روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
پنجشنبه 30 شهريور 1396 / 29 ذی الحجة 1438 / a 21 Sep 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 89
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
پنجشنبه 27 اسفند 1388 - ساعت 00:05
شماره خبر: 100870044449
شما نيز به مهماني شب هاي بهار دعوت شده‌ايد
اسرار شب‌هاي نوروز
شاید در طول تاریخ پر فراز و نشیب حضور انسان روی این سیاره دور افتاده کیهان،‌هیچ منظره‌ای شگفت‌انگیزتر و مسحور‌کننده‌تر از درخشش ستارگان در تاریکی آسمان شب و رقص سیارات در میان آنها نبوده باشد. جایی که نوار شبح‌گون راه کهکشان ردی خیره‌کننده در آسمان رسم می‌کند و هر از چندگاه درخشش سهابی آرامش این منظره دائمی را برهم می‌زند.

این منظره شگفت انگیز هنوز و در پی هزاران سال که انسان دانا به آسمان نگاه کرده است، هنوز هم می‌تواند شگفتی‌ساز و تفکربرانگیز باشد.

به همین دلیل بود که سازمان ملل متحد سال گذشته میلادی و در ایران سال 88 را که به نام سال جهانی نجوم نامیده شده بود،‌ به فرصتی برای ترویج علم بدل کردند و با انتخاب شعار بر شما باد کشف جهان، کوشیدند یک بار دیگر به مردم جهان یادآوری کنند که جهان هنوز سرشار از شگفتی‌ها و ندانسته‌ها‌ست که در انتظار کشف و شناسایی قرار دارد و هنوز اگر انسان کنجکاوی خود را لگام نزند،‌ می‌تواند ‌افسون زیبایی‌های حیرت انگیز آسمان و زمان را احساس کند.

اگرچه سال جهانی نجوم به پایان رسیده است، اما ایده‌هایی که باعث نامگذاری آن شده بود، هنوز زنده است. آسمان هنوز بالای سر ماست و به‌‌رغم همه آلودگی‌های نوری و غبار،‌ هنوز می‌توان گهگاه به آن نگاه کرد و زیبایی‌هایش را به چشم دید.

تعطیلات نوروز فرصت بسیار مناسبی است تا در میانه سفرهای احتمالی یا استراحتی که خستگی یک سال کار را از تن به در می‌کند؛ به این مهمانی رایگان آسمان برویم و از حضور در آن لذت ببریم. اگر این کار برای مردم جهان صرفا یک تفریح به شمار می‌رود، برای ما ایرانیان ارزشی دو چندان دارد.

ایرانیان عید سال نوی خود را منطبق با یکی از مهم‌ترین رویدادهای نجومی در جهان برگزارمی کنند و آن زمانی است که خورشید در مسیر حرکت ظاهری سالانه‌اش در آسمان به نقطه اعتدال بهاری می‌رسد. زمانی که شب و روز برابر است و آغاز فصل بهار رقم می‌خورد.

ازسوی دیگر، در طول تاریخ ایرانیان و ساکنان جغرافیای فرهنگی ایران چه در دروه پیش از اسلام و چه در دوره اسلامی،‌ یکی از پیشگامان بررسی و شناخت آسمان و از پیشگامان دانش ستاره‌شناسی بوده‌اند و به همین جهت برای ما نوادگان این مردمان بزرگ،‌ نگاه به آسمان نه تنها تجربه‌ای استثنایی به شمار می‌رود که یادآور خاطرات تاریخی نیاکان ماست.

در این مطلب، اشاره‌ای کلی به رویدادهایی داریم که می‌توان در تعطیلات نوروز به جستجوی آنها رفت و بدون نیاز به ابزاری خاص، آنها را در آسمان دید.

شب‌های بهاری برای علاقه‌مندانی که قصد دارند گردش خود را در آسمان شروع کنند، زمان مناسبی به شمار می‌آید از یک سو، دمای هوا برای بیرون رفتن از خانه پس از تاریکی هوا مناسب است و از سوی دیگر در ابتدای شب هم می‌توان نشانی از صورت‌های فلکی پر فروغ زمستانی را در آسمان گرفت و هم نشانه‌ای از صورت‌های فلکی تابستان که کم کم در آسمان ارتفاع می‌گیرند.

صورت‌های فلکی چون جوزا، ‌سرطان،‌ جبار و سگ بزرگ که با نگینی درخشان ستاره شعرای یمانی که پرنورترین ستاره آسمان شب است ‌ خودنمایی می‌کنند.

در این شب‌ها در عین حال سیارات منظومه شمسی نیز در آسمان شب حضور دارند. مریخ سرخ‌فام که بتازگی از مقابله خود عبور کرد مهمان آسمان است و می‌توان آن را در میانه صورت‌های فلکی جوزا و سرطان یافت و زحل نیز که در این شب‌ها به سمت حالت مقابله خود می‌رود، در بهترین شرایط رصدی قرار دارد و می‌توان آن را چون نقطه‌ای روشن با درخشش زردرنگی در آسمان و در صورت فلکی سنبله یافت.

اما مهم‌ترین رویدادهایی که می‌توان در روزهای اول تعطیلات سراغ آنها رفت، به این شرح‌اند؛ ساعت 17 و 32 دقیقه به وقت جهانی (21 و 9 دقیقه به وقت رسمی ایران) روز شنبه 29 اسفند خورشید به نقطه اعتدال بهاری می‌رسد و ایرانیان آغاز سال جدید خود را همزمان با آن جشن می‌گیرند. نقطه اعتدال بهاری نقطه‌ای فرضی روی کره آسمان است که استوای سماوی (خطی موازی با استوای زمین که روی کره آسمان رسم شده است)‌ و دایره البروج (مسیر حرکت ظاهری خورشید به دور زمین در طول یکسال)‌ همدیگر را قطع می‌کنند. این تقاطع‌ها 2 نقطه را شکل می‌دهند که یکی از آنها اعتدال بهاری و دیگری اعتدال پاییزی است. زمانی که خورشید به این نقاط می‌رسد طول روز و شب برابر می‌شود.

اما شب اول فروردین اگر به آسمان نگاه کنید، می‌توانید ماه را در نزدیکی خوشه پروین بیابید. اگر آسمان محل زندگی شما اندکی تاریک باشد می‌توانید این منظره زیبا را بخوبی مشاهده کنید و خوشه معروف پروین را که با چشم غیر مسلح می‌توان 6 یا 7 ستاره آن را رصد کرد،‌ در کنار ماه دید.

شب دوم فروردین، اما بهترین فرصت برای رصد سیاره زحل فرا می‌رسد، در این شب زحل یا کیوان سیاره طوق برگردن منظومه شمسی به مقابله می‌رسد. مقابله سیاره به این معنی است که 3 جرم سیاره، ‌زمین و خورشید تقریبا در یک راستا قرار می‌گیرند. بدین معنی که زمین در میان زحل و خورشید قرار دارد و به همین دلیل برای ناظری که روی زمین حضور دارد،‌ با غروب خورشید،‌ زحل از افق شرقی طلوعی می‌کند و تمام مدت شب می‌توان این سیاره را در آسمان رصد کرد. به همین دلیل در این شب‌ها کافی است پس از غروب خورشید رو به افق شرق بایستید تا جرم درخشان و زرد رنگی راکه بالای افق قرار دارد ببینید. اگر از تلسکوپی کوچک استفاده کنید، شاید بتوانید حلقه‌های شکوهمند این ارباب حلقه‌های منظومه شمسی را رصد کنید.

برای افرادی که به رصد ماه علاقه‌مندند سه‌شنبه 3 فروردین فرصت مناسبی به شمار می‌رود در این شب ماه به تربیع اول می‌رسد. یعنی نیمی از چهره ماه روشن است. اگر دوربین دو چشمی یا تلسکوپی کوچک در اختیار دارید، این شب بهترین فرصت است تا به گودال‌های ماه سر بزنید. دوربین خود را بر لبه مرز روشن و تاریک ماه تنظیم کنید و گودال‌های مرزی ماه را ببینید. اگر مدتی به این منظره نگاه کنید. متوجه تغییر طول سایه‌های این گودال‌ها می‌شوید که به دلیل طلوع آفتاب در آن نواحی است.

اما شب 5 فروردین نوبت به ملاقات مریخ و ماه می‌رسد. در این شب ماه در نزدیکی سیاره سرخ‌فام منظومه شمسی قرار می‌گیرد و فرصت مناسبی برای پیدا کردن این سیاره در آسمان و برای کسانی است که تا کنون نتوانسته‌اند این سیاره را مستقیما در آسمان ببینند. ماه در طول شب‌های بعد از آن از کنار ستاره‌های درخشانی مانند قلب الاسد عبور خواهد کرد و در نهایت در روز 10 فروردین به حالت بدر می‌رسد و نخستین ماه شب 14 سال جدید شکل می‌گیرد. اگرچه این شب برای رصد ماه و دیگر دیدنی‌های آسمان به دلیل نورافشانی ماه مناسب نیست اما می‌تواند برای علاقه‌مندان زیبایی‌های آسمان فرصت مناسبی باشند تا شبی را زیر تبش مهتاب به سر آورند.

زیبایی‌های ماه در طول سال ادامه خواهد یافت و شاید این فرصت مناسبی برای شروع توجه به زیبایی‌های فراموش شده آسمان شب باشد.

پوریا ناظمی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: