرصتي براي ترويج مطالعه در کشور
آمارهایی که از سرانه مطالعه در کشور و میزان علاقه‌مندی مردم به خواندن روزنامه‌ها حکایت می‌کنند، خیلی امیدوارکننده نیست و کارشناسان بر این باورند در این حوزه از بسیاری کشورهای همسایه نیز جا مانده‌ایم؛ اما آیا برگزاری نمایشگاه‌هایی مانند نمایشگاه مطبوعات می‌تواند در ترویج فرهنگ مطالعه و روزنامه‌خوانی مردم موثر باشد؟ موضوعی است که با رضا مقدسی، مدیرعامل خبرگزاری مهر در میان گذاشتیم، البته او در این گپ کوتاه فرصت را مغتنم شمرد و به موارد دیگری نیز پرداخت که با هم می‌خوانیم.

ابتدا به عنوان یک فعال عرصه رسانه بفرمایید آیا برگزاری نمایشگاه مطبوعات می‌تواند تاثیر بسزایی در اقبال مردم به مطالعه و روزنامه‌خوانی داشته باشد؟

من البته خیلی قائل نیستم که برگزاری نمایشگاه مطبوعات حتما مردم را روزنامه‌خوان می‌کند. عوامل موثرتر دیگری غیر از نمایشگاه مطبوعات وجود دارد که در بحث روزنامه‌خوان کردن مردم تاثیر جدی دارند.

هرچند بدون تردید فضای نمایشگاه به لحاظ زمانی و مکانی در این خصوص بی‌تاثیر نمی‌تواند باشد. اینجا در واقع فرصتی است که مردم بتوانند راحت‌تر با صاحبان و دست‌اندرکاران مطبوعات آشنا بشوند، مسائل خود را مطرح کنند و دیدگاه‌های اهالی رسانه را دریافت کنند.

موعد مناسب و فرصت مغتنمی است، اما این ارتباط اهالی مطبوعات و رسانه‌ها با مردم مختص زمان و مکان نیست و در همه ایام سال جاری و ساری است، اما در قالب نمایشگاه فرصت مناسبی برای آشنایی و رودررویی است.

عوامل دیگری برای روزنامه‌خوان شدن مردم لازم است و باید بگویم ما در ابعاد فرهنگی و زوایای دیگر نقص‌هایی مشاهده می‌کنیم.

واقعیت این است فرهنگ مطالعه و بویژه کتاب خواندن که مهم‌ترین و ریشه‌ای‌ترین شکل مطالعه است و هم روزنامه خواندن در بین مردم ما ضعیف است که بخش اعظم دلایل آن جنبه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارد. طبیعی است وقتی ذهن مردم جامعه بیش از اندازه درگیر دغدغه‌های مسائل روزمره و اقتصادی شد، نمی‌شود خیلی از آنها انتظار داشت که وقت معین و قابل قبولی را برای مطالعه اختصاص دهند.

از این جهت من فکر می‌کنم نبود یا ضعف فرهنگ مطالعه نیاز به واکاوی کارشناسانه و روان‌شناسانه دارد. مثالی بزنم، در سفر مطبوعاتی که چند سال قبل به پاکستان داشتم، با وجودی که فاصله طبقاتی در این کشور زیاد است و مردم بشدت از فقر و محرومیت رنج می‌برند، اما دو نکته خیلی جالب بود و آن قناعت مردم و رضایتمندی آنها بود. به لحاظ رفتارهای فردی و اجتماعی خیلی اضطراب و دغدغه در رفتار مردم دیده نمی‌شد و نکته دیگراین‌که مطالعه بین آنها کاملا وجهه فردی داشت، در حالی که این علاقه را در مردم خودمان کمتر می‌بینیم، گرچه وضعیت ما طی سال‌های اخیر بهتر شده، اما هنوز دغدغه‌های اقتصادی و اضطراب و استرس‌های روزانه، مردم را از این مباحث فرهنگی دور کرده است. بنابراین شاید نمایشگاه مطبوعات فرصت مغتنمی است که به همین بهانه دلایل نبود فرهنگ مطالعه و روزنامه‌خوانی واکاوی شود.

فکر نمی‌کنید یکی از دلایل کم‌اقبالی مردم به رسانه‌ها و روزنامه‌ها شکل اطلاع‌رسانی و گاه تاخیر در آن باشد؟

بله. یکی از مسائلی که مردم در مواجهه با اصحاب رسانه مطرح می‌کنند، یکنواختی خبر، کلیشه‌ای رفتار کردن در خبر، تاخیر در اطلاع‌رسانی و برانگیختن رغبت درونی مردم در خبرهاست و این خود موجب شده که با راه‌اندازی شبکه‌های ماهواره‌ای و بویژه شبکه‌های فارسی‌زبان، مردم به رسانه‌های غیرخودی رجوع کنند.

بنابراین ما در بحث اطلاع‌رسانی دچار ضعف‌های جدی هستیم، از طرفی دستگاه‌های اجرایی، دولت، قوه قضاییه و مجلس هم به موقع اطلاع‌رسانی نمی‌کنند و بعضا رسانه‌های بیگانه حتی از منابع رسمی و ملی زودتر به اطلاعات دسترسی پیدا می‌کنند.

برای مثال شما دقت کنید رئیس‌جمهور در این 6 سال ریاست جمهوری حتی یک بارهم با یک رسانه داخلی گفت‌وگوی اختصاصی انجام نداده است، اما همواره می‌شنویم با رسانه‌های خارجی و عمدتا غربی، مکرر گفت‌وگوی اختصاصی انجام می شود.

شما در صحبت‌هایتان به نقصان خبری اشاره کردید. آیا بدنه جامعه خبری ما در این زمینه از توانمندی لازم برخوردار است؟

ما هنوز نیروهای حرفه‌ای که بتوانند در عرصه‌های بین‌المللی حضور پیدا کنند و رقابت کنند، کم داریم و این تاثیر زیادی در کسب اعتماد مردم به خبردهی و اطلاع‌رسانی ما دارد. ما در حالی که بعد از جنگ تحمیلی مهم‌ترین چالش‌های منطقه‌ای و بزرگ‌ترین جنگ‌های یک دهه اخیر را در کشورهای همجوار خودمان شاهد بودیم (مانند عراق و افغانستان یا دیگر کشورهای خاورمیانه) اما در هیچکدام از این حوادث حضور خبری فعال و موثر نداشته‌ایم. واقعا در این صحنه‌ها ما چند تا خبرنگار فرستاده‌ایم که بتوانند توانمندی لازم برای حضور در صحنه جنگ و مخابره خبر در شرایط بحرانی را کسب کنند؟

در عوض هرقدر دلتان بخواهد اتفاقات کنار گوش‌مان را به نقل از رویتر و آسوشیتدپرس و... منتشر کرده‌ایم. البته این را هم اعتراف کنم که رسانه‌های ما هم به لحاظ مالی خیلی قوی نیستند که بتوانند خبرنگار اعزام کنند و هم به لحاظ توانمندی حرفه‌ای، مثل تسلط به زبان یا بهره‌مندی از امکانات و تجهیزات با مشکلاتی روبه‌رو هستند، و همین نقص‌ها موجب می‌شود مخاطب نیازهای اطلاعاتی خود را از رسانه‌های غیرخودی تامین کند، اینها همه دغدغه‌هایی است که باید از سوی دست‌اندرکاران مورد توجه قرار گیرد.

بی‌تردید رسانه‌های غیرخودی هم در این زمینه‌ها بیکار نمی‌نشینند.

بله. دقیقا آنها در مواقع خاص تاثیر خود را بر افکار عمومی می‌گذارند و ما این چند سال اخیر این را به عینه لمس کردیم، اما هنوز عبرت نگرفته‌ایم و مسوولان ذی‌ربط برای تامین زیرساخت‌های رسانه‌ها کار چندانی صورت نداده‌اند.

البته نظر شخصی من این است که صداوسیما برای رقابت با روند روبه رشد شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان و سرگرم‌کننده اقداماتی کرده، اما من اصلا قائل به این نیستم که فقط صداوسیما مسوول است. متاسفانه برنامه‌ریزان فرهنگی ما تصور می‌کنند که برای مقابله با شبکه‌های ماهواره‌ای فقط باید صداوسیما را تجهیز کرد. به هر حال صداوسیما به عنوان یک رسانه ملی محدودیت‌ها و ظرفیت‌هایی دارد، اما در بحث مقابله با شبکه‌های ماهواره‌ای ما اصلا روی رسانه‌های دیگر سرمایه‌گذاری نکرده‌ایم. ببینید حال که بحث شبکه‌های ماهواره‌ای شد، من نکته‌ای را بگویم. شما در بسیاری از کشورهای اروپایی بر بالای بام خانه‌ها دیش ماهواره نمی‌بینید. آنها به یک دلیل خیلی ساده استفاده از دیش ماهواره بر پشت‌بام‌ها و پنجره‌ها را ممنوع کرده‌اند و آن نازیبا شدن نما و چهره شهر هاست. همه شهروندان هم توجیه شده و پذیرفته‌اند و بعد همه شبکه‌های ماهواره‌ای را به سیستم کابلی هدایت کرده‌اند و از این طریق با شیوه‌ای کاملا پلیسی افکار عمومی را کنترل می‌کنند، اما اسمش این است که آنجا دموکراسی و جریان آزاد اطلاعات است.

کمی از مبحث‌ دور شدیم، با این‌که دغدغه شما کاملا قابل درک است؛ اما سوالی می‌خواهم بپرسم درباره این‌که به نظر می‌رسد مردم ما با منابع خبری در دنیای مجازی و خبرگزاری‌های الکترونیکی کمتر آشنا هستند، آیا نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها در این خصوص می‌تواند تاثیرگذار باشد؟

باز در این خصوص حرف خیلی زیاد است. فضای کار سایبر الان نسبت به سال‌های گذشته خیلی تغییر کرده، طی دهه اخیر خبرگزاری‌ها ایجاد شدند که درواقع منبع تامین‌کننده خوراک مطبوعات باشند؛ اما اکنون به دلیل افزایش دسترسی مردم به اینترنت، رجوع مردم به سایت‌های مجازی و خبرگزاری‌ها مستقیم‌تر شده، به عبارت بهتر سرعت اطلاع‌رسانی به مردم بیشتر شده است اما ما هنوز در برخی امور مبنایی نقص داریم که یکی از عوامل عمده آن اطلاع‌رسانی صداوسیماست که به عنوان مثال در اخبار خود به منبع خبر اشاره نمی‌کند و دیگر رسانه‌ها هم همین‌طور. همین مساله باعث شده انتشار اخبار نادرست و شایعات، فضای به‌هم ریخته خبری را ایجاد کند و به اعتقاد من یکی از دلایل تنزل اخلاق رسانه‌ای در کشور، اعتماد نکردن و وزن ندادن به منبع خبری است.

امروزه حتی در رسانه‌های غربی وقتی می‌خواهند در باره موضوعی جریان‌سازی کنند، حتما تلاش دارند که منبعی برای آن دست و پا کنند. به عبارت دیگر اگر بخواهند روی خبری مانور بدهند و موج بیافرینند، حتما آن را در یک نشریه دست چندمی منتشر می‌کنند و بتدریج یک شایعه را رسانه‌ای می‌کنند.

به هر حال ما در این خصوص نقص جدی داریم. من فکر می‌کنم نمایشگاه مطبوعات فرصت خوبی است که متولیان امر و بویژه معاونت مطبوعاتی برای این موضوع برنامه‌ریزی کنند و روی آن کار کنند، چون معتقدم باید برای جا انداختن موضوع ذکر منبع خبری به عنوان یک امر زیربنایی،کار شود.


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: