روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
چهارشنبه 29 اسفند 1397 / 13 رجب 1440 / a 20 Mar 2019
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
قاب کوچک
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
شنبه 12 آذر 1390 - ساعت 19:00
شماره خبر: 100861041417
گفت‌وگو با حسن سلطاني، گوينده سابق خبر و مجري برنامه‌هاي مناسبتي سيما
استوديوي ما،حسينيه ماست
دوباره شهر با مُحرم، مَحرم شده و چیزی تا آن نیمروز نیزه و بلا نمانده است. همه می‌خواهند جامانده قافله نباشند.
سیما نیز در سعی و صفایی عاشقانه، امواج ارادتش را کمر بسته خدمت به امام حسین(ع)‌ کرده تا چون همیشه معرکه‌گردان بی‌فراموش‌ترین ماتم عالم باشد و جلوه‌ای از عشق‌های عزادار را روی صفحه کربلا به نمایش گذارد؛ شاید دل‌هایی که پای رفتن‌شان نیست را به کعبه عاشورا، مُحرِم کند... همراه نگاه‌های به باران نشسته و نفس‌های خسته شما به یکی از هیات‌های رسانه‌ای در استودیوی 14 سرک کشیدیم تا در این شب و روزهای دل‌تکانی و بیرون رفتن از خود، نظرات و دغدغه‌های قابل تامل جوان محاسن مشکی و مشهور خبر 30‌/‌22 شبکه 2 تلویزیون در دیروزهای آژیر و التهاب و ایستادگی دهه 60 و حاج حسن سلطانی این روزهای برنامه‌های آیینی و مناسبتی سیما را بشنویم.

حاج حسن، متین و خوش‌صحبت است اما از گفت‌وگوهای مطبوعاتی بشدت پرهیز دارد. علاوه بر اهالی صدا و تصویر، اهل هیات هم او را خوب می‌شناسند. سلطانی آموخته‌های دینی روزآمد و مناسبی دارد و گاهی نیز مداحی می‌کند. این را هم بدانید که 52 سال قبل در همدان به دنیا آمده و 32 سال است که در رسانه کار می‌کند: «20 ساله بودم که از طریق آزمون گویندگی به واحد اطلاعات و اخبار سازمان آمدم و فکر می‌کنم الان دیگر یک کارگر
تمام‌عیار تلویزیون باشم!»

در سابقه فعالیت‌های این مجری پیشکسوت و گوینده ارشد، اجرای برنامه‌های گفت‌وگومحور سیاسی 45 دقیقه، تا انتها، دو نیم ساعت (شبکه خبر)‌، گویندگی اخبار مشروح شبکه‌های 2، خبر و جام‌جم، مدیر گویندگان شبکه خبر، گویندگی برنامه‌های رادیویی در انتهای شب، تا سرچشمه نور (دهه 60)‌ و انبوهی از برنامه‌های معارفی به چشم می​خورد. سلطانی این شب‌ها نیز با اجرای برنامه زنده مصباح (شبکه 3)‌ و برنامه حسینیه (شبکه جام‌جم)‌ مهمان دل‌هاست.

خیلی از مخاطبان تلویزیون پیش و بیش از آن که شما را در کسوت مجری ببینند و بشناسند با خبر سراسری شبکه 2 سیما به یاد می‌آورند، لذا حیفمان می‌آید که ابتدا گریزی به این بخش از فعالیت شما نزنیم و نپرسیم که چرا این‌قدر آرام و بی‌سر و صدا از بام خبر پریدید و بر شانه اجرا نشستید؟

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم. من سال 58 وارد خبر شدم و تا سال 79، گوینده خبر 30‌/‌22 شبکه 2 سیما بودم. بعد به شبکه خبر رفتم و تا 81 آنجا گویندگی کردم و پس از آن نیز تا سال 83 که 25 سال خدمت موظفم در واحد اطلاعات و اخبار سازمان به پایان رسید و بازنشسته شدم، خبر شبکه جام‌جم را می‌خواندم. از 83 تا همین دو سه ماه قبل هم گفت‌وگوهای سیاسی را در شبکه خبر اجرا می‌کردم و از فضای خبر، منفک نبودم. اجراهای معارفی را نیز به دلیل تعلق خاطر شخصی، همزمان با گویندگی خبر از سال‌های 69 و 70 که مسابقات بین‌المللی قرآن کریم در حسینیه ارشاد برگزار می‌شد، آغاز کردم.

البته قبل از آن هم در سال‌های 66 و 67، برنامه‌های مناسبتی رادیو را گویندگی می‌کردم و ماه‌های محرم نیز با وجودی که یک گوینده خبر فقط باید در حوزه خودش فعالیت می‌کرد به لطف و محبت و همکاری دوستان این امکان برایم فراهم بود تا در کنار کار خبر، اجرا هم داشته باشم. از 7 سال قبل نیز که به دلیل حضور جوان‌های خوب، خوش‌بیان و باسواد، با گویندگی خبر خداحافظی کردم و در حوزه اجراهای آیینی و سیاسی فعال هستم ولی به هر حال 25 سال گویندگی خبر، مرا آرم‌دار و نشانه‌دار کرده است و در ذهن مخاطب به عنوان گوینده قدیمی اخبار جا افتاده‌ام. هرچند در مجموع معتقدم این دو حوزه با وجود تفاوت‌ها از هم جدا نیستند و یک رسالت دارند.

گویا این آمد و شد آهسته و چراغ خاموش در حوزه خبر سنت شده است، چون تا جایی که به یاد داریم آقایان افشار و بابان هم مثل شما تقریبا بی‌خبر با خبر خداحافظی کردند؟

بله. این رسم در خبر رایج نیست. خود ما هم مایل نیستیم به واسطه 25، 30 سالی که ارتباط تصویری و صدایی مستقیم با مردم داشته‌ایم به طور رسمی و با تشریفات خداحافظی کنیم، زیرا مطمئنیم اگر در سال‌های خدمت، کارمان را خوب انجام داده باشیم برای همیشه در ذهن و خاطر مخاطب خواهیم ماند و آن ارتباط حفظ خواهد شد. ابراز لطف و محبت عامه مردم در کوچه و خیابان و شهرهای مختلف، این را ثابت می‌کند. با این حال اگر اداره کل پخش اخبار برای بازنشستگی گوینده‌‌ها برنامه خداحافظی تدارک ببیند و خبر بازنشستگی‌شان را اعلام و از آنها تقدیر کند بسیار خوب است. برپایی چنین مراسمی مصداق یک تیر و دو نشان است، زیرا هم به نوعی حق کسی را که سال‌ها زحمت کشیده ادا می‌کنیم و هم دلخوشی ساده‌ای برای جوان‌هایی که تازه واردند به وجود می‌آوریم. در واقع این حرکت باعث می‌شود تا نیروهای تازه‌نفس بدانند صاحب دیوان ما حساب و کتاب‌هایی را منظور می‌کند و بعد از دو سه دهه که خواستند خداحافظی کنند همه قدردان‌شان خواهند بود.

این سوال را سال قبل از آقای بابان هم پرسیدیم و حالا می‌خواهیم پاسخ شما را بشنویم که چرا ردپای شما چند نفر (آقایان افشار، حیاتی، بابان، جنابعالی و خانم تاج‌نیا)‌ در مسیر گویندگی خبر، مثل هیچ‌کس نشد؟

شروع خبر‌خوانی همه ما با سال‌های پرالتهاب و توام با فراز و نشیب انقلاب و جنگ همراه بود. آن زمان 2 شبکه تلویزیونی و 2 بخش خبری بیشتر نداشتیم. خبر 21 شبکه یک و 30‌/‌22 شبکه 2. رسانه‌ها نیز این‌گونه فراگیر نبودند و همه برای کسب اخبار، بخش‌های خبری محدود تلویزیون و رادیو را پیگیری می‌کردند. خود من در طول سال‌های دفاع مقدس حداقل 4 شب در هفته، خبر 30‌/‌22 را می‌خواندم. بنابراین فضا و شرایط خاص و حساس آن دوران، لحن، صدا و شیوه ارائه خبر را در ذهن مردم ماندگار کرد و گوینده‌ها را برجسته نمود، لذا هر کس دیگری هم بیاید آن وضعیت تکرار نمی‌شود. از این گذشته همه ما بیش از 30 سال همراه لحظه‌های تلخ و شیرین مردم بوده و با آنها زندگی کرده‌ایم. خبرهای مهم را با صدا و تصویر ما شنیده‌اند و حتی نوع برخوردشان نشان می‌دهد ما را به عنوان عضوی از خانواده‌شان پذیرفته‌اند.

چرا برخلاف آقایان افشار، حیاتی و بابان که در بخش‌های خبری مشروح شبکه یک ماندگار شدند؛ گویندگی خبر 30‌/‌22 شبکه 2 که به نوعی با صدا و تصویرتان گره خورده بود را ادامه ندادید؟

بخشی از انتخاب با ماست، اما به طور کامل در حوزه کاری‌‌مان تعیین‌‌کننده نیستیم. البته وقتی دوره خدمت رسمی و موظف 25 ساله تمام می‌شود، گویندگان می‌توانند براساس توافق با حوزه معاونت سیاسی سازمان به کارشان ادامه دهند مثل آقای حیاتی که الان از بازنشستگی‌شان گذشته اما همچنان حضور دارند یا چند سالی که آقای بابان ماندند ولی من به دلیل آن که اجرا در حوزه‌های مختلف را بیشتر از گویندگی خبر می‌پسندیدم و ترجیح می‌دادم، سعی کردم برنامه‌ها و شبکه‌های مختلف را تجربه کنم، ضمن این که به نظرم 25 سال کسب تجربه در یک حوزه هم کفایت می‌کند. البته این را فراموش نکنید که در حوزه خبر هر چه گوینده با سابقه‌تر و شناخته شده‌تر باشد و تکرار شود، اعتماد مردم را بیشتر جلب می‌کند. گوینده‌های پیشکسوت، امتیاز و اعتبار این حوزه‌اند. در شبکه‌های خبری دنیا نیز اجرای بخش‌های مهم و پربیننده را به گوینده‌های باسابقه می‌سپارند زیرا صدا و تصویر این آدم‌ها خود به خود به آرم و لوگوی خبر تبدیل می‌شود و اصلا صدای آنها، صدای خبر است. مثلا الان اگر تیتراژ خبر هم پخش نشود صدای خانم تاج‌نیا به طور طبیعی شما را به یاد خبر می‌اندازد و توجه‌تان را جلب می‌کند. اینجاست که جایگاه و اهمیت گویندگان باتجربه مشخص می‌شود. گوینده باید به جایی برسد که مخاطب با شنیدن صدایش هر کاری دارد کنار بگذارد و متوجه حرف‌های او شود.

با این حساب، بخش‌های خبری ما تا کسب دوباره این اعتبار و امتیاز، راه درازی پیش رو دارند؟

این به هنر جوان​هایی که جایگزین می‌شوند بستگی دارد. توقع همیشگی ما این است که انتخاب اولیه درست باشد تا مشکلی نداشته باشیم. خوشبختانه در حال حاضر چند گوینده جوان خانم و آقا داریم که صدا و اجرای مناسبی دارند و حداقل تا 40 سال آینده می‌توانیم روی خبرخوانی‌شان حساب کنیم. در ضمن یادآوری این نکته مهم ضروری است که تنوع در خبر با تغییر گوینده‌ها به وجود نمی‌آید. بنابراین نباید همه گوینده‌های باسابقه را حذف کنیم. باید شرایطی فراهم شود تا چهره‌هایی که مردم با صدا و تصویرشان گره خورده‌اند بمانند و جوان‌ها را پرورش دهند. البته این یک معادله دوطرفه است یعنی هم گوینده باید علاقه‌مند به ماندن باشد و هم مسوولان باید بخواهند. عرضه و تقاضا در هنر باید توامان باشد تا شائبه خودتحمیلی یا اجبار پیش نیاید. صد البته این حرف‌ها به آن معنا نیست که پیشکسوت‌ها دائمی و ماندگار باشند. به قول شاعر، دور مجنون گذشت و نوبت ماست / هر کسی پنج روزه نوبت اوست. من در 2 سال آغازین راه‌اندازی شبکه خبر، مدیر گویندگان این شبکه بودم و بخش عمده‌ای از گویندگانی که الان خبر می‌خوانند را خودم آزمون گرفتم و روی آنتن فرستادم لذا وقتی به کارشان نگاه می‌کنم برایم لذتبخش است و اصلا این احساس و تقاضا را ندارم که کاش خودم خبرها را می‌خواندم. آن قدر نسبت به آنها حساسیت دارم که اگر یک بخش خبری را خوب اجرا کنند انگار خودم اجرا کرده‌ام و اگر اشتباهی در کارشان ببینم به همان اندازه که از اشتباهات خودم ناراحت می‌شدم نگرانشان می‌شوم.

پس آقایان افشار و بابان و سلطانی تکرار شدنی هستند؟

بله، گویندگی منحصر بفرد نیست. خیلی‌ها قبل از ما بودند، الان هستند و بعدها خواهند آمد. خلقت خداوند، متکثر است و آدم‌های با استعداد، خوش‌ذوق و خوش صدا که خوب‌تر اجرا می‌کنند، زیادند منتها ما باید در را به رویشان باز کنیم. خیلی‌ها مستعد این حرفه‌اند اما راه و رسم ورود را نمی‌دانند. آرزوی همیشگی من این است که همواره گویندگان خوب، پرتوان، باسواد، عاشق، عاشق و عاشق در این حرفه باشند و به نحو شایسته‌ای انجام وظیفه کنند. به نظرم اگر کسی به این کار عشق نورزد نمی‌تواند دوام بیاورد زیرا گویندگی خبر، کار سخت، حساس و ظریفی است و علم، عشق و هنر را با هم می‌خواهد.

و شما عاشق بودید؟

هنوز هم عاشق هستم.

شکستن حصار شیشه‌ای خبر و رخ نمایاندن در قالبی جدید، جسارت می‌خواهد؟

تعریف گوینده خبر و مجری با هم فرق دارد. مثلا آقایان حیاتی و حسین‌زاده گوینده‌اند اما آقای مرتضی حیدری، مجری است. در گویندگی خبر، همه هَمّ و غم شما این است که متن اخباری که در اختیارتان گذاشته می‌شود را خوب و درست بخوانید و مفهوم را برسانید اما اجرا، مهارت‌های دیگری نیز می‌خواهد. مجری باید از توان برقراری ارتباط صمیمانه، بداهه‌گویی، اطلاعات تخصصی و عمومی و دایره واژگانی گسترده برخوردار باشد که در این مورد هم می‌توان از آقایان شهیدی‌فرد و شجاعی‌مهر و اجراهای اجتماعی و خانوادگی موفق‌شان نام برد. با این توضیح، شکستن حصار خبر و ورود به حوزه اجرا ابتدا قدری تعلق خاطر می‌خواهد و بعد توانمندی، ذوق و استعداد. حساسیت اجرای کسی که تا دیروز گوینده خبر بوده بیشتر است و مسوولیتش به مراتب، سخت‌تر. گوینده‌ای که می‌خواهد مجری شود باید جوری قالب‌شکنی کند تا مخاطب اجرایش فکر نکند که همچنان خبر می‌بیند و می‌شنود. لذا اگر همان رویه خبر را پیش گیرد موفق نمی‌شود. باید انعطاف داشته باشد و به راحتی با مخاطب و مهمان برنامه ارتباط بگیرد همچنین علاوه بر مسلط بودن به موضوع باید حواسش به سلسله بحث‌ها هم باشد تا سر رشته کلام از دستش خارج نشود.

نگفتید بالاخره جسارت می‌خواهد یا نه؟

چون این وضعیت شامل حال خودم هم می‌شود نخواستم به صراحت بگویم ولی حتما جسارت می‌خواهد. این که بعد از بیست و چند سال فعالیت در چارچوبی خاص و بسته، بخواهی قالب‌هایی که با آن شکل گرفته‌ای را بشکنی به جرات و مهارت نیاز دارد. کار رسانه با عشق گره خورده است لذا هر