روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
سه شنبه 04 مهر 1396 / 05 محرم 1439 / a 26 Sep 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 89
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
پنجشنبه 27 اسفند 1388 - ساعت 00:05
شماره خبر: 100870044302
اَبَر پروژه‌هاي سال گذشته
جهان علم و فناوری هر ساله گام‌های بلندی را به سوی کشف رازهای جهان برمی‌دارد. معجزه علم و فناوری انسان را قادر ساخته است تا برخی از سازه‌هایی را بسازد که شاید زمانی برای مردم حکم رویایی دوردست را داشت. آرزوهای بزرگ دانشمندان و مهندسان گاه برای آن‌که رنگ واقعیت به خود بگیرند، نیازمند پشت سر گذاشتن پروژه‌هایی هستند که چه از نظر قیمت و چه از لحاظ ابعاد فنی فراتر از دیگر کارهای عادی است؛ پروژه‌هایی که می‌توان آنها را ابر طرح‌ها نامید. این مطلب نگاهی است به چند ابر پروژه سال گذشته.

هیولا به دنبال کشف اسرار عالم

شاید هیچ سوالی در تاریخ علم به قدمت این پرسش نباشد که منشا جهان چیست؟ برای پاسخ به این پرسش باید راهی طولانی طی شود و پاسخ در جایی یافت خواهد شد که انتظارش را نداریم. شتاب‌دهنده بزرگ هیدروژنی یکی از آزمایشگاه‌هایی است که دانشمندان امیدوارند پاسخ چنین پرسشی را در آنجا بیابند. سرن میزبان یکی از جاه‌طلبانه‌ترین طرح‌های بشر است. سال گذشته سرن، این هیولای عظیم بار دیگر از خواب برخاست.

نخستین بار روز 10 سپتامبر 2008 بود که مرکز کنترل برخورد‌دهنده بزرگ‌هادرونی (LHC) در مرکز تحقیقات بین‌المللی سرن (CERN) را موجی از شادی و فریاد فرح‌بخش دانشمندان هسته‌ای فرا گرفت.

آن روز مقابل چشمان مردم جهان، گران‌ترین و بزرگ‌ترین ماشین علمی ساخت دست بشر، کار خود را آغاز کرد. دو پرتو پروتون، وارد مسیر دایره‌ای به محیط حدود 27 کیلومتر شدند، تونلی که در عمق زمین، مرز کشورهای سوئیس و فرانسه را پشت سر می‌گذاشت. در آن روز دو پرتو در انرژی پایین حرکت شتاب‌دار خود را با موفقیت به انجام رساندند. قرار بود در این روز، دستگاه LHC گام اول را به سوی ماموریت نهایی خود بردارد.

اما در حالی‌که دانشمندان از روی مونتیورهای خود، موقعیت گردش این باریکه‌های پروتون را مشاهده کردند و آغاز به کار LHC ، این ماشین 10 میلیارد دلاری را جشن گرفتند، اتصال الکتریکی اشتباهی در بخشی از تفکیک‌کننده‌های سیستم باعث شد جشن شادی خیلی‌زود پایان یابد و دانشمندان سرن، خود را برای تعمیر دستگاه آماده کنند. بدشانسی‌های پیاپی سرن از همانجا آغاز شد، چند اتصال اشتباه که تشخیص آن در میان صدها کیلومتر سیم‌کشی، کاری نفسگیر بود، اعلام همکاری یکی از دست‌اندرکاران این مجموعه با یک شبکه تروریستی و در نهایت، اتصال برق در یکی از جعبه‌های اتصال که علت آن پرتاب‌شدن تکه‌ای نان از منقار یک پرنده رهگذر عنوان شد، دوباره افسانه‌های مربوط به این ماشین را سر زبان‌ها انداخت.

اما برای مهندسان و دانشمندان سرن این اتفاق‌های تلخ طبیعی بود، ماشینی در ابعاد و اندازه‌های این شتاب ‌دهنده با توجه به فناوری‌های به‌کار رفته در آن، شانس بالایی برای بروز خطاهای پیش‌بینی نشده دارد. آنها کاری را طی سال گذشته انجام دادند که استیو مایرز، مدیر شتاب‌دهنده‌های سرن آن را پهلوانانه و در شان هرکول نامید. تعمیر هرکول‌وار LHC به پایان رسید تا سرانجام 30 آبان 88 بار دیگر این ماشین که 15 سال صرف ساخت آن شده است آماده کار شود. حدود ساعت 10 شب به وقت محلی، دستور ورود پرتوهای پروتون به شتاب‌دهنده صادر شد و ساعاتی بعد دو رشته پرتو توانستند با موفقیت، مسیر شتاب‌دهنده را در انرژی بسیار پایین طی کنند. داده‌های چنین آزمایشی باعث خواهد شد اسرار دیگری از ذرات بنیادی که هنوز ناشناخته مانده و همین‌طور اسرار زیادی از انفجار بزرگ آشکار و شاید خلقت دوباره‌ای در ابعاد بسیار کوچک‌ تکرار شود. یک هفته بعد از آزمایش اول، نخستین برخوردهای موفق در این شتاب‌دهنده رخ داد، نتایج اولیه موفقیت دستگاه را نشان داد و به این ترتیب یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های جهان کار خود را با موفقیت آغاز کرد و امید می‌رود تا سال آینده برخوردهایی با انرژی‌های بالاتر در این مجموعه رخ دهد؛ برخوردهایی که می‌تواند تصویری از آغاز جهان ارائه دهد.

واحه دریا‌ها

تا مدت‌ها اگر قرار بود از کشتی بسیار بزرگ و عظیم صحبت شود، بی‌شک نخستین نامی که به یادمان می‌آمد تایتانیک بود. اما سال گذشته کشتی مسافربری غول پیکری سفر دریایی خود را آغاز کرد که تاکنون لقب بزرگ‌ترین کشتی ساخته شده مسافربری را از آن خود دارد. واحه‌ای در دریا‌ها یا OASIS of the Seas از هر نظر یک رکورد به شمار می‌آید و از پیشرفته‌ترین فناوری‌ها برای ساخت آن استفاده شده است. اگر نگاهی به مختصات این کشتی غول‌پیکر بیندازید متوجه عظمت آن می‌شوید که چون آبادی کوچکی در میان دریاها شناور است. برای ساخت این کشتی که مراحل کارگاهی آن در فنلاند انجام شده،‌ حدود 1/4 میلیارد یورو هزینه شده است که معادل هزینه ساخت ورزشگاه ویمبلی لندن بود. 3200 کارگر این کشتی را در مدت 3 سال ساختند؛ کشتی‌ای که با همه امکانات رفاهی‌اش می‌تواند 6296 مسافر و 2165 خدمه را در خود جای دهد. طول این کشتی حدود 362 متر است که به این ترتیب طول آن حدود 40 متر از برج ایفل بیشتر است. ارتفاع این کشتی از خط آب حدود 72 متر است که یک ونیم برابر ارتفاع مجسمه غول پیکر حضرت مسیح در ریودوژانیرو به شمار می‌رود. عرض این کشتی در قسمت انتهایی 63 متر است که تقریبا با فاصله نوک 2 بال یک هواپیمای بوئینگ 747 برابر است. برای سیم کشی این کشتی حدود 5310 کیلومتر سیم استفاده شده است که 5/5 برابر فاصله تهران تا مشهد است. مصرف روزانه آب شیرین کشتی حدود 23 هزار و 500 تن است که البته آب 21 استخر شنای تعبیه شده در کشتی را نیز شامل می‌شود؛ استخرهایی که شامل استخر امواج خروشان و استخر عمیقی به عمق 5 متر نیز می‌شود. در میانه این کشتی باغ بزرگی شامل گیاهان طبیعی طراحی شده که 12 هزار و 157 گیاه و 56 درخت زنده را شامل می‌شود. نگاهی به این عظمت، شاید پیچیدگی‌های فنی پشت پرده این غول دریایی را آشکار کند. اوج مهندسی کشتی در این سازه به کار رفته و گویا استقبال مردم از بلیت‌های گرانقیمت آن به حدی بوده که مالکان این کشتی تصمیم به ساخت خواهر آن گرفته‌اند؛ کشتی‌ای که از نظر ابعاد و ظرفیت بیشتر از این نمونه است.

برج خلیفه

سال گذشته یکی دیگر از ابر پروژه‌های ساختمانی در جهان افتتاح شد. برج دبی که در آخرین روزهای پیش از افتتاحش،‌ به دلیل کمکی که حاکم ابوظبی به اقتصاد در خطر دبی کرد، نامش را به برج خلیفه تغییر داد و نام خود را به عنوان رکورددار آسمانخراش‌های مرتفع جهان ثبت کرده است. در عصری که بسیاری ازکشورهای پیشرفته سعی می‌کنند به جای ساخت ابر‌آسمانخراش‌ها، ‌تجهیزات و فناوری‌های ساخت خود را افزایش دهند و در شرایطی که به نظر می‌رسد عصر ابر آسمانخراش‌ها به پایان رسیده،‌ دبی که سعی دارد چهره‌ای متفاوت از خود نمایش دهد به دنبال جمع کردن کلکسیونی از رکوردهاست و به همین دلیل از سال 2004 کار ساخت مرتفع‌ترین بنای جهان را آغاز کرد؛ بنایی که پس از پایان ساخت،‌ سال 2010 توانست با ارتفاع 828 متر و 160 طبقه بسیاری از رکوردهای ساختمان‌های بلند‌مرتبه را از آن خود کند.

بنای این برج، یکی از چالش‌های ساختمانی بزرگ به شمار می‌رفت که با کمک پیمانکاران بین‌المللی به انجام رسید. یکی از مشکلاتی که در ساخت این بنا پیش روی مهندسان بود مساله اختلاف دما در ارتفاع بود که سازندگان آن را وادار می‌کرد برای حفظ استحکام مصالح از شیوه‌های غیر عادی استفاده کنند. این بنا که با هزینه 5/1 میلیارد دلار ساخته شده غیر از ارتفاع، چندین رکورد دیگر را نیز به خود اختصاص داده و از جمله یکی از سریع‌ترین آسانسور‌های جهان در آن به کار گرفته شده تا بتواند با سرعت 64 کیلومتر در ساعت فاصله طبقات را طی کند.

در حال حاضر برج خلیفه رکورد مرتفع‌ترین بنای ساخته شده به دست بشر، ‌مرتفع‌ترین بنای مستقل و واحد و بنایی با بیشترین تعداد طبقات را به خود اختصاص داده است.

اگرچه تاسیس این برج با سروصدای تبلیغی وسیعی همراه بود اما هنوز چند هفته از آغاز بهره‌برداری آن نگذشته بود که مشکل ساختمانی باعث شد درهای این برج به روی مردم بسته شود.

آواتار

آواتار امسال از هر نظری که به آن نگاه کنید یک ابر پروژه بود؛ چه از نظر مدت ساخت و چه از نظر هزینه و چه از نظر فناوری‌هایی که در آن به کار رفته است. بودجه ساخت این فیلم حدود 237 میلیون دلار برآورد می‌شود که 15 میلیون دلار دیگر نیز برای بازاریابی آن هزینه شد و البته با فروش بیش از 2 میلیارد و 200 میلیون دلاری رکوردهای جهانی پرفروش‌ترین فیلم‌ها را جابه‌جا کرده است. اگر از بخش هنری ماجرا چشم بپوشیم، این فیلم باعث شده تا فناوری‌های جدیدی برای فیلمبرداری به بازار ارائه شود. این فناوری‌ها از تکنیک‌های ثبت حالات بازیگر گرفته تا پردازش همزمان رایانه‌ای حرکات در فضایی مجازی را شامل می‌شد، اما مهم‌ترین بخش آن به دوربین تصویربرداری ویژه‌ای باز می‌گشت که کامرون با همکاری شرکت سونی، آن را ساخت.

سونی پیش از این، دوربینی با قابلیت تصویری‌برداری کیفیت بالا و سه بعدی طراحی کرده بود که بزرگ‌ترین مشکلش وزن سنگین و چند صد کیلویی آن بود، این دوربین علاوه بر بخش اپتیک در کنار خود، یک پردازنده پر قدرت داشت که می‌توانست تصاویر را مستقیما پردازش کند اما وزن سنگین این دوربین، اجازه تصویربرداری روی دست و در حال حرکت را نمی‌داد. به همین دلیل کامرون به دیدار مسوولان سونی رفت و آنها را راضی کرد تا این دوربین را تغییر دهند. مهم‌ترین تغییر امکان تغییر بخش اپتیک و از آن مهم‌تر جدا کردن واحد پردازش از بدنه اصلی دوربین بود، به این ترتیب وزن دوربین به 40 کیلوگرم کاهش یافت و فیلمبردار که در بخش عمده‌ای از صحنه‌های آواتار شخص کامرون مسوولیتش را بر عهده داشت می‌توانست آن را جابجا کند و حرکت دهد و نماهای مورد نظر خودش را تهیه کند. بخش پردازنده با کمک یک رشته سیم به بدنه دوربین متصل می‌شد و همین جدا شدن پردازنده از بدنه به کامرون کمک کرد که به جای پردازنده‌ای استاندارد که قدرت پایینی داشت آن را به یک رایانه بسیار پر قدرت وصل کند، به این ترتیب دوربینی در اختیار او بود که همزمان می‌توانست نماهای 2 و 3 بعدی را تهیه کند و آنها را مطابق نیاز کارگردان به طور همزمان پردازش کند. البته این همه فناوری تصویربرداری نبود. کامرون برای ثبت کامل حرکت‌های بازیگرانش آنها را در لباسی مانند لباس غواصی قرار داد و روی بدن آنها نقاط مهم حرکتی را با لامپ‌های کوچک نور فروسرخ پوشاند، آنها زمانی که قرار بود نقش‌های خود را بازی کنند؛ در سالنی خالی که با بیش از 100 دوربین حساس به نورهای فروسرخ پوشیده شده بود، بازی می‌کردند تا تمام زوایای حرکات آنها ثبت شود و با نرم‌افزارهای مجازی واقعیت به بدن کاراکترهای موجودات فضایی انتقال یابد. او همچنین نوع نمایش سه بعدی و عینک‌های آشکارکننده سه بعدی را تغییر داد تا برای اولین بار بینندگان پس از دیدن فیلمی سه بعدی سردرد ناشی از تماشا با عینک‌های سه بعدی را تجربه نکنند.

به این ترتیب، بزرگ‌ترین پروژه سینمایی جهان در تلفیقی از هنر و صنعت قرار گرفت تا داستانی حماسی را روایت کند.


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: