روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
سه شنبه 20 آذر 1397 / 02 ربيع الآخر 1440 / a 11 Dec 2018
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 88
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
سه شنبه 27 اسفند 1387 - ساعت 14:41
شماره خبر: 100901643504
بازخواني فيلم «دعوت»، جنجالي ترين فيلم سينمايي سال 87
کارگردان محبوب يا ديکتاتور مهربان
ابراهیم حاتمی‌کیا یکی از دوست‌داشتنی‌ترین کارگردانان سینمای ایران است؛ کارگردانی که مردم او را به واسطه فیلم‌هایی که می‌سازد، دوست دارند و با افکار او احساس نزدیکی می‌کنند. حافظه مردم، چه آنهایی که سینماروی حرفه‌ای هستند و چه آنهایی که گاهی به سینما می‌روند تا فیلمی خاص را به تماشا بنشینند، هرگز فیلم‌هایی مانند از کرخه تا راین، بوی پیراهن یوسف، ارتفاع پست، موج مرده، روبان قرمز، به نام پدر و سریال خاک سرخ را فراموش نمی‌کنند. حاتمی کیا اما سال 87 با ساخت فیلم دعوت نشان داد که به نوعی به قانون نسبیت اعتقاد دارد و این حق را به خود می‌دهد تا گاهی احساس و نوع دیدگاهش نسبت به موضوعات تغییر کند و دلبستگی‌هایش رنگ دیگری بگیرد.

فیلم دعوت علاقه‌مندان به سینمای حاتمی‌کیا را متعجب کرد، تعجبی که حاتمی‌کیا را هم غافلگیر و به واکنش نسبت به علاقه‌مندان خود وادار کرد و از آنها خواست که بگذارند او داستان‌های دیگر را هم درسینما تجربه کند. اما حاتمی‌کیا انگار در زمان این درخواست فراموش کرد که او سال‌ها خود را هنرمند مردمی معرفی کرده است و هنرمندی که مردمی باشد زیاد نمی‌تواند برای دل خودش فیلم بسازد، چون آن‌‌وقت دیگر مردم به اثر او توجه نشان نمی‌دهند؛ چون فرکانس‌هایی که از دل هنرمند منعکس می‌شود را با فرکانس‌ خواسته‌های خود که سال‌ها هنرمند آنها را تربیت کرده است همسو نمی‌بینند.

اما واقعیت این است که در چنین شرایطی، هم هنرمند فیلمساز حق دارد و هم مردمی که سال‌ها از او فیلم‌هایی خاص دیده‌اند. با این مقدمه نگاهی گذرا داریم به اتفاقاتی که پیش از ساخت فیلم دعوت و بعد ازاکران آن برای حاتمی‌کیا رخ داد؛ اتفاقاتی که چهره‌ای دیگر از این فیلمساز دوست‌داشتنی به مردم و علاقه‌مندان او نشان داد و باعث شد موجی از حاشیه‌های جذاب‌تر از فیلم دعوت، حاتمی‌کیا را دربر بگیرد.

هر چند گروهی بر این باور هستند که حاتمی‌کیا فیلمسازی است که اگر شرایط بر وفق مرادش نباشد، می‌تواند حاشیه‌هایی جنجالی به‌وجود آورد تا شرایط را به نفع خودش تغییر دهد. آنهایی که خاطره نمایش فیلم موج مرده را در جشنواره فیلم فجر و حضور حاتمی‌کیا و تهیه‌کنندگان این فیلم را در سینما استقلال به یاد دارند حتما با این گفته موافق هستند حاتمی‌کیا همیشه می‌دانسته که چگونه از روزنامه‌ها، خبرنگاران و منتقدان برای موفقیت اکران فیلم خود استفاده کند. حاتمی‌کیا می‌داند که می‌تواند با نگاه ابزاری به خبرنگاران، موجی در روزنامهها و نشریات راه اندازد و بخشی از فروش فیلم خود را روی این موج تضمین کند.

خبرنگارانی که زمان اکران فیلم‌های حاتمی‌کیا با او تماس گرفتهاند تا درباره فیلم جدیدش که قرار است اکران شود صحبت کنند، میدانند حاتمی‌کیا با استقبال به تلفن آنها پاسخ می‌دهد و از آنها می‌خواهد از اکران فیلم حمایت کنند اما زمانی که اکران عمومی فیلم  چه موفق چه ناموفق ‌ به پایان می‌رسد امکان ندارد حاتمی‌کیا به تلفن خبرنگاران پاسخ دهد. حاتمی‌کیا با این نوع نگرش به خبرنگاران و منتقدان در زمان ساخت و اکران فیلم دعوت انتظار داشت با حمایت‌های رسانه‌ای این فیلم را بسازد و اکران کند، اما وقتی رسانه‌های مکتوب در اولین قدم و در زمان انتخاب بازیگران فیلم دعوت نسبت به حاتمی‌کیا و تغییر نگرش او واکنش نشان دادند حاتمی‌کیا هم از تاکتیک قهر با روزنامه‌ها استفاده و به صورت غیرمستقیم اعلام کرد نوع نگاهش در سینما کاملا به خودش مربوط است و اصلا تمایل ندارد اخبار فیلم دعوت در روزنامه‌ها درج شود. قهر حاتمی‌کیا با منتقدان هم از زمانی آغاز شد که فیلم دعوت اکران شد و اکثر منتقدانی که روزی حاتمی‌کیا را برای ساخت فیلم‌هایش ستایش می‌کردند فیلم دعوت را در قد و قواره حاتمی‌کیا ندانستند و صراحتا اعلام کردند این فیلم به دنیای حاتمی‌کیا تعلق ندارد.

حاتمی‌کیا اعتراض منتقدان را به حساب خصومت گذاشت و بازهم غیرمستقیم از آنها خواست تا او را به حال خود بگذارند و دنیای او را محدود نکنند. اما نکته جالب اینجاست که وقتی در دهه فجرفیلم آژانس شیشه‌ای به عنوان بهترین فیلم بعد از انقلاب معرفی شد این کارگردان گفت که از دنیای فیلمسازی‌اش فاصله گرفته است و دوست دارد دوباره به دنیای گذشته‌اش برگردد. اما به راستی دنیای قبلی حاتمی‌کیا چگونه دنیایی بود که فیلم دعوت بین او و آن دنیا فاصله انداخت؟

حاتمی‌کیا درباره این دنیا در گفتگویی که فرزاد حسنی در رادیو گفتگو با او انجام داد، گفت: فیلم‌های من بین مردم و تاریخ این مملکت ارتباط ایجاد می‌کند به همین دلیل مردم فیلم‌های مرا دوست دارند اما خارجی‌ها اصلا فیلم‌های مرا نمی‌فهمند؛ به همین دلیل خودم می‌دانم چرا مردم و منتقدان، فیلم دعوت را نمی‌پذیرند؛ چون می‌ترسند آن ارتباط تاریخی که با کارهای قبلی من برقرار کرده بودند را از دست بدهند...

حاتمی‌کیا با بیان این نکته نشان داد که خود می‌داند به چه دنیایی تعلق دارد و می‌داند تا زمانی که در این دنیا نفس بکشد، می‌تواند نفس به نفس مردم بدهد و آنها را به سینماها بکشاند اما انگار خودش دوست داشته این واقعیت را حتی برای خودش هم پنهان نگاه دارد و بیشتر به جنجال‌های حاشیه‌ای دامن بزند. به همین دلیل در یک اتفاق نادر و زمانی که همه او را یکی از نجیب‌ترین کارگردانان سینمای ایران می‌دانند در همین برنامه رادیویی جواب همکار خود، منیژه حکمت را با ادبیاتی غیرمتعارف داد و گفت اگر منیژه حکمت مرا فیلمسازی دولتی خطاب می‌کند من هم به او می‌گویم تمام دغدغه تو این است که ویزای کانادا بگیری...!

حاتمی‌کیا زمان اکران فیلم دعوت بسیار عصبانی بود، همه را متهم می‌کرد؛ هم منتقدان و هم کسانی که فیلم جدید او را دوست نداشتند. اما جالب این‌جاست که مردم قبل از ساخت فیلم دعوت و زمان پیش تولید آن گفتند که این فیلم را در ردیف فیلم‌های حاتمی‌کیا نمی‌دانند و این کارگردان نباید توقع داشته باشد علاقه‌مندان سینمای حاتمی‌کیا به تماشای دعوت بنشینند و از سینما راضی بیرون بیایند.

همه بازیگران حاتمی‌کیا

حاتمی‌کیا قبل از ساخت فیلم دعوت سریال حلقه سبز را برای شبکه سه سیما کارگردانی کرد؛ سریالی که اعتراضات زیادی به آن شد اما با پخش قسمت آخر سریال حلقه سبز حاتمی‌کیا دوباره محبوبیت خود را در بین مردم به دست آورد و نشان داد که هنوز هم ضربان علاقه‌های مخاطبان خود را می‌شناسد. اما آشتی بین مردم و کارگردان محبوبشان دیری نپایید و با اعلام این خبر که قرار است حاتمی‌کیا در فیلم جدید خود از بازیگرانی مانند مهناز افشار، محمدرضا گلزار، بهرام رادان، هدیه تهرانی، لیلا اوتادی و... استفاده کند، موجی از اعتراضات شکل گرفت که اکثر آنها در روزنامه‌ها منتشر شد. این اعتراضات نشان‌دهنده این بود که علاقه‌مندان سینمای حاتمی‌کیا نگران ماهیت فیلمی هستند که قرار است این کارگردان مقابل دوربین ببرد. این پرسش بارها و بارها مطرح شد که داستان دعوت چیست که حاتمی‌کیا تصمیم گرفته است روایت آن را به ب