روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
دوشنبه 30 مرداد 1396 / 28 ذی القعدة 1438 / a 21 Aug 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 88
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
سه شنبه 27 اسفند 1387 - ساعت 14:45
شماره خبر: 100901660781
شايعاتي که همواره درست از آب درآمدند
کابينه جدا شده از دولت
فهرستی که محمود احمدی‌نژاد در شهریور ماه 1384 برای هدایت کابینه خود تهیه کرده بود، اکنون و در شرایطی که کمتر از 7 ماه به پایان دوره دولت نهم باقی‌مانده، چندین بار خط خورده و اصلاح شده است.

دامنه تغییرات اعضای دولت نهم در طول این 3 سال همواره در مرز شگفتی و دور از انتظاری لغزیده است؛ به طوری که در برخی مواقع حتی نزدیکترین اشخاص به رئیس‌جمهور نیز از آخرین تصمیم‌های او در ترمیم کابینه بی‌اطلاع بودند.

این روند تا بدان جا ادامه یافت که زمانی که خبرنگاران از داوود دانش‌جعفری درباره شایعات مربوط به برکناری او از سمت وزارت امور اقتصادی و دارایی پرسیدند، وی گفت: «من هنوز در این‌باره به طور مشخص از رئیس‌جمهور چیزی نشنیده‌ام، ولی این شایعات را شنیده‌ام و ظاهرا در دولت نهم این شایعات به واقعیت منجر می‌شود.»

تغییرات مهمی که فروردین 87 در کابینه رئیس‌جمهور رخ داد، ‌ نشان داد ‌ تصمیمات احمدی‌نژاد در عزل و نصب اعضای کابینه عمدتا توسط شخص او و یا حداکثر با اطلاع دو یا سه شخص محدود صورت می‌گیرد و برای بسیاری دیگر از اعضای کابینه روند این تغییرات نامشخص است. فروردین 87 و در اولین نشست مطبوعاتی غلامحسین الهام، زمانی که خبرنگاران از او درباره تغییر وزرای کشور و امور اقتصادی و دارایی پرسیدند، او گفت: این اخبار درست نیست و مطالبی که در روزنامه‌ها چاپ شده دروغ 13 است. اما این دروغ 13 چند روز بعد درست از آب درآمد و رئیس‌جمهور مصطفی پورمحمدی را از همراهی با دولت نهم کنار گذاشت.

تغییرات زودهنگام

بحث ترمیم کابینه درست پس از گذشت یک سال از فعالیت دولت نهم مطرح و بلافاصله آغاز شد.

پرویز کاظمی، وزیر رفاه و تامین اجتماعی اولین وزیری بود که مشمول طرح ترمیم کابینه قرار گرفت و به فاصله یک ماه پس از آن، محمد ناظمی‌اردکانی وزیر تعاون نیز کنار گذاشته شد. براساس آنچه که از سوی معاون اجرایی رئیس‌جمهور اعلام شد، این تغییرات حاصل ارزیابی وزرا براساس میثاق‌نامه یک ساله احمدی‌نژاد با اعضای کابینه است.

تغییرات اولیه کابینه، با واکنش‌های متعددی از سوی نمایندگان مجلس هفتم مواجه شد. برآیند این واکنش‌ها اما مثبت بود. این که رئیس‌جمهور در خدمت‌رسانی و اهداف دولت نهم با کسی تعارف ندارد و انتخاب همکاران و عزل و نصب وزرا حق رئیس‌جمهور است و یا این که تغییر این وزرا پیامی به سایر اعضای کابینه است تا از انجام وظایف و تکالیف غافل نباشند در ارزیابی‌های بسیاری از نمایندگان از ترمیم کابینه دیده می‌شد. در کنار آن البته دیدگاه‌های مخالفی نیز وجود داشت. برخی نمایندگان اعلام کردند در این که کابینه نهم نیازمند ترمیم بود، شکی نیست ولی برخی وزارتخانه‌های دیگر در اولویت تغییر قرار داشتند یا هماهنگی با مجلس در عزل و نصب وزرا و یا اعمال سلیقه‌های شخصی و نه معیارهای مشخص و استراتژیک در این تغییر از دیگر انتقادات نسبت به تغییر و تحولات کابینه بود. جانشینان این دو وزیر برکنار شده از درون مجلس هفتم بودند. عبدالرضا مصری نماینده مردم کرمانشاه و رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس هفتم با انتخاب رئیس‌جمهور و رای بالای نمایندگان، وزیر رفاه و تامین اجتماعی شد.

محمد عباسی نماینده مردم گرگان نیز به عنوان وزیر پیشنهادی تعاون معرفی و انتخاب شد.

تغییر و تحول اعضای دولت اگرچه در کابینه‌های سیدمحمد خاتمی و هاشمی رفسنجانی نیز معمول بود، اما در کابینه احمدی‌نژاد چه به لحاظ کمی و چه به لحاظ کیفی و مولفه‌ها و عواملی که در این تغییر و تحولات نقش داشتند، متفاوت است.

سیدمحمد خاتمی بیش‌‌ از همه در ترکیب تیم اقتصادی خود که متشکل از رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، رئیس کل بانک مرکزی و وزیر امور اقتصادی و دارایی است، با مشکل مواجه بود.

محمد ستاری‌فر رئیس سازمان مدیریت و طهماسب مظاهری، وزیر امور اقتصادی و دارایی در رویکردهای خود و نحوه استفاده از منابع بانکی با یکدیگر اختلاف داشتند. تداوم این اختلافات منجر به تغییر هر دو نفر شد. بیشتر وزرایی که در دولت خاتمی تغییر کردند به دلیل انتقادات و فشارهای بیرونی از جمله استیضاح آنان در مجلس بود.

وزرای آموزش و پرورش و راه و ترابری خاتمی با استیضاح مجلس کنار گذاشته شدند. عطاءالله مهاجرانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دوره خاتمی نیز اگرچه توانست رای حداقلی اعتماد را در جریان استیضاح خود از مجلس پنجم کسب کند، اما تداوم انتقادات بیرون از کابینه منجر به حذف وی از دولت خاتمی شد. اما در دولت احمدی‌نژاد، این رئیس‌جمهور بود که در برکناری و تغییر اعضای دولت نسبت به دیگران پیشدستی می‌کرد، طوری که از میان 9 وزیری که در طول این مدت تغییر کرده‌اند، فقط علی کردان وزیر کشور بود که با استیضاح نمایندگان مجلس هشتم کنار گذاشته شد.

7 وزیر در دولت نهم یا استعفا کرده یا برکنار شدند و وزیر یک وزارتخانه (مرحوم کریمی‌راد وزیر دادگستری)‌ به دلیل فوت در جریان سانحه رانندگی، تغییر کرد. در این میان نباید تغییرات مهم دیگری را که در سطوح معاونان رئیس‌جمهور، معاونت‌های وزارتخانه‌ها بخصوص وزارت کشور که با نظر رئیس‌جمهور تعیین می‌شوند و همچنین استانداری‌ها را نادیده گرفت. فرهاد رهبر رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در مخالفت با دستور رئیس‌جمهور در انحلال این سازمان و سپردن وظایف آن به استانداری‌ها استعفا کرد. با انحلال سازمان مدیریت 2 پست معاونتی جدید به کابینه اضافه شد؛ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری با مسوولیت امیرمنصور برقعی و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی با مسوولیت ابراهیم عزیزی از پست‌های جدیدی بودند که در کابینه دولت نهم تعریف شد. همچنین معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور با مسوولیت صادق واعظ‌زاده نیز در دولت نهم تشکیل شد.

آغاز پرماجرا

ریشه برخی از تغییر و تحولات کابینه احمدی‌نژاد را باید در زمان شکل‌گیری این کابینه جستجو کرد.

بررسی رای اعتماد به کابینه محمود احمدی‌نژاد در مجلس از تاریخ یکشنبه 30 مردادماه 1384 با حضور 284 نماینده آغاز شد و 4 روز ادامه یافت. وی وزرای پیشنهادی خود را طی نامه‌ای در 23 مردادماه به مجلس معرفی کرد.

مهم‌ترین ویژگی کابینه‌ای که از سوی رئیس دولت نهم به مجلس هفتم معرفی شده بود، ناشناخته بودن وزرای پیشنهادی بود. فقط دو نفر از وزرا در این ترکیب سابقه وزارت داشتند . محمد رحمتی که اواخر دولت دوم خاتمی و پس از استیضاح محمد خرم به عنوان وزیر راه انتخاب شد و سعیدی‌کیا در دولت هاشمی وزارت جهادسازندگی و مسکن و شهرسازی را تجربه کرده بود.

احمدی‌نژاد در وبلاگ خود با تایید تغییرات در کابینه، وزرا را به دوندگان مسابقه ماراتن امدادی تشبیه کرد که بین راه مشعل را یکی به دیگری می‌سپارد

در همان ابتدا 4 نفر از وزرای کلیدی کابینه نتوانستند حدنصاب 142 رای اعتماد را کسب کنند و تکلیف 4 وزارتخانه آموزش و پرورش ، رفاه، تعاون و نفت تا اواخر آبان‌ماه نامشخص بود. نام صادق محصولی قبل از طرح رسمی در جلسه علنی مجلس کنار گذاشته شد و سیدمحسن تسلطی سومین وزیر پیشنهادی احمدی‌نژاد برای تصدی وزارت نفت نیز نتوانست رای اعتماد نمایندگان را جلب کند سرانجام پس از مدت‌ها کش و قوس کاظم وزیری‌هامانه با 172 رای موافق کلید ساختمان طالقانی را در دست گرفت، اما وزیری‌هامانه نیز در این وزارتخانه پایدار نشد.

نگاهی به روند تحولات بعدی که در کابینه نهم روی داد نشان می‌دهد نیمی از وزرای برکنار شده ، مسوولان 4 وزارتخانه‌ای هستند که مجلس هفتم در جریان بررسی رای اعتماد به گزینه‌های اولیه رئیس‌جمهور برای تصدی این وزارتخانه‌ها رای نداد. اگر گزینه‌های اولیه این 4 وزارتخانه را گزینه‌های رئیس‌جمهور فرض کنیم و گزینه‌های جایگزین را انتخاب مجلس هفتم در نظر بگیریم، مشاهده می‌شود که احمدی‌نژاد همان افرادی را کنار گذاشت که از ابتدا نیز در فهرست پیشنهادی او قرار نداشتند.تحولات بعدی این گونه رقم خورد که علی سعیدلو اولین گزینه احمدی‌نژاد برای وزارت نفت در معاونت اجرایی رئیس‌جمهور به یکی از قدرتمندترین اعضای کابینه دولت نهم تبدیل شود. سیدصادق محصولی، دومین گزینه پیشنهادی رئیس‌جمهور برای تصدی وزارت نفت، وزیر کشور شود و علی‌احمدی گزینه اولیه رئیس‌جمهور برای تصدی وزارت تعاون، وزیر آموزش و پرورش شود.

دلایلی به جز ناهماهنگی

اما دلایل تغییر و برکناری 7 وزیر کنار گذاشته شده توسط احمدی‌نژاد نمی‌تواند صرفا ناهماهنگی با اهداف و برنامه‌های دولت باشد. مصطفی پورمحمدی که اکنون در مقام ریاست سازمان بازرسی کل کشور، یکی از منتقدان دولت است، در اظهاراتی گذرا و سر بسته مقاومت در برابر فشارهای خارج از وزارتخانه برای برخی عزل و نصب‌ها و انتصابات را از عوامل اولیه اختلاف خود اعلام کرده است. وی در عین حال تاکید کرده است که درباره حدود 3 سال مسوولیت خود در وزارت کشور ناگفته‌هایی دارد که قرار نیست بگوید.

علیرضا طهماسبی، وزیر ظاهرا مستعفی وزارت صنایع نیز به مخالفت با برخی انتصاب‌های دستوری از جانب اشخاص صاحب نفوذ خارج از وزارتخانه اشاره کرده است.درباره وزیری هامانه نیز گفته شده است که مخالف جدی ورود کردان به وزارت نفت و برخی تغییر و تحولات در معاونت‌های این وزارتخانه بوده است.وزیری‌هامانه برخلاف احمدی‌نژاد معتقد بود که در وزارت نفت مافیای نفتی نداریم.

داوود دانش‌جعفری تنها وزیر برکنار شده دولت نهم است که در مراسم تودیع خود به طور صریح انتقادات و اختلاف‌نظرهای خود از نحوه مدیریت احمدی‌نژاد را مطرح کرد.نکته‌ای که در سخنان دانش‌جعفری برجسته بود دخالت و نفوذ افراد غیرمسوول در حوزه‌های بالادستی دولت نهم و اعمال تصمیمات غیرمسوولانه و غیرکارشناسانه آنان در امور اجرایی وزارتخانه‌هاست.

مسابقه دوی امدادی

پس از آن که تغییر وزرای کشور و اقتصاد و دارایی قطعی شد، محمود احمدی‌نژاد در وبلاگ خود با تایید تغییرات در کابینه، وزرا را به دوندگان مسابقه ماراتن امدادی تشبیه کرد که بین راه مشعل را یکی به دیگری می‌سپارد. احمدی‌نژاد نوشت: من نمی‌خواهم از دولت رفع مسوولیت کرده و برخی ناکامی‌ها را برعهده دیگران بیندازم. همچنین مدعی بی‌نقص بودن برنامه‌های دولت و روش‌ها و تصمیمات شخص رئیس‌جمهور نیستم، ادعا نمی‌کنم که از همه ظرفیت‌ها و امکانات به درستی استفاده شد و بهتر از این نمی‌شد و نمی‌شود ولی بگذارید از دوستان به نحوی و از دشمنان به نحوی گلایه کنم که اگر راه را بر نوآوری باز نکنیم و اگر بر این ترس غلبه نکنیم، ایران عزیز نخواهد توانست عقب‌ماندگی تاریخی یکی دو قرن اخیر در عصر قاجار و پهلوی را از راه‌های میان‌بر جبران کند. آنچه باید نگرانش باشیم، ساختارشکنی علیه مبانی و چارچوب‌های تقویت اسلامی و ایرانی است، اما نوآوری در روش‌ها امری کاملا ضروری و حتی <دیرشده> است و نباید محافظه‌کاری و تنبلی را با عقلانیت اشتباه گرفت. تغییراتی که در هیات دولت صورت می‌گیرد نیز در همین راستاست. ما یک گروه منسجم هستیم که به اقتضای موقعیت و شرایط، انعطاف و تغییرات لازم را در خود به وجود می‌آوریم و هیچ‌یک به مسوولیت‌های خود به عنوان یک امتیاز یا سرقفلی نگاه نمی‌کنیم.

محمدرضا عزیزی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: