روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
يكشنبه 29 مرداد 1396 / 27 ذی القعدة 1438 / a 20 Aug 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه نوروز 88
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
سه شنبه 27 اسفند 1387 - ساعت 15:02
شماره خبر: 100901663313
... و علم مي‌پويد و مي‌پيمايد
گسترش علم و تکنولوژی و ورود دستاوردهای جدید دانش بشری به عرصه زندگی انسانچند سالی است که شکل زندگی افراد جامعه را دستخوش تغییر و تحول کرده است. همین دستاوردها موجب شده‌اند که هر سال در کنار تمام مشکلات، جنگ‌ها و ناکامی‌ها، اتفاقات مثبتی را هم شاهد باشیم که با پیشرفت‌های رو به جلو محققان، بیش از گذشته به کمک انسان‌ها بیایند و شاید تنها در حوزه علم است که همواره کوشش می‌شود تا برای آنچه که به عنوان معضل جهانیان مطرح می‌شود راهکارهایی پیدا شود.جهان همچون سال‌های گذشته در سال 2008 نیز شاهد یک رشته تحولات مهم در زمینه‌های علمی و فنی بود که البته با توجه به طیف گسترده دستاوردها نمی‌توان آنها را در یکجا خلاصه کرد کما این‌که حتی مجلات تایم، ساینس، ویرد و... هم در بررسی برترین‌های سال گذشته دچار اختلاف نظر شدند.

بزرگ‌ترین آزمایشگاه جهان

از خبرسازترین تحولات سال گذشته میلادی، انجام یکی از بزرگ‌ترین و پرهزینه‌ترین آزمایش‌ها در رشته فیزیک کیهانی بود که با هدف آزمون بخشی مهم از فرضیه مهبانگ در مورد پیدایش جهان ماده، توسط گروهی از پژوهشگران در مرکز تحقیقات هسته‌ای در نزدیکی شهر ژنو سوئیس اجرا شد. به این ترتیب تاسیسات عظیم LHC که در زیر خاک اروپا قرار دارد به یکی از خبرسازترین سوژه‌های علمی در سال 2008 تبدیل شد. این آزمایشگاه عظیم در حقیقت بزرگ‌ترین شتاب‌دهنده ذره‌ای ساخته شده در جهان است که در سپتامبر 2008 رسما راه‌اندازی شد. تاسیسات و تجهیزات ویژه این آزمایش با هزینه‌ای معادل 9 میلیارد دلار ایجاد شد تا شرایطی را که براساس فرضیه‌های علمی، در زمان پیدایش کیهان و پیش از پدید آمدن اتم و تشکیل ماده وجود داشت، بازسازی کند و به پژوهشگران امکان بدهد تا چگونگی ظهور نخستین ذره بسیط دارای جرم (موسوم به ذرات الهی) را در محیط آزمایشگاهی مشاهده کنند. پیش از آغاز این آزمایش در ماه سپتامبر 2008، رسانه‌های گروهی گزارش دادند برخی از مردم نگرانند که ممکن است نتیجه انجام این آزمایش، ایجاد سیاهچاله و نابودی جهان باشد اما پژوهشگران اطمینان دادند چنین واقعه‌ای روی نخواهد داد. البته این آزمایشگاه عظیم تنها برای10 روز به فعالیت خود ادامه داد و پس از بروز مشکلات فنی موقتا خاموش شد و به احتمال زیاد تا بهار سال 2009 نیز همچنان در سکوت خواهد ماند. همه مشکلات این فناوری تاریخی به سیمی بازمی‌گردد که بیش از حد داغ شده بود و نه چیز دیگر. این آزمایشگاه که به آن لقب ماشین ماموتی نیز داده‌اند پروتون‌ها را با سرعت نزدیک به نور به حرکت انداخته و موجبات برخورد چندین هزار باره آنها را در یک ثانیه فراهم می‌آورد تا به این ترتیب به طیف گسترده‌ای از پرسش‌ها درباره پیدایش عالم پاسخ‌های مناسبی داده شود.

به این ترتیب دانشمندان همچنان به دنبال این هستند که بدانند آیا جهان دارای بعد دیگری نیز هست یا نه؟


جلوه‌های جدید تکنولوژی در المپیک

المپیک پکن که بر 3 اصل بازی‌های المپیک سبز، بازی‌های المپیک برخوردار از سطح تکنولوژی بالا و بازی‌های المپیک مردمی پایه‌ریزی شده بود، سال گذشته میلادی برگزار و همه مردم جهان را شگفت‌زده کرد. در کنار رونمایی از سازه‌های استثنایی همچون برج CCTV که اصلا شبیه یک آسمانخراش معمولی نیست و ورزشگاه آشیانه پرنده که بزرگ‌ترین مجموعه ورزشی «سبز» جهان محسوب می‌شود محصولات متنوعی همچون لباس شنا LZR RACER باعث شدند تا این دوره از المپیک بیش از پیش مورد توجه عموم قرار گیرد. این لباس شنای ویژه با استفاده از تازه‌ترین دستاوردهای عرصه فناوری‌های نوین ساخته شده و سرعت شناگران را افزایش می‌دهد. این لباس شنا پس از 3 سال تحقیقات و با همکاری ناسا و انجام آزمایشات مختلف روی بیش از یکصد ماده و پارچه مختلف و طرح‌های گوناگون ارائه شده بود و البته پس از مورد آزمایش قرار گرفتن از سوی بیش از 400 شناگر برجسته جهان به عنوان هیدرو دینامیک‌ترین لباس شنای جهان معرفی شد.

LZR RACER از نوعی ماده سبک و دافع آب ساخته شده است که بسیار سریع هم خشک می‌شود و با هدف قرار دادن بدن شناگران در بهترین وضعیت ممکن برای رسیدن به حداکثر سرعت ممکن طراحی و ساخته شده است. همچنان که پیش‌بینی می‌شد شناگر طراز اول جهان در جریان برگزاری المپیک 2008 پکن از این لباس شنا استفاده کرد و موفق به ثبت رکورد جهانی و کسب 8 مدال طلای المپیک در سال 2008 شد.


حل مسائل فنی با دانش زیستی

بیونیک علم سیستم‌هایی است که شالوده آنها سیستم‌های زنده هستند. به عبارتی می‌توان گفت بیونیک هنر به کارگیری دانش سیستم‌های زنده در حل مسائل فنی است اگر چه بیونیک هنوز یک علم نوپاست اما طی چند سال اخیر توانسته تحولات بزرگی در عرصه علوم و تکنولوژی ایجاد کند. در سال گذشته دستاورد دکتر بابک پرویز، محقق ایرانی دانشگاه واشنگتن در علم بیونیک یکی از خبرسازترین وقایع علمی جهان بوده است. وی در این سال موفق به ارائه لنزهای بیونیکی برای تحقق ایده‌ تخیلی چشم‌های بیونیکی شد که تا پیش از این بشر تنها آنها را در فیلم‌هایی همچون سری ترمیناتور دیده بود. در این لنزهای جدید اطلاعات مختلفی درباره محل مورد تماشا در گوشه‌ای از لنز به نمایش گذاشته می‌شود.

البته چشم بیونیک تنها دستاورد این حوزه از علم طی سال گذشته نبود و با به ثمر نشستن تلاش‌های چندین ساله دانشمندان، دست بیونیکی هم وارد بازار شد. در این دست جدید از فناوری‌های لمسی بیونیکی استفاده شده است و مهم‌ترین نکته قابل اشاره این است که هریک از انگشتان دست از موتور خاص خود برای حرکت در جهات تعریف شده استفاده می‌کند. دست‌های مصنوعی که در سال‌های اخیر ساخته شده‌اند معمولا از قابلیت‌های حرکتی بسیار محدودی برخوردارند و صرفا باز و بسته می‌شوند، اما iLimb یا همان دست بیونیکی جدید ساخته شده، قابلیت‌های حرکتی خیره‌کننده‌ای دارد. شخصی که به این دست مجهز می‌شود می‌تواند اشیایی همچون فنجان قهوه را نیز از شخص مقابل دریافت کند. اکنون هزاران نیازمند معلول در سراسر جهان به استفاده از این دست بیونیکی امیدوار شده‌اند. بیش از 20 سال برای ساخت این دست زمان صرف شده است و در هر دوره و با افزوده شدن دانش‌های نوین، گام بلندی به سوی تحقق آن برداشته شده است. در ساخت این دست از پلاستیک‌های بسیار مقاوم استفاده شده است تا در گذر زمان نیازی به تعمیر و بازسازی آن نباشد. اکنون بیش از 400 نفر در دنیا به این دست جدید مجهز شده‌اند و البته زندگی خوشایندتری را نسبت به گذشته تجربه می‌کنند.


تلفیق فناوری‌های نوین و هنر معماری

این روزها مهندسان ساختمانی و شرکت‌های ساخت و ساز در جهان بر سر ساخت بلندترین سازه‌های جهان با هم رقابت می‌کنند و آسمانخراش‌ها از دبی تا نیویورک تا نزدیک به 1000 متر از زمین قد می‌کشند.

اما در میان این هیاهو برای بالا بردن ارتفاع ساختمان‌ها، شرکت‌هایی هستند که برای تولیدات و دستیابی به فناوری روز ساختمانی و مهندسی و ساخت و ساز، تحقیق و فعالیت می‌کنند. موضوع تحقیق و تولید این شرکت‌ها تنها مهندسی شهری نیست، اقتصادی بودن و به‌صرفه بودن، افزایش قابلیت ساخت و ساز، کنترل انرژی و صرفه‌جویی در آن و کارایی ساختاری از معیارهای این تولیدات جدید است. این تقاضاها و معیارهای جدید در ساخت و ساز باعث شده که فناوری‌های جدیدی در این صنعت به وجود آید و شاهد نسل جدیدی از مواد و مصالح ساختمانی باشیم. به این ترتیب در آینده برج‌ها و آسمانخراش‌ها و حتی سازه‌های معمولی، امن‌تر و کارآمدتر می‌شوند.

ایده استفاده از مواد و مصالح جدید در نوع خود هیجان‌انگیز است و تصور کنید با استفاده از موادی خاص که شباهت خیره‌کننده‌ای به شیشه داشته باشند، ساختار عظیمی همچون «آسمانخراش بدون سایه» طراحی و ساخته شود. نکته جالب‌تر این است که ایده طراحی و ساخت چنین آسمانخراشی برای پاریس در نظر گرفته شده است؛ شهری که ساکنان آن همواره به حفظ بافت سنتی شهرشان علاقه داشته و چندان تمایل ندارند که شمایل کلی شهرشان به شهرهایی همچون هوستون با آن آسمانخراش‌های مرتفع شباهت پیدا کند.

اولین موتور نانویی، تولید پارچه‌های هوشمند، حرکت نانوماشین‌ها با انرژی نوری، ارائه سریع‌ترین نانوموتور جهان و ساخت نانوذرات شیشه‌ای با مقاومت بالا بخش کوچکی از دستاوردهای حوزه نانو در سال 87بوده‌است

برای این که خواسته مردم پاریس فراهم شده و در عین حال یکی از استثنایی‌ترین ساختارهای شهرسازی فوق‌مدرن در این شهر پیاده شود، مهندسان و معماران سوئیسی دست به کار شده و تلاش خیره‌کننده‌ای را برای ساخت این برج50 طبقه‌ای در پاریس آغاز کردند. البته لغو قانون31 ساله غیرقانونی بودن ساخت و سازهای مرتفع در پاریس مهم‌ترین مانعی بوده است که از سر راه این طرح برداشته شده است. این طرح آنچنان مهم است که به عنوان بهترین ایده معماری سال 2008 انتخاب شده است. شگفتی‌های ساخت و ساز تنها در مرحله ایده نبوده‌اند، چرا که هر یک از80 طبقه نخستین برج متحرک جهان در دبی که چندین آپارتمان اداری، هتل و آپارتمان‌های مسکونی در دل آن قرار دارد، به صورت 360 درجه و با سرعت‌های متفاوتی به دور خود می‌چرخند. پس نخستین تصوری که از این برج در ذهن نقش می‌بندد، برجی با بی‌نهایت شکل متفاوت است!

علاوه بر برج دبی یک دستگاه دیگر از این برج هم در مسکو ساخته شود. در ساخت این برج از طیف گسترده‌ای از فناوری‌های دوستدار محیط زیست استفاده شده است که بی‌شک مهم‌ترین آنها توربین‌های بادی است که در بین طبقات جاسازی شده است. ارزش کلی این بنای عظیم و فوق‌مدرن 700 میلیون دلار عنوان شده است و براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته این برج در سال 2010 باید آماده بهره‌برداری باشد. این برج از دید بسیاری از کارشناسان به عنوان الگوی درخشان تلفیق فناوری‌های نوین و هنر معماری تلقی می‌شود.


موجودی فراتر از یک ربات

چند سالی است که ربات‌ها به عنوان اعضای جدید، جوامع انسانی را متحول کرده‌اند و برای مقاصد و مصارف مختلفی به کار گرفته می‌شوند. البته در حال حاضر طراحی و ساخت این موجودات آهنی آنچنان پیشرفت کرده که خیلی از کارها را ربات‌هایی که کاملا به ما شبیه شده‌اند بهتر از خودمان انجام می‌دهند.

Nexi نخستین نمونه از کلاس فوق‌مدرنی از ربات‌هاست که در آزمایشگاه Media در دانشگاه MIT طراحی و ساخته شده است و از طیف وسیعی از کاربردها یعنی تحرک، زبردستی و درک تعاملات اجتماعی برخوردار است. Nexi می‌تواند و بهتر بگوییم در آینده‌ای نزدیک خواهد توانست روی چرخ‌های ویژه خود حرکت کند و از این روست که به آن لقب متحرک را داده‌اند. این ربات می‌تواند اشیای مختلفی را از جایی بردارد، پس می‌توان به آن عنوان «زبردست» را نیز داد، اما برجسته‌ترین مشخصه این ربات شباهتش به انسان است، هرچند در نگاه کلی تا حدی هم غیرعادی یا حتی وحشتناک به حساب می‌آید. Nexi با صورت خاص خود می‌تواند طیف گسترده‌ای از احساسات را به گونه‌ای شگفت‌انگیز نشان دهد، پس می‌توان این ربات را سازه مصنوعی اجتماعی نیز به حساب آورد.

هدف اصلی از ارائه این ربات حمایت از برنامه‌های تحقیقاتی و آموزشی مرتبط با تعاملات انسان ربات است. Nexi ابعادی همچون یک کودک 3 ساله دارد و از آنجا که گفته می‌شود در قالب طرحی جالب توجه قرار است 4 دستگاه از آنها ساخته شده تا به تعامل با یکدیگر بپردازند،مجتمع کردن آنها در محیط کوچک آزمایشگاهی کار چندان سختی نخواهد بود.

گسترش‌های کلان در جهان خرد

فناوری نانو در سال 2008 با رشد خیره‌کننده‌ای همراه بود به طوری که کارشناسان از پیدایش عرصه‌های کاربردی نوینی برای آن خبر داده‌اند که شاید تا 10 سال پیش در ذهن نمی‌گنجید. ساخت اولین موتور نانویی، تولید پارچه‌های هوشمند، حرکت نانوماشین‌ها با انرژی نوری، ارائه سریع‌ترین نانوموتور جهان و ساخت نانوذرات شیشه‌ای با مقاومت بالا تنها بخش کوچکی از دستاوردهای این حوزه بوده‌اند. البته نانو آنچنان در همه عرصه‌ها رسوخ کرده که حتی اندازه‌گیری میزان فلفل موجود در ادویه‌های غذاها با نانولوله‌های کربنی هم ممکن شده است.

اما ایجاد تحولی بنیادین در انجام پیوندهای پیچیده جراحی - پزشکی یکی از مهم‌ترین اهداف توسعه دانش نانو بوده است و بی‌شک می‌توان آن را مهم‌ترین هدف توسعه دانش نانو در سال 2008 برشمرد. در این سال دانشمندان با استفاده از فناوری نانو، پیوندهای نوین پزشکی را برای بیماران دارای نقص عضو انجام دادند. این فناوری نوین که از سوی محققان در انگلیس ارائه شده است، می‌تواند به تحولی بنیادین در انجام پیوندهای پیچیده جراحی، آن هم با ضریب اطمینان و ماندگاری بالا منجر شود.


کشف نشانه‌های حیات در سیاره سرخ

کاوشگر فونیکس که به تازگی ارتباط آن با زمین به کلی قطع شده است در سال جاری توانست اطلاعات بی‌سابقه و باارزشی از سیاره مریخ به زمین ارسال کند. فونیکس که توسط سازمان فضایی ناسا راهی فضا شده بود به مریخ رسید و پس از فرود روی این سیاره سرخ‌فام منظومه شمسی تحقیقات خود را در قطب شمال سیاره به مدت 3 ماه آغاز کرد و خاک این نواحی و یخ‌های احتمالی آن را مورد بررسی قرار داد.

در این ماموریت برخلاف ماموریت‌های قبلی که در سطح مریخ انجام می‌گرفت، به جای پرسه زدن در میان گودال‌ها و تپه‌های مریخ، در نقطه‌ای مشخص و ثابت و در نزدیکی قطب شمال این سیاره به جستجو و تجزیه و تحلیل یخ و خاک مریخی پرداخت.

همچنین فونیکس یخ‌های موجود در قطب شمال مریخ را به طور مستقیم مورد بررسی قرار داد تا تاریخچه آب در این سیاره برای دانشمندان بیش از پیش آشکار شود و در نهایت با بازوهای رباتیک خود از خاک این سیاره نمونه برداشت و با استفاده از ابزار و تجهیزاتی که روی این کاوشگر است، موفق به کشف آب روی این سیاره شد. این در حالی است که قبل از این کشف کاوشگرهای دیگر در تحقیقات خود نشان داده بودند که آثار وجود یخ آب روی این سیاره وجود داشته است، اما این برای اولین بار است که آب مریخی آزمایش و لمس شده است.


و داستان ادامه دارد

آنچه آمد تنها بخشی از موفقیت‌های انسان در سال گذشته بود و هزاران اتفاق و پیشرفتی کهبه صورت لحظه‌ای و ثانیه به ثانیه رخ می‌دهد، چیزی است که بیان فهرست همه آنها شاید غیرممکن باشد، اما این داستان پرهیجان علم است که روز به روز به پیش می‌رود و زندگی ما را با خود متحول می‌کند.

گروه دانش


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: