روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
جمعه 05 خرداد 1396 / 29 شعبان 1438 / a 26 May 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 88
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
سه شنبه 27 اسفند 1387 - ساعت 14:42
شماره خبر: 100901645526
درباره بدلکاران و فعاليت آنها در سينما و تلويزيون
بچه‌هاي ‌ناتني سينما
آتش، پرت شدن از ارتفاع، پریدن از اسب، چپ شدن اتومبیل، پرت شدن به هوا و... چیزهایی نیست که ما انسان‌ها تمایل داشته باشیم در زندگی آنها را تجربه کنیم. نهایت هیجانی هم که هرکدام از ما در زندگی خود تجربه می‌کند، سوار شدن بر ترن هوایی و انداختن چند سیگارت قوی در شب چهارشنبه سوری است، اما وقتی صحنه‌های آمیخته به خطر از تلویزیون یا سینما پخش می‌شود، همه ما از دیدن آن لذت می‌بریم و با آب و تاب آن را برای یکدیگر تعریف می‌کنیم. هدف از این مقدمه چینی، توجیه اهمیت رشته‌ای است که قصد داریم در این گزارش آن را معرفی کنیم. شاید در ذهن شما هم که تا به حال بیننده فیلم‌ها و سریال‌های اکشن زیادی بوده اید، مثل نویسنده این گزارش چارچوب دقیقی از این حرفه وجود نداشته باشد، اما خواندن این گزارش علاوه بر این‌که می‌تواند نمود عینی «سپری کردن درست و مفید اوقات فراغت» باشد، اطلاعات مفیدی از این حرفه نیز به شما ارائه می‌دهد. برای تهیه این گزارش با علیرضا فتحی، رئیس کانون بدلکاران ایران، گفت و گویی کرده‌ایم و فتحی اطلاعات مفیدی درباره این حرفه به ما داد که جای تشکر دارد.

ورود بدلکاران به صحنه فیلمبرداری

در سینمای ایران معمولا وقتی برای صحنه‌ای نیاز به بدلکار باشد، کارگردان به دستیار خود خبر می‌دهد و دستیار طی تماس با افرادی که این فعالیت را انجام می‌دهند، با آنها قرار کاری می‌گذارد. در سال‌های قبل تعداد بدلکاران سینمای ایران محدود بود و بدلکاران به نام‌های محدودی چون فیروز ستار هریس، محمد گیلانی، حسن رضایی، اصغر عاشوری، ذبیح ذبیح پور، رضا حاجیان، حاج آقا علمایی، امیر صادقی، آیت فرامرز، نعمت جهانفر و... خلاصه می‌شدند، اما در‌حال‌‌حاضر سه تیم بدلکاری فعال در سینما و تلویزیون ایران حضور دارند. علیرضا فتحی، پیمان ابدی و ارشا اقدسی معمولا مورد مراجعه تهیه‌کنندگان و کارگردان‌های مختلف قرار می‌گیرند. حبیب بخشایش، روح‌الله سیدی، امیر حسین خنجری، اصغر یحیی‌زاده، مجید بخشایش، حسین جعفری‌صفدر، محسن احدی، صفدر سیاه پوش، اکبر نیکرو، ناصر عرب‌زاده و... برخی از بدلکاران فعال سینمای ایران در این سال‌ها هستند. این افراد توانایی انجام صحنه‌هایی چون پریدن از ارتفاع، زد و خورد، آتش گرفتن و... را داشتند. هر کدام از این افراد هم در رشته خاصی تبحر داشتند.

سن و سال بدلکاری

یک بدلکار اگر آسیب نبیند می‌تواند تا 35‌‌سالگی در این حرفه فعالیت کند. وقتی از فتحی می‌پرسم که آخرین بار چه زمانی فعالیت بدلکاری کرده، پاسخ می‌دهد: «‌چند ماه قبل برای سریال نردبامی بر آسمان نیاز به بدلکاری بود که فیزیک نزدیکی به علیرضا داوود نژاد داشته باشد. در صحنه‌ای از فیلم داوودنژاد با ابوالفضل شاه‌کرم درگیر می‌شد و با ضربه‌ای که او به سینه‌اش می‌زد، به پشت از ارتفاعی بلند پرت می‌شد. این صحنه را خودم انجام دادم. من الان 53 سال دارم، اما برخی از بچه‌ها به 30 سالگی که می‌رسند، دیگر کم‌حوصله می‌شوند. مثلا در پروژه مختارنامه برخی از بچه‌هایی که 5 سال قبل با آنها کار را شروع کردیم، حالا دیگر آدم‌هایی کم‌حوصله و دچار افت روحی شده‌اند. البته در همین پروژه بدلکاری داریم که با 17‌سال سن، ارتفاعی حدودا چهارمتری را پایین می‌آید. بدلکار 19 ساله هم داریم و اینها آدم‌های موفقی در حرفه خود هستند.

بدلکار خوب و حرفه‌ای باید «‌آدم نترسی» باشد. در این حرفه ترسیدن همانا و مردن همان. آشنایی با بازیگری هم از دیگر شرط‌های بدلکاری است تا بدلکار بتواند در صحنه‌هایی که مورد نیاز است، «بازیگری» هم بکند. مثلا وقتی قرار است بدلکار به جای بازیگر از ارتفاعی پایین بپرد، باید ذهنیت کارگردان را هم تامین کند. از دیگر ویژگی‌های یک بدلکار خوب «‌حواس‌‌جمع» بودن اوست. اگر او بخواهد هنگام پرش به این مساله فکر کند که چطور از ارتفاع قرار است پایین بیاید و از این مساله بترسد، قطعا دچار مشکل خواهد شد.

چگونگی بدلکاری

یکی از رایج‌ترین فعالیت‌های بدلکاران پرش از ارتفاع است که برای ارتفاع‌های بلند از اصطلاح «‌افت‌ارتفاع» و برای ارتفاع‌های کم از اصطلاح «اکت» استفاده می‌شود. افت هم چند حالت دارد؛ گاهی حالت سقوط را دارد، گاهی یک درگیری هم چاشنی آن می‌شود، گاهی هم فردی از ارتفاع پرت می‌شود. برای اجرای این صحنه‌ها نقطه‌ای که بدلکار باید در آن فرود بیاید، به دقت «زیرسازی» می‌شود. یکی از ابزارهای مهم برای بدلکاری «کارتن مقوایی» است که در محل سقوط چیده می‌شود و بدلکار روی آن فرود می‌آید. موقع بدلکاری مربی محل دقیق افتادن را مشخص می‌کند و در صورت نیاز به زیر سازی، این کار را انجام می‌دهد. بدلکار هنگام اجرای صحنه نباید دچار ترس شود و اگر دچار ترس یا خطای دید شود، هول می‌شود و ممکن است با افتادن در نقطه‌ای که تنها چهار  پنج سانت با نقطه اصلی فاصله دارد، دچار مرگ یا نقص عضو شود. در چند سال اخیر در یک سریال تاریخی حادثه‌ای رخ داد که طی آن یکی از بدلکاران به نام «حاج احمد ماهیانی» که خود مربی سوارکاری بود و پیش از آن در ارتش به عنوان چتر‌باز و تکاور نیز سال‌ها فعالیت کرده بود، در اثر حادثه‌ای که مرتبط به بدلکاری هم نبود فوت کرد.

مدتی بعد در سر صحنه این سریال در جنوب کشور نیز طی ماجرایی یکی از بدلکاران دچار سوختگی شدید شد که این روزها صورت او رو به بهبود است اما دست هایش هنوز مشکل دارد.

به جز این عمده اتفاق‌هایی که برای بدلکاران رخ داده بیشتر شامل لگد اسب بوده که در یک مورد، 58 بخیه را از داخل و خارج به بدن این بدلکار تقدیم کرده است. پاره شدن تاندوم پا و ضربه شمشیر هم از دیگر حوادث رایجی است که برای بدلکاران رخ می‌دهد.

بدلکاران در فیلم‌های تاریخی برای صحنه‌هایی مانند زمین خوردن با اسب آموزش می‌بینند و به مرور این توانایی را کسب می‌کنند که در زمان حرکت اسب، یورتمه رفتن و تاخت اسب با سرعت 40 تا 50 کیلومتر در ساعت به گونه‌ای خود را به زمین بیندازند که آسیب نبینند. افتادن از اسب به زمین هم حتما باید با شکم، طاق‌‌باز و به پهلوی چپ و راست باشد.

یکی دیگر از فعالیت‌های رایج در بدلکاری تصادف موتور با اتومبیل، اتومبیل با فرد و فرد با موتور است. در چنین صحنه‌هایی اگر قرار باشد اتومبیل با بدلکار تصادف کند حتما باید فردی که پشت فرمان می‌نشیند خودش هم بدلکار باشد چون هر نوع ناآشنایی با این مساله می‌تواند باعث مرگ بدلکاری شود که اتومبیل با او تصادف می‌کند.

اوضاع و احوال بدلکاران

صحبت که به اینجا می‌رسد فتحی دل پری دارد از این مساله که این حرفه هنوز به رسمیت شناخته نشده و بدلکاران از حقوق واقعی خود برخوردار نیستند. او معتقد است ارزش بدلکاری اگر بیشتر از بازیگری نقش اول نباشد کمتر نیست. فتحی می‌گوید برای اغلب کارگردان‌ها فقط این مساله مهم است که به نحوی صحنه بدلکاری انجام شود. به گفته او بدلکارها در سال‌های گذشته مصیبت‌های زیادی کشیده‌اند اما حالا با وجود افرادی که به عنوان «سرپرست تیم بدلکاری» در پروژه‌ها حضور دارند، مشکلات کمتر شده و حداقل در زمان بروز آسیب‌ها و صدمات، حمایت‌های مالی و معنوی از آنها صورت می‌گیرد.

گلایه دیگر فتحی به عدم داوری درباره این حرفه در جشن خانه سینماست که قاعدتا جشنی صنفی است و می‌تواند با قضاوت درباره این رشته به این حرفه اهمیت دهد. فتحی معتقد است بدلکاری می‌تواند شغل دوم افراد باشد. او خود بازنشسته آگاهی بوده است و در کنار این شغل در سینمای ایران به بدلکاری پرداخته است. علت این‌که هیچ گاه سینما را هم حرفه اول خود قرار نداده این است که به قول خودش دورنمای سینما را کاملا می‌شناخته و نمی‌خواسته با حضور در سینما لطمه بخورد. توصیه او برای فعالان در این رشته شنیدنی و جالب است: «هیچ وقت به سینما تکیه ندهید، این تکیه‌گاه خیلی لغزان است و بیچاره‌تان می‌کند.»

رضا استادی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: