روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
سه شنبه 05 ارديبهشت 1396 / 28 رجب 1438 / a 25 Apr 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 88
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
سه شنبه 27 اسفند 1387 - ساعت 14:45
شماره خبر: 100901654931
سال سياه بانک‌هاي نگون‌بخت
سال گذشته را باید بدون اغراق سیاه‌ترین سال بانک‌ها و موسسات مالی در سراسر دنیا دانست. در این سال شمار زیادی از بانک‌های ایالات متحده آمریکا ورشکسته شدند.

ورشکستگی این بانک‌ها که نشانی از عمق بحران در اقتصاد آمریکا بود بسیاری از کارشناسان بازار‌های مالی را به فکر چاره انداخت ولی تمامی راهکارهای استفاده شده توسط آنها تاکنون بی‌نتیجه بوده است. یکی از این راهکارها تزریق پول به اقتصاد بود که علی‌رغم اجرای آن در عرض ماه‌های گذشته هنوز نتیجه مثبتی از آن نشان داده نشده است. همین مساله سبب شد تا بسیاری از کارشناسان اقتصادی ادامه اجرای طرح تزریق به اقتصاد را نادرست بدانند و از دولتمردان و دست‌اندرکاران اقتصادی بخواهند تا چاره دیگری برای حل بحران کنونی بیندیشند.

سیاست تزریق منابع مالی دولت به اقتصاد مخالفان زیادی در میان اقتصاددانان دارد.

یکی از مخالفان این طرح پل کروگمن، برنده نوبل اقتصاد سال 2008 میلادی است و یکی دیگر از مخالفان آلن گرینسپن، رئیس سابق بانک مرکزی آمریکا که معتقد است در درجه اول باید نظام بانکی اصلاح شود و حمایت دولت از بانک‌های ورشکسته، آنها را دوباره به چرخه اقتصاد باز گرداند و سپس تزریق منابع مالی به اقتصاد انجام شود.

گرینسپن بر این باور است که باید دولت کنترل بانک‌ها را به طور موقتی در دست بگیرد یا به تعبیر صحیح‌تر بانک‌ها دولتی شوند و بعد از آن تزریق به اقتصاد آغاز شود. خلاصه در جریان این بحران شمار زیادی از بانک‌های آمریکا اعلام ورشکستگی کردند که یکی از آنها بانک بزرگ و معروف لمن برادرز بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد در سال گذشته برخی از بانک‌ها در کشورهای فرانسه، اسپانیا، سوئد، سوئیس و بلژیک اعلام ورشکستگی کردند و از این طریق توانستند حمایت مالی دولت را به‌دست آورند. در آمریکا بیشتر از 9 بانک بزرگ که سابقه فعالیت برخی از آنها به بیش از 100 سال می‌رسید، در اثر ناتوانی در ادامه ایفای نقش از چرخه فعالیت اقتصادی و مالی کناره گرفتند. البته برخی از این بانک‌ها در سال گذشته اعلام ورشکستگی نکردند ولی حجم زیان اقتصادی آنها به اندازه‌ای بود که عملا توانایی لازم برای حضور در بازار را ندارند و در صورتی‌که نتوانند از حمایت مالی دولت برخوردار شوند دیر یا زود گرفتار ورشکستگی می‌شوند.

بحران اعتباری در جهان با بحران وام‌های مسکن در ایالات متحده آمریکا آغاز شد و به تدریج تمامی کشورهای جهان را در بر گرفت. نقطه آغاز این بحران سال‌های 2005 و 2006 میلادی بود که نرخ بهره وام‌های بانکی در آمریکا نسبتا بالا بود و قیمت ملک در این کشور افزایش زیادی پیدا کرده بود. رشد سریع قیمت مسکن و تسهیل شرایط اعطای وام به متقاضیان سبب شد تا شمار زیادی از مردم با دریافت وام از بانک‌های مختلف اقدام به خرید ملک نمایند، اما به تدریج ورق برگشت. سیر رشد قیمت مسکن در آمریکا کاهش پیدا کرد، نرخ بهره وام‌ها افزایش یافت و اوضاع اقتصادی رو به وخامت نهاد. در این زمان بود که بسیاری از مردم توانایی بازپرداخت اقساط وام خود را از دست دادند و خانه‌های خریداری شده به تصاحب بانک‌ها درآمد. این نقطه آغاز بحران در اقتصاد آمریکا بود. از طرف دیگر ناتوانی مردم در بازپرداخت اقساط وام‌ها سبب شد تا نقدینگی بانک‌های ارائه دهنده وام کاهش یابد. همچنین کاهش تقاضا برای دریافت وام موجب شد تا از سرعت گردش پول نیز در این سیستم کاسته شود و نظام مالی این کشور وارد یک مرحله شوک اقتصادی شود. بعد از این دوره بحران اعتباری در آمریکا با سرعت وارد بانک‌ها شد و نظام مالی را فلج کرد. در عرض یک سال گذشته شمار زیادی از بانک‌های آمریکا اعلام ورشکستگی کردند و رابطه تنگاتنگ نظام بانکی دنیا در کنار شیوع بحران به کشورهای دیگر سبب شد تا بانک‌های کشورهای اروپایی نیز همین تجربه را داشته باشند.

ورشکستگی لمن برادرز

شاید یکی از شناخته شده‌ترین بانک‌های جهان که به دلیل بزرگی بانک و گستره عملکردش برای تمامی جهانیان شناخته شده است بانک لمن برادرز می‌باشد؛ بانکی که یکی از بزرگ‌ترین مراکز مالی دنیا بود و قدمت زیادی در نظام مالی دنیا داشت ولی در اثر بحران مالی دنیا و مواجهه با زیان‌های اقتصادی کلان توان ادامه کار خود را از دست داد. بانک لمن برادرز از اوت سال 2007 میلادی مشکلات مالی را در درون خود حس کرده بود و به همین دلیل در ماه مذکور ضمن اخراج 1200 نفر از کارمندان خود و کاهش حجم فعالیت اقتصادی در 23 شعبه فعال در سراسر آمریکا، تلاش کرد تا اوضاع را تحت کنترل خود درآورد. ولی این کار هیچ نتیجه مثبتی دربر نداشت و اوضاع اقتصادی این بانک همچنان رو به وخامت نهاد. در سال 2008 میلادی بانک لمن برادرز به دلیل مشکلات اقتصادی و اعتباری در آمریکا با زیان اقتصادی کلانی مواجه شد. زیانی که در سابقه فعالیت این بانک تجربه نشده بود و برای اولین بار در پرونده کاری آنها ثبت شد. در 3 ماه دوم سال مالی 2008 میلادی زیان مالی این بانک به 8/2 میلیارد دلار افزایش یافت و بانک لمن برادرز را مجبور به فروش 6 میلیارد دلار از دارایی‌های خود کرد. در 3 ماه سوم سال مالی مورد بررسی، بانک لمن برادرز 9/3 میلیارد دلار دیگر هم ضرر کرد و دست‌اندرکاران بانک برای این‌که توان ادامه کار را به این بانک بزرگ بدهند اقدام به فروش بخش دیگری از دارایی‌های این بانک کردند. ولی این روند نمی‌توانست برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و همین مساله سبب شد تا در روز 15 سپتامبر سال 2008 میلادی بانک لمن برادرز رسما اعلام ورشکستگی کند. این اعلام ورشکستگی از آن جهت اهمیت داشت که بانک مذکور بیشتر از 600 میلیارد دلار دارایی داشت و ورشکستگی بانکی با این دارایی تاکنون در هیچ کشوری سابقه نداشته است.

بانک آمریکا

بانک آمریکا در سال 1904 میلادی کار خود را آغاز کرد. برخی بانک ملی آمریکا را بانک مادر این بانک می‌دانند؛ به همین دلیل تاسیس بانک آمریکا را سال 1874 میلادی اعلام می‌کنند. به هر حال بانک آمریکا که در سال 2008 میلادی با تجربه بیشتر از 4 میلیارد دلار زیان اقتصادی اعلام ورشکستگی کرده بود در سال پیش از آن نیز شرایط مساعدی نداشت. ارزش سرمایه این بانک در سال گذشته میلادی برابر 72/2 هزار میلیارد دلار آمریکا بود و برای 171 هزار نفر در 150 کشور جهان فرصت شغلی ایجاد کرده است.

در آمریکا بیشتر از 9 بانک بزرگ باسابقه فعالیتی بیش از 100 سال در اثر ناتوانی در ادامه ایفای نقش از چرخه فعالیت اقتصادی و مالی کناره گرفتند

بانک آمریکا را بزرگترین بانک دنیا از نظر میزان سرمایه می‌دانند. مدیر عامل این شرکت بزرگ‌ترین سهامدار شخصی آن است و یک میلیون و 780 هزار و 531 سهم از مجموع سهام این شرکت را به خود اختصا ص داده است. شرکت بارکلیس گلوبال اینوستور بزرگ‌ترین سهامدار حقوقی بانک آمریکا است و در مجموع 83/3 درصد از مجموع سهام بانک آمریکا را دارد. در سال 2008 میلای بانک آمریکا بیشتر از 10 درصد کارمندان خود را اخراج کرد و از آنجا که متقاضی برای دریافت وام در این بانک کم شده بود توانایی تامین نیازهای مالی خود را نداشت. بانک آمریکا که سال‌ها به عنوان نمادی از اقتدار نظام بانکی آمریکا شناخته می‌شد در سال 2008 میلادی نشان داد که نظام سرمایه‌داری آمریکا با مشکلات زیر ساختی روبه‌رو است و طرح‌های ارائه شده در نظام اقتصادی این سرزمین همیشه نمی‌تواند موجبات توسعه اقتصادی و صنعتی کشور و به دنبال آن جهان را فراهم کند.

گلدمن ساش

این موسسه مالی آمریکایی در سال 1869 میلادی تاسیس شد و هم اکنون با سرمایه‌ای بالغ بر 885 میلیارد دلار آمریکا کار می‌کند. این شرکت برای 32 هزار و 569 نفر فرصت شغلی ایجاد کرده است. در سال گذشته این بانک تنها 53 میلیارد دلار درآمد کسب کرد و سود خالص آن تنها 32/2 میلیارد دلار بوده است. مطالعات نشان می‌دهد سودآوری این بانک نسبت به سال پیش از آن بیشتر از 42 درصد کاهش یافته است. بر طبق گزارش‌های منتشر شده در سال‌های اخیر بانک گلدمن ساش حجم زیادی از گردش پولی آمریکا را انجام داده است ولی در سال جاری میلادی به دلیل مواجهه با بحران‌های مختلف حتی یک پنجم فعالیت‌های مالی و اقتصادی سال‌های قبل را نداشت و همین مساله سبب شد تا سهم این بانک در بازار مالی آمریکا کمتر و کمتر شود. این بانک در سال گذشته نتوانست هیچ کمکی از دولت دریافت کند. به هر حال با وجود این‌که گلدمن ساش سال بسیار سختی را پشت سر گذاشت و بارها در آستانه ورشکستگی قرار گرفت، ولی هم اکنون در شرایطی قرار دارد که به گفته دست‌اندرکاران اقتصادی توانایی ادامه کار تا انتهای 3 ماهه اول سال 2009 میلادی را دارد و برای باقی ماندن در ماه‌های آتی نیازمند دریافت کمک مالی از طرف دولت است.

مریل لینچ

بانک مریل لینچ یکی از بانک‌های زیرمجموعه بانک آمریکا است که سال 1914 میلادی تاسیس شده است. این بانک که بیشتر در بخش ارائه وام مسکن به متقاضیان فعالیت می‌کند در سال گذشته با مشکلات مالی زیادی مواجه شد و شاهد کاهش چشمگیر درآمد و سودآوری خود بود. بر اساس اطلاعات موجود، در سال گذشته میلادی ارزش دارایی‌های این بانک بیشتر از یکهزار میلیارد دلار آمریکا بوده است ولی زیان خالص آن از مرز 15 میلیارد دلار آمریکا فراتر رفت. شایان ذکر است بعد از آغاز بحران در انتهای سال 2005 میلادی زیان‌دهی مریل لینچ آغاز شد و در سال 2007 میلادی زیان اقتصادی این موسسه مالی 8 میلیارد دلار آمریکا بود. زیان اجرایی این بانک در سال 2007 میلادی 831/12 میلیارد دلار و در سال گذشته 69/18 میلیارد دلار بود. این بانک که برای بیشتر از 60 هزار نفر در آمریکا فرصت شغلی ایجاد کرده است هم‌اکنون در آستانه ورشکستگی قرار دارد.

چه خواهد شد؟

اینک کارشناسان اقتصادی بحران اعتباری در جهان را که با بحران وام های مسکن در ایالات متحده آغاز شدو به تدریج دیگر کشورهای جهان را فرا گرفت ادامه دار پیش بینی می کنند .

این پیش بینی از این دیدگاه ناشی می شود که کاهش قیمت مسکن در آمریکا بانک ها را به خود به نوعی درگیر کرده است که تزریق طرح 700 میلیارد دلاری آمریکا برای رهایی از این بحران فعلا‌ کارساز تلقی نمی شود. نقطه آغاز بحران در اقتصاد آمریکا نیز اینبار از پایین به بالا‌ رخ داد : خانه های خریداری شده مردم در قالب بازپرداخت اقساط وامهایی که از سوی بانک ها اعطاء شده بود به همین دلیل یک بار دیگر این ضرب المثل به خود جامه تحقق پوشید که عبور از دریا بدون آنکه پایت خیس نشود امکان پذیر نیست. درست است که اقتصاد آمریکا کاملا‌ خصوصی سازی شده است اما قدرت‌های انحصاری پنهان در اقتصاد آمریکا و در راس آن بانک ها نشان داد که این خصوصی سازی چندان با قدرت های انحصاری پشت صحنه این اقتصاد - که از آن در ده‌های گذشته به حاکمیت دلا‌ر یا اقتصاد سرمایه داری یاد می شد - تناسبی ندارد.

کنگره آمریکا عزم خود را جزم کرده تا با تصویب لوایح مربوط به تزریق مالی به بانک های سیاه بخت به هر شکل ممکن از این بحران عبور کند، اما فراموش نکنیم که راوی باترا، اندیشمند اقتصادی بزرگ آمریکایی که هندی الا‌صل نیز هست ، در دهه نود بحران کنونی امروز اقتصاد آمریکا را پیش بینی کرد.

هرچند که دیدگاهی دیگر ریشه های این بحران را در خارج از اقتصاد آمریکا یعنی سیاست های پنتاگون و اقدام های توسعه طلبانه نظامی آمریکا جستجو می کند هزینه های سنگین و سرسام آور نظامی آمریکا در جریان اشغال کشورهای عراق و افغانستان و نیز افزایش تسلیحات نظامی، اقتصاد آمریکا را از درون با کسری بودجه بسیار سنگینی مواجه کرد.

اینک با همه این پیش بینی ها مردم آمریکا و 9 میلیون خریدار خانه های اقساطی با وام بانک ها، هنوز امید های خود را برای بهبود و برون رفت از این بحران از دست نداده اند . باید تا سال 2011 منتظر ماند تا ببینیم آینده این سونامی اقتصادی به کجا می انجامد؟

مونا مشهدی رجبی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: