روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
سه شنبه 04 مهر 1396 / 05 محرم 1439 / a 26 Sep 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 89
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
پنجشنبه 27 اسفند 1388 - ساعت 00:04
شماره خبر: 100869869730
سـلامـت در تـعطيلات
نوروز یکی از کهن‌ترین جشن‌های به جا مانده از دوران باستان است. خاستگاه نوروز، ایران باستان است و هنوز مردم مناطق مختلف ایران، نوروز را جشن می‌گیرند. این ایام زمان مناسبی برای دید و بازدید و مسافرت است اما اگر جانب احتیاط رعایت نشود این مسافرت‌ها می‌تواند به بیماری منجر شود و مشکلات دو چندانی ایجاد کند.
نوروز ایام تعطیلات است، اما نباید سلامت را تعطیل کرد. با آرزوی شادی و شادکامی برای شما در ایام نوروز توصیه می‌کنیم مطلب زیر را بخوانید تا با حفظ سلامت خود تعطیلات بهتری را در نوروز پیش رو داشته باشید.

پزشکان همواره بعد از ایام تعطیلات نوروز با افزایش مراجعات افراد به مطب‌ها و درمانگاه‌ها مواجه هستند. یکی از شایع‌ترین علت‌ها مصرف بیش از حد تنقلات است که باعث افزایش وزن افراد می‌شود و مشکلاتی برای سلامت آنها ایجاد می‌کند. این وضعیت در بیماران قلبی که رژیم غذایی خود را رعایت نمی‌کنند، بیشتر مشاهده می‌شود.

فشار خون بالا به عنوان یکی دیگر از عوارض پرخوری تنقلات است. تنگی نفس و پیشرفت بیماری در بیماران قلبی، از علل عدم رعایت رژیم غذایی در تعطیلات نوروزی است.

سلامت کودکان نیز با مصرف بی رویه تنقلات، به خطر می‌افتد که والدین باید نسبت به این موضوع دقت لازم را داشته باشند.

در ایام نوروز برنامه غذایی روزانه، معمولا دستخوش تغییر می‌شود. ممکن است بعضی از افراد بخصوص کودکان و نوجوانان، صبح‌ها به علت دیر برخاستن از خواب و رفتن به مهمانی، صبحانه نخورند. نخوردن صبحانه دو ضرر دارد، اول این‌که موجب تمایل بیشتر به مصرف آجیل و شیرینی می‌شود و دوم این‌که مواد پروتئینی مورد نیاز به بدن آنها نمی‌رسد و موجب کاهش رشد کودک می‌شود. گاهی اوقات نیز در ایام عید شیرینی و آجیل، جایگزین ناهار می‌شود و برخی افرادی که در مصرف این تنقلات افراط می‌کنند، به علت سیر شدن یا ترس از چاقی، یک یا چند وعده غذایی اصلی را حذف می‌کنند. هر چند تنقلات حاوی ارزش تغذیه‌ای بالایی هستند، ولی نمی‌توانند جانشین غذای اصلی انسان شوند.

درست است که حضور در مهمانی‌های مختلف و تعارفات بیجا خیلی وقت‌ها سبب پرخوری می‌شود، اما با رعایت بعضی نکات بسادگی می‌توان از بیماری جلوگیری کرد تا این ایام به کامتان تلخ نشود.

چاقی نوروزی

به طور طبیعی در طول مسافرت اشتهای انسان زیاد می‌شود و میل به مصرف تنقلات و شیرینی‌جات و حتی صرف چند وعده غذای اضافی افزایش می‌یابد و ممکن است به جای سه وعده، پنج وعده غذا با حجم بیشتر مصرف شود. بعلاوه استفاده از نوشابه‌های گازدار و کنترل نکردن رژیم غذایی روزمره و مصرف چربی‌ها و غذاهای آماده، در طول سفر بیشتر می‌شود (مخصوصا در ایام تعطیل نوروزی) که اغلب منجر به افزایش فشار خون، چربی خون، بالا رفتن کلسترول مضر و در نهایت چاقی می‌شود. با این توصیف، مسافران در تعطیلات نوروز می‌باید مراقب باشند اضافه وزن پیدا نکنند؛ چون در این صورت فواید سفر و تعطیلات نوروز با عوارض چاقی معاوضه می‌شود.

برای جلوگیری از چاقی و اضافه وزن و بروز بیماری‌های ناشی از آن، مسافران مصرف آجیل، تخمه، شیرینی و شکلات را به حداقل برسانند و در طول سفر از مصرف بی‌رویه نوشابه، چیپس، پفک، سوسیس، کالباس، پیتزا و به طور کلی غذاهای آماده(Fast Food) بپرهیزند.

بیماری مسافران

بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند هنگام تعطیلات نوروز به مسافرت بروند، که البته مسافرت رفتن به خودی خود می‌تواند از لحاظ پزشکی مشکل‌آفرین شود.

پس از جاده و حوادث جاده‌ای که بیشترین خطر مسافرت محسوب می‌شود و همه ساله موجب تلفات انسانی زیادی در کشورمان می‌شود، اسهال و استفراغ شایع‌ترین بیماری مسافران نوروزی است که بر اثر مصرف غذاهای آلوده ایجاد می‌شود و باید سریع درمان شود.

گاهی اوقات نیز در ایام عید شیرینی و آجیل، جایگزین ناهار می‌شود و برخی افرادی که در مصرف این تنقلات افراط می‌کنند، به علت سیر شدن یا ترس از چاقی، یک یا چند وعده غذایی اصلی را حذف می‌کنند. هر چند تنقلات حاوی ارزش تغذیه‌ای بالایی هستند، ولی نمی‌توانند جانشین غذای اصلی انسان شوند

معمولا هنگام سفر، تنقلات زیادی مصرف می‌‌شود و این مساله تا حدود زیادی موجب بروز حالت تهوع، استفراغ و اسهال بویژه در کودکان می‌شود.

غذا خوردن حین سفر نیز مساله مهمی است. کسانی که با خودرو مسافرت می‌کنند 2 راه بیشتر ندارند: از منزل با خود غذا بردارند یا بین راه غذا بخورند و در هر دو صورت امکان فاسد بودن یا فاسد شدن مواد غذایی و مسموم شدن وجود دارد. از رستوران‌های بین راهی که مسائل بهداشتی را رعایت نمی‌کنند، می‌توان به عنوان یکی دیگر از علل انتقال بیماری‌های روده‌ای و دستگاه گوارش نام برد. برخی از این رستوران‌ها که ظاهر تمیزی هم دارند از صابون‌های جامد استفاده می‌کنند که خود می‌تواند عامل انتقال بعضی بیماری‌ها باشد.

مصرف غذاهای مانده هنگام سفر بخصوص گوشت چرخ کرده و ماهی سرخ شده از عوامل اصلی مسمومیت است.

آب‌های غیر بهداشتی یکی دیگر از عوامل بیماریزا در مسافرت است. مسافران سعی کنند از آب‌های معدنی استفاده کنند که از بهداشتی بودن آنها مطمئن هستند. آب‌های غیربهداشتی فقط آلودگی میکربی و ویروسی به همراه ندارد و بعضی از آب‌ها ممکن است آلوده به مواد معدنی باشد که می‌تواند ایجاد بیماری کند.

مسافرت به مناطق اپیدمی برخی بیماری‌ها می‌تواند باعث آلودگی و بیماری مسافران شود، مثلا در برخی مناطق کشور بیماری‌های انگلی نظیر کرم کد و یا مالاریا شایع است. در برخی مناطق کشور هپاتیت A بشدت شایع است که این نوع هپاتیت از طریق آب و غذای آلوده انتقال می‌یابد. بنابراین در صورت عدم رعایت نکات بهداشتی، ابتلا به این قبیل بیماری‌ها دور از ذهن نخواهد بود.

بیماری نوروزی

برخی بیماری‌ها در ایام نوروز بیشتر دیده می‌شوند. در راس این بیماری‌ها ناراحتی‌های گوارشی است. در ایام تعطیلات سال نو به علت دید و بازدید و گذراندن زمان طولانی در خارج از خانه معمولا افراد کمتر آب مصرف می‌کنند. این موضوع می‌تواند مشکلاتی برای سلامت انسان ایجاد کند که بارزترین آنها، یبوست است. در حقیقت آب یکی از مهم‌ترین و مفیدترین موادی است که از یبوست پیشگیری می‌کند و با کاهش مصرف آن، این عارضه بخصوص در کسانی که مستعد ابتلا به آن هستند، ناراحتی ایجاد می‌کند. توصیه می‌شود برای نوشیدن آب برنامه‌ریزی منظم داشته باشیم و نوشیدن این ماده حیاتبخش را در ایام نوروز فراموش نکنیم.

خوردن، یار همیشگی دید و بازدید‌های نوروزی است، حتی خانم‌های وسواسی و رژیمی‌های مقید هم ایام عید رژیم خود را می‌شکنند. پرخوری و بدخوری مشکل مشترک این ایام است که گریبانگر خیلی‌ها می‌شود.

بسیاری از مردم میوه، شیرینی و آجیل را بدون فاصله‌گذاری می‌خورند که دل‌درد ساده‌ترین نتیجه آن است. گاهی این دل‌درد‌ها بعد از گذشت چند ساعت و به مرور خوب می‌شوند ولی بعضی وقت‌ها باعث بروز استفراغ هم می‌شوند.

این بدخوری‌ها عواقبی دارد که در کوتاه مدت شایع‌ترینشان ترش کردن، نفخ، سوزش و درد معده است که درمان آنها چاره‌هایی دارد که مهم ترین آن کنترل خورد و خوراک است. اما بسیاری از مردم پرخور هم در مواقع بروز این مشکلات، خودسرانه دارو تجویز می‌کنند.

دندان شکسته

مشکلات دندان یکی دیگر از بیماری‌های عید است. شکستگی دندان بویژه دندان‌های جلویی تقریبا خاص این ایام است. بسیاری از مردم هنگام خوردن آجیل، پوسته سخت پسته و فندق را بخصوص اگر دربسته باشد، با دندان خرد می‌کنند. در این صورت ساده‌ترین اتفاق، ترک خوردن یا شکستگی دندان است که می‌تواند بسیار دردناک و عذاب‌آور باشد؛ خصوصا این که ترمیم چنین شکستگی‌هایی چون در حیطه کار دندانپزشکی زیبایی قرار می‌گیرد، اساسا هزینه‌بر و گران خواهد بود.

مشکل دیگر، دندان درد است. ایام عید روز دید و بازدید و خوردن مقادیر معتنابهی شیرینی و سایر تنقلات است؛ چون اغلب مردم تا دیروقت بیرون از منزل هستند و در طول روز مسواک نمی‌زنند و شب هم دیگر حوصله مسواک زدن را ندارند. همین موضوع می‌تواند باعث گسترش پوسیدگی و تحریک عصب دندان شود که در آن صورت درد شدیدی به سراغ فرد خواهد آمد.

تیغ در گلو

طبق رسم کهن، بسیاری از مردم ایران شب عید را با سبزی‌پلو و ماهی جشن می‌گیرند. بی‌دقتی در جدا کردن تیغ‌های ماهی می‌تواند باعث گیر کردن استخوان در گلو شود که گاهی یک کار اورژانسی و بسیار خطرآفرین است. تیغ ماهی دریای جنوب با ماهی دریای شمال تفاوت دارد. ماهی‌های شمال بویژه ماهی سفید تیغ‌های بسیار ریزی دارد که جدا کردن آن مستلزم صرف حوصله و دقت فراوان است و درصورت بی‌توجهی ممکن است تیغ ماهی در گلو فرو برود و مشکلاتی را برای فرد به‌دنبال داشته باشد. ماهی جنوب فاقد استخوان‌ ظریف است و استخوان‌های درشت آن، گاهی مشکلات جدی‌تری در فرد ایجاد می‌کند.

اگر تیغ ماهی در گلویتان گیر کرد فورا به یک مرکز درمانی مراجعه کنید و سر خود با آن ‌ور نروید. این مشکل گاهی بسیار جدی می‌شود و فرد را راهی اتاق عمل می‌کند.

پس هم خوب لباس بپوشید و هم زیاد روبوسی نکنید. شیوع آنفلوآنزای خوکی در کشور نشان داد که بدون روبوسی هم می‌توان به طرف مقابلاحترام گذاشت

محل گیر کردن استخوان‌های ظریف ماهی در لوزه یا چین‌های مخاطی اطراف آن، قاعده زبان، مخاط حلق یا اپی گلوت و سینوس پری فرم است و گاهی تیغ ماهی در نسج چنان فرو می‌رود که ممکن است سر آن پیدا نباشد که در چنین مواردی یافتن آن برای پزشک دشوار است و پرتونگاری نیز کمک چندانی نمی‌کند. فرو رفتن استخوان‌های ظریف و ریز تیغ ماهی در گلو با وجود آن که دردناک است و برای فرد مشکلات و ناراحتی‌هایی ایجاد می‌کند، اما خطر بالقوه‌ای ندارد و قابل جذب است. گاهی هم تیغ به جای ورود به مری وارد نای یا حنجره فرد می‌شود که در آن صورت بسیار خطرناک‌تر خواهد بود و ممکن است عوارضی جبران‌ناپذیر برای بیمار ایجاد کند.

دارو فراموش نشود

مهم‌ترین مشکل ایام نوروز و تعطیل، بی‌توجهی افراد به مصرف بموقع داروهای خود است. بسیاری به علت این‌که در مهمانی هستند یا ساعات کار و خوابشان تغییر کرده است یا بدتر از آن چندان اعتقادی به مصرف دارو در زمان مقرر ندارند در ایام تعطیل به داروهای خود نیز مرخصی می‌دهند.

اصولا دارو را باید با فواصل زمانی منظم مصرف و دوره درمان را کامل کرد حتی اگر ظاهراً بهبودی حاصل شده باشد. متاسفانه در نوروز تغییر ساعت مصرف دارو یا قطع آن مشکلاتی را به وجود می‌آورد. بسیاری از داروها مانند داروهای ضد تشنج، داروهای بیماری‌های قلبی، داروهای ضد افسردگی و اختلالات روانی، داروهای ضد دیابت و چربی خون و برخی داروهای مسکن و همچنین آنتی‌بیوتیک‌ها باید مرتب مصرف شوند و قطع ناگهانی آنها، بیمار را دچار مشکل می‌کند.

هرچند در ایام تعطیلات نوروز داروخانه‌های شبانه‌روزی و برخی داروخانه‌هایی که ملزم به باز بودن هستند وجود دارد. اما ممکن است در ایام تعطیلات دسترسی شما به داروخانه‌های روزانه به دلیل تعطیلی آنها مقدور نباشد پس بهتر است چنانچه شما دارویی را به صورت مرتب مصرف می‌کنید، مطمئن شوید دارو را به حد نیاز و تا پایان تعطیلات و ضمن سفر در اختیار دارید. عمل به توصیه‌های زیر می‌تواند به شما کمک کند تا در خصوص مصرف دارو کمتر دچار مشکل شوید.

اگر فراموش می‌کنید سر وقت دارو را مصرف کنید به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اما اگر نزدیک به زمان نوبت بعدی بود دست نگهدارید و هرگز میزان دارو را دو برابر نکنید.

اگر در مسافرت هستید، هیچ‌گاه داروهای خود را در خودرویی که زیر نور آفتاب پارک شده یا در قسمت شیشه عقب خودرو قرار ندهید. داروهای یخچالی را در ظروف مخصوص خنک‌کننده حمل کنید. بدون اطلاع پزشک، دارو را هرگز قطع نکنید؛ چرا که باعث می‌شود بیماری‌تان عود کند و بهبود نیابد. اگر بیشتر از مقدار توصیه شده مصرف کردید، به محض مشاهده علائم غیرعادی در خودتان سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید چرا که خطر مسمومیت برایتان وجود دارد.

خانم‌های باردار یا شیرده کاملا مراقب باشند و هرگز بدون توصیه و مشاوره پزشک حتی یک قرص هم مصرف نکنند و قبل از مصرف حتما با پزشک خود مشاوره کنند.

اگر قصد رانندگی دارید مراقب مصرف دارو باشید، زیرا مصرف برخی داروها موجب بروز سرگیجه یا خواب آلودگی می‌شود و می‌تواند برای شما مشکل‌ساز شود.

سرما در گرما

ایام نوروز یکی از بی ثبات ترین و ناپایدارترین موقعیت جوی سال را در کشور ما دارد. در چنین زمانی هوا چندان سرد نیست ولی در عین حال آنقدر هم گرم نشده است که بتوان با خیال راحت لباس‌های زمستانی را کنار گذاشت. ناپایداری جوی هم اغلب وضعیتی غیرقابل پیش‌بینی دارد. از سوی دیگر حال و هوای خاص نوروز ایجاب می‌کند که همه لباس‌ها را به تن داشته باشند و این لباس‌های نو عمدتا برای فصل سرد مناسب نیستند. به همین دلیل سرماخوردگی، گوش درد و آنفلوآنزا اغلب شایع می‌شود. از دیگر سو تماس‌ها و روبوسی‌های عید هم باعث انتقال هرچه بیشتر عوامل بیماریزا می‌شود. پس هم خوب لباس بپوشید و هم زیاد روبوسی نکنید. شیوع آنفلوآنزای خوکی در کشور نشان داد که بدون روبوسی هم می‌توان به طرف مقابل احترام گذاشت.

نوروز و قند خون

متاسفانه با توجه به فرهنگی که ما داریم، ایام تعطیلات همواره مساوی با زیاد خوردن و استراحت بیش از حد معمول است و همین مساله همواره منجر به بروز مسائل و مشکلاتی بویژه در مورد بیماران دیابتی می‌شود. درخصوص بیماران دیابتی که انسولین تزریق می‌کنند توجه به موارد زیر ضروری است:

انسولین و داروهای مصرفی و سرنگ را برای تمام مدت سفر تامین کنید. دستگاه یا نوار کنترل قند خون را حتما همراه داشته باشید. باید در نظر داشته باشید که هم در طول مسیر و هم در شهر مقصد ممکن است نوارهای متناسب با دستگاه خود را بسادگی پیدا نکنید. بنابراین بهتر است از قبل نسبت به تهیه تعداد مورد نیاز اقدام کرده باشید. حتما قند، نبات، بیسکویت و آبمیوه برای درمان کاهش احتمالی قند خون همراه داشته باشید. میان وعده مناسب مانند میوه و ساندویچ کوچک مصرف کنید. در مصرف غذا بویژه شیرینی و شکلات احتیاط و ملاحظه داشته باشید. افراد دیابتی بهتر است از میوه‌هایی مثل موز، سیب، گیلاس، خرما، انجیر، هلو و آلو که قند خون را کندتر بالا می‌برند، استفاده کنند.

10 فرمان سفری

در صورت استفاده از غذاهای کنسرو شده، پس از اطمینان از تاریخ مصرف آن و دارا بودن مجوز وزارت بهداشت، ابتدا آن را به مدت 20 دقیقه جوشانده، سپس مصرف کنید. حتی اگر هوا سرد است، در داخل خودرو با موتور روشن به مدت هر چند کوتاه نخوابید. این کار سبب بروز مسمومیت کشنده با منواکسیدکربن خواهد شد. مواد غذایی را در ظروف دربسته نگهداری و حمل کنید و طی سفر برای حمل مواد غذایی فاسد شدنی، از یخدان مناسب استفاده کنید. هرگز غذاهای پخته شده را بیشتر از 2 ساعت ( اگر هوا گرم باشد بیشتر از یک ساعت )‌ در دمای محیط و خودرو نگهداری نکنید. غذاهایی را که بیش از 3 روز مانده‌اند، مصرف نکنید. همیشه قبل از آماده کردن یا خوردن غذاها دست‌هایتان را با صابون بشویید. اسهال‌های میکربی در سفر و به دلیل عدم رعایت بهداشت قابل انتقال است. ‌ آب‌هایی را که به تمیزی آنها اطمینان ندارید ننوشید و از آنها برای مسواک زدن استفاده نکنید. در سفر از حمل گوشت خام و تخم مرغ خام و فرآورده‌های لبنی با ماندگاری کوتاه خودداری کنید زیرا سریعاً فاسد می‌شوند. از مصرف کنسرو‌هایی که قوطی آنها دارای برآمدگی،‌ فرورفتگی یا نشتی است، خودداری کنید. از مصرف غذا در اماکن بین راهی که فاقد کارت بهداشتی یا نظافت کافی هستند، خودداری کنید.

مصرف میوه و سبزی

در ایام نوروز به علت تغییر در برنامه روزانه، مصرف سبزی و سالاد کاهش می‌یابد. علت عمده این مساله این است که افراد بیشتر وقت خود را در خارج از خانه سپری می‌کنند یا در خانه به پذیرایی از مهمانان مشغول هستند و فرصت زیادی برای تمیز کردن و شستشوی سبزی ندارند. مصرف نکردن سبزی و سالاد موجب بروز یبوست می‌شود. بعلاوه چون انواع سبزی‌ها، حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری برای سلامتی انسان هستند، عدم مصرف یا کمبود مصرف آنها در برنامه غذایی روزانه باعث می‌شود که ویتامین‌های لازم به بدن نرسد و شخص دچار کمبودهای ویتامینی و املاح شود. از سوی دیگر چون سبزی‌ها حاوی مقدار قابل توجهی آب هستند، آب مورد نیاز بدن را تا حدود زیادی تأمین و از بروز کم آبی در بدن پیشگیری می‌‌کنند. از سوی دیگر در مهمانی‌های نوروزی شاید به علت سخت بودن پوست کندن میوه، مصرف انواع آن کاهش یابد و تنقلات بیشتر مصرف شود. این امر بخصوص در کودکان بیشتر مشاهده می‌شود. میوه‌ها با دارا بودن میزان بالای ویتامین املاح و آب، می‌توانند به حفظ سلامت انسان کمک کنند. میوه‌ها چنانچه با پوست مصرف شوند، حاوی مقدار زیادی فیبر غذایی هستند که از بروز یبوست پیشگیری می‌کنند و موجب کاهش کلسترول و دیگر چربی‌های نامطلوب خون می‌شوند و نیز باعث تنظیم تعادل فشار خون می‌گردند.

علی اخوان بهبهانی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: