روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
پنجشنبه 01 تير 1396 / 27 رمضان 1438 / a 22 Jun 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 89
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
پنجشنبه 27 اسفند 1388 - ساعت 00:04
شماره خبر: 100869964028
خبرسازان
حمید گورابی

پیشگامان شبیه‌سازی ایران

وقتی نخستین حیوان شبیه‌سازی شده خاورمیانه در پژوهشکده رویان جهاد دانشگاهی در مهرماه سال 1385 به دنیا آمد، هیچ‌کس تصورش را نمی‌کرد که این دستاورد طی دو تا سه سال بعدش منشا چه پیشرفت‌های درخشانی در حوزه دستیابی به فناوری شبیه‌سازی و تولید حیوانات کلون شده و پس از آن، حیوانات ترنسژن خواهد شد.

بی‌شک یکی از اصلی‌ترین عوامل دستیابی به چنین دستاوردهای بزرگی را آن هم به دور از جار و جنجال‌های پیشداورانه غیر علمی باید در موفقیت‌های پژوهشگران و البته مدیریت بی‌ادعا و متواضع رویان جستجو کرد؛ مدیریتی که سنگ بنای آن با خدمات و تلاش‌های دکتر سعید کاظمی آشتیانی گذاشته شد و پس از وی، هدایت هوشمندانه و با کفایت سکان این کشتی پیشروی علم و فناوری کشور را به دست دکتر حمید گورابی سپردند. دکتر حمید گورابی در 21 سالگی یعنی سال 1361 همزمان با تحصیل در دانشگاه علوم پزشکی ایران به عضویت جهاد دانشگاهی درآمد. البته وی سال 1360 در مقطع کارشناسی ارشد رشته رادیولوژی از دانشگاه تربیت‌مدرس فارغ‌التحصیل و در همان سال در مقطع دکترای تخصصی مشغول به تحصیل شد. دکتر گورابی سال 1367 به عنوان معاون اداری مالی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی ایران منصوب شد و توانست سال 1369 به جرگه اعضای موسس رویان وارد شود و در هیات‌مدیره آن عضویت داشته باشد.

وی در ادامه سال 1375 موفق به دریافت دانشنامه دکتری در رشته فیزیک پزشکی از دانشگاه تربیت مدرس شد و از سال 1382 تا پیش از آغاز دوره ریاستش در پژوهشکده رویان به عنوان مدیر گروه ژنتیک باروری در این پژوهشکده مشغول به فعالیت بود. از برجسته‌ترین زمینه‌های تحقیقاتی دکتر گورابی در پژوهشکده رویان می‌توان به رادیوبیولوژی سلول‌های بنیادی و تشخیص ژنتیک جنین بیش از لانه‌گزینی (PGD) اشاره کرد.

موفقیت‌های پژوهشگران رویان از سال‌ 1385 تا کنون در زمینه تولید حیوانات شبیه‌سازی‌ شهره بود که شامل رویانا (نخستین گوسفند شبیه‌سازی شده در خاورمیانه)، بووانا (نخستین گوساله حاصل از بلوغ آزمایشگاهی تخمک و باروری خارج رحمی در ایران)، تولد 4 بزغاله حاصل از لقاح آزمایشگاهی، تولد حنا (نخستین بز شبیه‌سازی شده خاورمیانه) و تولد بنیانا و تامینا (نخستین گوساله شبیه‌سازی شده در کشورکه البته مدت طولانی زنده نماندند) می شود تولد اولین بزغاله‌های تراریخته کشور (شنگول و منگول) نیز از دیگر دستاوردهای بزرگ این مجموعه در زمینه سلول‌های بنیادی است که با افتتاح مرکز سلول درمانی رویان با مدیریت دکتر گورابی است.

استفان ولفرام
جستجوگری محاسبه‌گر

استفان ولفرام را با عناوین زیادی می‌توان خطاب کرد؛ فیزیکدان، ‌ریاضیدان، ‌توسعه‌دهنده سیستم‌های نرم‌افزاری، ‌تاجر و نویسنده. اما فراتر از هر عنوانی که به او بدهیم، جهان علم او را به‌عنوان بنیانگذار یکی از مهم‌ترین نرم‌افزارهای محاسبات ریاضی می‌شناسد. سال 1986 او مرکزی را در دانشگاه ایلینویز برای برررسی سیستم‌های محاسباتی و توسعه آنها بنیان نهاد که خروجی آن در نهایت نرم‌افزار متمتیکا بود؛ سیستمی محاسباتی که برای حل معادلات جبری کاربرد داشت.

اما سال 1388 انتشار خبر مهمی از ولفرام باعث شد تا اکثر مجامع علمی او و نوآوری جدیدش را در فهرست مهم‌ترین خبرهای سال خود قرار دهند. وی ابتدای سال 88 وب‌سایتی را افتتاح کرد که گفته می‌شود آینده جستجو در اینترنت را تغییر خواهد داد. این موتور جستجو که می‌توانید آن را به نشانی www.wolframalpha.com بیابید، ‌به جای جستجوی ایستا در بین بانک‌های اطلاعاتی در صورت نیاز دست به محاسبات می‌زند و توان بانک‌های اطلاعاتی موجود را برای حل مسائل به کمک می‌طلبد. به این ترتیب برای نخستین بار این فرصت پیش آمده است که هنگام جستجوهای خود در میان حجم انبوهی از داده‌های ذخیره‌شده در رایانه‌های جهان، ‌توان محاسبه را نیز به این داده‌ها افزود. برای مثال با جستجوی یک معادله ریاضی در این موتور جستجو، ‌نه تنها جواب‌های احتمالی ‌معادله که منحنی‌ها و معادلات مرتبط و سری‌های ریاضیاتی که با این معادله در ارتباط هستند برای شما نمایش داده می‌شود. ولفرام آلفا حتی می‌تواند برای معادلات پیچیده‌ای که پاسخ قطعی ندارند، رشته‌ای از بهترین تخمین‌های موجود را گرد آورد و آنها را برای کاربر نمایش دهد. قدرت محاسباتی این موتور جستجو را تنها زمانی درمی‌یابید که با آن کار کنید. آنچه شما را در این جستجو‌ها شگفت‌زده می‌کند، ‌بخشی از روحیه پیشرو و نوآور ولفرام است. انگیزه بالای او در زمینه توسعه سیستم‌های محاسباتی که خود را ابتدا در نرم‌افزار متمتیکا و اکنون در ولفرام آلفا نشان می‌دهد، باعث شده است تا به دنبال توسعه استفاده از سیستم‌های محاسباتی در علوم مختلف رود و عرصه‌هایی که این نرم‌افزارها و محاسبه‌گرها به وجود آورده‌اند را ترسیم کند.

جریانی که ولفرام 50 ساله با فعال کردن سایت ولفرام آلفا آغاز کرده است، قطعا در سال‌های آینده و در نقش جدیدی که شبکه اینترنت به عنوان ابزاری فراتر از ابزار جستجوی داده‌ها و ابزاری برای محاسبه ایفا خواهد کرد، ‌جریانی اثرگذار خواهد بود.

الیزابت بلک‌برن ، کارول گراید، جک ژوستاک
نبرد با پیری

امسال جایزه نوبل پزشکی به محققانی تقدیم شد که تحقیقاتشان به طور کاملا جدی می‌تواند بر درک و مقابله با فرآیند سالخوردگی تاثیرگذار باشد، اگرچه عنوان کاری آنها شاید به نظر دور از این داستان باشد، آنها با بررسی شیوه تقسیم سلول‌ها توانستند راه حل‌های نوینی ارائه کنند.

کمیته نوبل، امسال جایزه پزشکی خود را به طور مشترک به 3 دانشمند آمریکایی اهدا کرد. الیزابت بلک‌برن، کارول گرایدر و جک ژوستاک این جایزه را برای تحقیقاتشان دریافت کردند. فعالیت مشترک آنها نشان داد وقتی سلول‌ها تقسیم می‌شوند کروموزوم‌ها چگونه به طور کامل کپی می‌شوند و از خود در مقابل از هم‌پاشیدگی جلوگیری می‌کنند. براساس تحقیق مشخص شد عامل این حفاظت کروموزومی، انتهای رشته کروموزوم و در محلی به نام تلومرس است و از سوی آنزیمی به نام تلومرس‌ (Telomerase) انجام می‌شود. در بیانیه کمیته نوبل آمده است، کشف این فرآیند بعد جدیدی در زمینه درک سلول‌ها ایجاد کرده و نور تازه‌ای بر مکانیسم بیماری‌ها افکنده و امکانات بالقوه جدیدی را برای درمان‌های احتمالی آینده به وجود آورده و در عین حال راهگشای تحقیقات جدید در زمینه سالخوردگی و فرآیند پیری است. الیزابت بلک‌برن، متولد 1948 در استرالیا و محقق ارشد دانشگاه کالیفرنیاست. کارول گریدر، محقق زیست‌شناسی سلولی دانشگاه جان هاپکینز است که در 48 سالگی موفق شده این جایزه ارزشمند را به دست آورد. دکتر جک ژوستاک محقق 56 ساله دانشگاه هاروارد که اصلیت انگلیسی دارد، سومین عضو برندگان نوبل پزشکی سال 2009 است.

فعالیت‌های هیجان‌انگیز این گروه بخصوص پژوهش‌هایی که ژوستاک دنبال می‌کند به طور جدی مورد توجه علاقه‌مندان دانش و حتی رسانه‌ها قرار دارد. ژوستاک اکنون در آزمایشگاه تحت نظرش مشغول فعالیت و مطالعه روی شناخت منشا حیات روی زمین است و امیدوار است با بررسی ساختارهای اساسی تشکیل‌دهنده حیات بتواند به یکی از قدیمی‌ترین پرسش‌‌های بشر در ارتباط با چگونگی شکل‌گیری حیات روی زمین پاسخ دهد. به همین دلیل در حوزه تحقیقات پزشکی به چهره‌ای برجسته تبدیل شد، که توجه به او تا مدت‌ها ادامه خواهد داشت.

چارلزک. کائو، ویلاردبویل، جورج‌ای. اسمیت
قهرمانان فیزیک سال

اگر در هر سال بخواهیم یک چهره در زمینه دانش‌های بنیادی جهان انتخاب کنیم سرراست‌ترین راه سر زدن به فهرست برندگان جایزه نوبل آن سال است و امسال اتفاقا نوبل در رشته فیزیک به کسانی تعلق گرفت که نتیجه تحقیقاتشان را در زندگی روزمره و هر روز مشاهده می‌کنیم.

هربار که شما از دوربین دیجیتال یا از دوربین‌های تلفن‌های همراهتان برای ثبت لحظات استفاده می‌کنید ، همچنین وقتی که اطلاعات را از طریق فیبرهای نوری منتقل می‌کنید، در حقیقت از حاصل پ‍ژوهش‌هایی بهره می‌برید که امسال جایزه نوبل فیزیک را از آن خود کردند.

این جایزه امسال به طور مشترک به 2 طرح مستقل اهدا شد و به این ترتیب 3 دانشمند جایزه نوبل فیزیک سال 2009 را با هم سهیم شدند. چارلز ک.‌کائو 75 ساله نیمی از این جایزه 4/1 میلیون دلاری را از آن خود کرد. او سال 1966 موفق شد به ساز و کار انتقال سیگنال‌های نوری در فواصل طولانی و با کمک فیبرهای نوری دست یابد. این کشف پیشگامانه او باعث شد تا چهره جهان در سال‌های آینده به‌طور کلی تغییر کند. امروزه شبکه‌های مدرن فیبر نوری در هر ثانیه انبوهی از اطلاعات صوتی، ‌تصویری و داده‌های متفاوت را انتقال می‌دهند و امکان دسترسی شهروندان به اینترنت پرسرعت را به وجود آورده‌اند. به گفته برخی کارشناسان، اهمیتی که فیبر نوری برای جامعه اطلاعاتی دنیا دارد، قابل مقایسه با نقشی است که چرخ در رشد سیستم نقل و انتقال ایفا می‌کند. اما نیم دیگر این جایزه میان 2 محقق دیگر آمریکایی تقسیم شد تا هریک از آنها یک‌چهارم مبلغ جایزه و افتخار کامل عنوان نوبل فیزیک 2009 را به خود اختصاص دهند. ویلارد بویل 85 ساله و جورج ای.‌اسمیت 79 ساله به دلیل اختراع چشمان الکترونیکی دوربین‌های عکاسی، این افتخار بزرگ را به دست آوردند. آنها مخترعان حسگری بودند که می‌توانست نور دریافتی را به پیکسل‌های پرتعدادی تقسیم و مشخصات رنگی آن را در هر پیکسل ثبت کند. چنین تراشه‌ای در قلب هر ابزار تصویربرداری دیجیتال جدیدی یافت می‌شود. امروز «‌CCD‌»ها را می‌توان در هر گوشه و کناری یافت. از ابزارهای تصویربرداری پیشرفته که بر تلسکوپ فضایی هابل یا ماهواره‌های سنجش از دور نصب شده‌اند تا دوربین‌هایی که برای بررسی بیماری‌ها به درون بدن فرستاده می‌شوند و حتی گوشی تلفن‌های همراهی که در دست دارید. چنین اختراعی به معنی واقعی کلمه، زندگی همه ما را دگرگون کرده است و به انسان اجازه داده اسرار بیشتری از فضا و زمین را کشف کند. براساس اعلام آکادمی علوم سوئد، هر 3 برنده جایزه نوبل فیزیک امسال، دارای تابعیت ایالات متحده هستند، اما کائو که متولد شهر بندری شانگهای چین است، شهروندی انگلستان را نیز علاوه بر آمریکا در اختیار دارد.

جیمز کامرون
مردی که جهانی نو ساخت

او را سلطان جهان می‌خوانند. در دنیای سینما این لقب را به کسی می‌دهند که فیلمش رکورد پرفروش‌ترین فیلم جهان را از آن خود کرده باشد و این اتفاق 2 بار برای جیمز کامرون افتاد. بار نخست با «تایتانیک» و بار دوم با «آواتار». اما در زندگیش نکته مهم‌تری وجود دارد که او را فراتر از یک چهره سینمایی، به چهره‌ای برجسته در جهان فناوری تبدیل می‌کند.

جیمز کامرون وقتی که 22 سال داشت و کارش حمل و نقل غذای مدارس بود به دیدن فیلم «جنگ‌های ستاره‌ای» ساخته جورج لوکاس رفت. او که پیش از آن در اوقات فراغتش به نوشتن داستان‌های علمی ‌ تخیلی کوتاه می‌پرداخت وقتی فیلم لوکاس را دید به یکی از دوستانش گفت من باید این فیلم را می‌ساختم. سال‌های بعد را در کتابخانه شهر به مطالعه اصول جلوه‌های وی‍ژه و تمرین طراحی آنها گذراند تا توانست فرصتی به دست بیاورد و وارد هالیوود شود. پس از همکاری در چند فیلم ایده ترمیناتور‌ها را نوشت و در جاده موفقیتی گام گذاشت که او را به کارگردان تایتانیک،‌ موفق‌ترین فیلم تاریخ سینما تا آن زمان تبدیل کرد. او هنوز سودای جنگ‌های ستاره‌ای را در سر داشت و متنی را حتی پیش از فیلم تایتانیک نوشته بود که دنیایی دور‌دست را ترسیم می‌کرد؛ اما برای آن که بتواند این فیلم را که نامش را آواتار گذاشته بود، بسازد باید 15 سال صبر می‌کرد. در این بازه او مجبور شد فناوری ساخت فیلم‌های 3 بعدی را توسعه دهد. در این مدت دوربین‌های جدیدی طراحی کرد که همزمان قابلیت تصویربرداری 2 و 3 بعدی داشتند. امکان تصویربرداری همزمان مجازی را توسعه داد، برخی از جلوه‌های تصویری جدید را گسترده کرد، عینک‌های تماشای فیلم‌های 3 بعدی را بهبود بخشید تا از حالت قبلی و سرگیجه آور قرمز آبی خارج شوند و در نهایت سینماهای جهان را راضی کرد تا سالن‌های خود را به پروژکتورهای پخش 3 بعدی مجهز کنند. از سوی دیگر برای ساخت فیلمش به سراغ یک زبان‌شناس رفت تا زبانی جدید خلق کند،‌ یک اخترشناس را برای ترسیم سیاره مورد نظرش به کار گرفت و گروهی از جانورشناسان و گیاه‌شناسان با جزییات زیادی موجودات این سیاره را ترسیم کردند و متخصصان تسلیحات، ابزارهای جنگی جدیدی طراحی کردند تا امکان کار با آنها وجود داشته باشد. بدین ترتیب آواتار تنها فیلمی سینمایی نبود، بلکه کامرون دنیایی از فناوری‌های لازم برای ساخت این فیلم را درکنار داده‌های فراوانی از دانش‌های پیش‌نیاز قرار داد تا این تصاویر میخکوب‌کننده ساخته شوند. کامرون مزد خودش را گرفت و فیلمش رکورد فروش تایتانیک را شکست و از مرز 2 میلیارد دلار نیز عبور کرد تا به این ترتیب او یکی از چهره‌های تاثیرگذار سال 1388 خورشیدی در جهان شود

ریچارد برانسون
بازکردن درهای فضا

پرواز به فضا یکی از قدیمی‌ترین آرزوهای انسان به شمار می‌رود. برای قرن‌ها هر بارکه انسان به آسمان نگاه ‌کرده و شکوه دشت بیکران ستاره‌ها را ‌دیده، ‌رویای سفر به این دشت بیکرانه را در ذهنش ‌پرورانده است. نیم قرن پیش، این رویاها جامه عمل پوشید و از قالب داستان و افسانه خارج شد. اسپوتنیک 1 نخستین مسافر زمینی بود که از مرزهای فضا عبور کرد. بلافاصله پس از آن بود که رقابت‌های فضایی آغاز شد و نخستین‌ها عازم فضا شدند. یوری گاگارین، نخستین انسانی شد که قدم به فراسوی مرزهای فضا گذاشت و پس از آن این نیل آرمسترانگ بود که نام خود را به‌عنوان نخستین انسانی که روی ماه قدم زده است، جاودانه کرد. اگرچه کاروانی از فضا نوردان تاکنون از مرزهای زمین گذشته‌اند و اقامت‌های کوتاه و بلندی را در مدار زمین تجربه کرده و برخی از آنها حتی بر سطح ماه نیز فرود آمده‌اند، اما فضا هنوز برای عموم مردم در دسترس نیست. از چندی پیش تلاش‌های جدی و مهمی برای خصوصی‌سازی فضا آغاز شد. اوج این رویداد، سفر دنیس تتو به ایستگاه بین‌المللی فضایی بود. او نخستین شخصی بود که با پرداخت مبلغ زیادی توانست به عنوان جهانگرد به فضا سفر کند. پس از او چند نفر دیگر از جمله انوشه انصاری، بانوی ایرانی نیز این مسیر را طی کردند اما بازهم در‌های فضا به روی عموم بسته ماند تا این‌که مهم‌ترین تلاش برای امکان‌پذیر کردن سفرهای فضایی ارزانقیمت و خصوصی با برگزاری مسابقه ایکس پرایز و برنده شدن تیم سفینه فضایی شماره یک در آن صورت گرفت. در آن مسابقه ایده‌ای مطرح شد که امکان سفرهای فضایی ارزانقیمت را مطرح می‌کرد. این ایده نیازمند سرمایه‌گذاری برای برداشتن گام‌های بعدی بود و این‌گونه ریچارد برانسون وارد عرصه شد؛ تاجر و سرمایه‌گذار برجسته انگلیسی که صدها شرکت ریز و درشت از ضبط موسیقی تا فروشگاه‌های زنجیره‌ای و خطوط هواپیمایی را زیر نظر دارد و خود یکی از ماجراجوترین افراد دوران ما به شمار می‌رود با خرید این ایده و سرمایه‌گذاری روی آن، نخستین شرکت حمل و نقل و گردشگری فضایی را به نام ویرژین گالاگتیک ‌تاسیس کرد. او چندی پیش از نسخه نهایی سفینه فضایی‌اش رونمایی و پیش فروش بلیت‌‌های 200 هزار دلاری خود را آغاز کرد؛ بلیت‌‌هایی که سری اول آن به پایان رسیده است. این سفینه‌های فضایی برای اولین بار سال آینده از نخستین پایگاه فضایی خصوصی به هوا بر خواهند خاست تا مسافران را برای مدت کوتاهی در شرایط بی‌وزنی قرار دهند. ریچارد برانسون که با خطر‌های فراوان به یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های اقتصادی جهان تبدیل شده بار دیگر نشان داد که هنوز هم تشنه باز کردن راه‌هایی جدید در فناوری‌های نوین و تجاری‌سازی ایده‌های علمی است.

بابک امین تفرشی
اعتبار جهانی عکاسی علمی ایران

از سوی سازمان ملل متحد، یونسکو و اتحادیه جهانی نجوم و با یاد چهارصدمین سال رصد تلسکوپی آسمان توسط گالیله سال گذشته ‌به نام سال جهانی نجوم نامگذاری شد. شورو شوق فراوانی جهان را در بر گرفته بود و هر کشور و علاقه‌مندی سعی می‌کرد در این میانه از فرصت استفاده کند و گامی برای همگانی کردن علم و تحقق شعار این سال که ایجاد انگیزه برای کشف دوباره جهان بود ‌فراهم آورد. در ایران هم باتوجه به پتانسیل‌های بالا، امیدهای فراوانی وجود داشت که این سال به نقطه عطفی در فعالیت‌های علمی و ترویجی تبدیل شود که متاسفانه به دلایل متعدد این اتفاق نیفتاد. البته صدها گروه و ده‌ها نفر از علاقه‌مندان با همه توانشان در این طرح جهانی مشارکت کردند و حتی طرح صلح ستارگان که از سوی گروهی از منجمان آماتور ایرانی مطرح شده بود، عنوان طرح ویژه سال جهانی نجوم را از آن خود کرد. اماگر بخواهیم چهره برجسته این سال را میان ایرانی‌ها معرفی کنیم، بی‌هیچ تردید باید به سراغ بابک امین تفرشی برویم.

بابک امین تفرشی،‌ روزنامه نگار علمی، ‌سردبیر سابق ماهنامه نجوم و عکاس طبیعت و آسمان شب یکی از منجمان آماتوری است که طی سال‌های اخیر نقش موثری در توسعه نجوم ایران ایفا کرده است. او یکی از بهترین معرفی‌کنندگان نجوم به زبان عامه و البته با حفظ محتوای علمی است و نوشته‌ها و سخنرانی‌های ترویجی‌اش مخاطبان بسیاری دارد. از سوی دیگر، او عرصه‌های جدیدی را در نجوم آماتوری ایران معرفی کرده و سهم عمده‌ای در ایجاد ارتباطات بین‌المللی برای نجوم آماتوری ایران داشته است. یکی از حوزه‌های مهم فعالیت او، عکاسی از زیبایی‌های آسمان شب در تلفیق با طبیعت و آثار فرهنگی است. بابک امین‌تفرشی که از سال‌ها پیش همراه دوستان دیگرش، اوشین دانیلی ذکریان و سیاوش صفاریان‌پور تجربه‌های ارزشمندی در این زمینه به دست آورد و در سال 88 طرحی‌ بین‌المللی به نام جهان در شب یا TWAN ارائه کرد که در آن برجسته‌ترین عکاسان آسمان شب جهان، ثبت ونمایش زیبایی‌های آسمان شب را آغازکردند. طرح او نخستین طرح ویژه سال جهانی نجوم اعلام شد که یکی از موفق‌ترین پروژه‌های سال گذشته بود. برگزاری ده‌ها نمایشگاه و کارگاه این طرح در نقاط مختلف جهان از ایران و هندوستان و نپال گرفته تا آلمان و سوئد و مقر یونسکو در پاریس نقش موثری در توسعه توجه مردم به آسمان شب در سال جهانی نجوم ایفا کرد. در همین سال بود که بنیاد لئونارت نلسون، ‌در سال 2009 جایزه سال عکاسی علمی خود را به طور مشترک به بابک امین تفرشی و کارولین پورکو، مدیرتصویربرداری فضاپیمای کاسینی اهدا کرد تا از نقش او در توسعه عکاسی علمی تقدیر شود.

 


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: