روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
دوشنبه 03 مهر 1396 / 04 محرم 1439 / a 25 Sep 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه روز جهاني ايدز
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
سه شنبه 10 آذر 1388 - ساعت 20:30
شماره خبر: 100924119101
علمي
داروهاي ضد اچ آي وي
حتما می‌دانید که ویروس‌ها موجوداتی بسیار ریز هستند که به خودی خود نمی‌توانند مانند جاندارانی که معمولا می‌بینیم زندگی کنند و برای یکی از مهم‌ترین جلوه‌های زندگی یعنی تولید مثل نیاز به استفاده از منابع و امکانات سلول‌های موجودات زنده واقعی مثل انسان دارند. ویروس‌ها از راه‌های مختلف خود را به سلول‌های هدف خود در بدن میزبان (بیمار) می‌رسانند و با تکثیر خود در آن سلول‌ها جلوی کارکرد طبیعی آنها را گرفته و موجب صدماتی به بدن می‌شوند. برخی از آنها پس از مدتی بر اثر مقابله نظام دفاعی بدن از بین می‌روند و برخی دیگر خود را در جاهایی مخفی می‌کنند (مثل هسته سلول‌های هدف) که دست سیستم دفاعی به آنها نمی‌رسد و بعدها موجب صدماتی می‌شوند که براحتی جبران نمی‌شوند (مثل سرطان).

 اما نظام دفاعی بدن سربازان و نیروهای تخصصی مختلفی دارد که بتواند ویروس‌ها را به موقع شناسایی کند و آنها را قبل از آن‌که تخریب جبران‌ناپذیری ایجاد کنند از بین ببرد (حتی به قیمت از بین رفتن برخی سلول‌های خودی) الان چندین سال است که ویروسی کشف شده به نام اچ‌آی‌وی که بلای جان دستگاه دفاعی بدن است. درواقع این ویروس علاوه بر برخی سلول‌های معمولی، سلول هدف مهم‌تری دارد و آن هم یکی از سلول‌های تخصصی نظام دفاعی بدن است که نشانه‌ای دارند که دانشمندان به آن 4 CD می‌گویند وکارشان شناسایی و معرفی دشمن به بخش‌های دیگر است. خوب وقتی خود این سلول دفاعی مورد هدف و تخریب قرار بگیرد کل نظام دفاعی کور می‌شود و علاوه بر این که به نیروهای دشمن (ویروس‌ها، انگل‌ها، قارچ‌ها و میکروب‌های دیگر) اجازه تاخت و تاز می‌دهد گاهی اوقات به نیروهای خودی نیز رحم نمی‌کند و آنها را هم قلع و قمع می‌کند. این امر موجب بروز بیماری‌ها و مشکلات متعددی برای بدن می‌شود که در نهایت اگر پزشکان به دادش نرسند موجب مرگ آن انسان مبتلا خواهد شد. برای کمک به این بیمار راه‌های مختلفی آزموده شده است. از قدیم گفته‌اند پیشگیری بهتر از درمان است بنابراین دانشمندان به سراغ روش‌های پیشگیری رفتند ولی ساده‌ترین ابزار پیشگیری از بیماری‌های عفونی که واکسن باشد علیرغم پژوهش‌های متعدد در 20 سال اخیر در مورد این ویروس هنوز به نتیجه نرسیده است و شاید تا 15 -‌ 10 سال دیگر هم نرسد. پس توصیه دانشمندان برای پیشگیری در حقیقت فعلا منحصر به جلوگیری از ورود ویروس به بدن انسان از راه‌های آمیزشی، تزریق یا از راه مادر به فرزند است که با آموزش و اقدامات بهداشتی امکان دارد. اما اگر ویروس وارد بدن شده باشد چه باید کرد؟ پژوهش‌های علمی به کشف شش دسته دارو برای مقابله با خود ویروس منجر شده است که در مقاطع مختلف ورود اچ.آی.وی به سلول‌های هدف یا تکثیر شدن آن عمل می‌کنند:

بازدارنده‌های ورودی: این داروها به پروتئین‌های موجود بر سطح بیرونی ویروس اچ‌آی‌وی می‌چسبد و از پیوستن و ورود آن به سلول‌ها جلوگیری می‌کند. از این گروه تاکنون تنها یک نمونه از دارو، به نام فوزیو)Fuzeon( ، وارد بازار شده‌است.

بازدارنده‌های گیرنده روی سلول‌ها:

این داروها به نوعی پروتئین‌ موجود بر سطح بیرونی سلول‌های پذیرنده اچ‌آی‌وی می‌چسبد و از چسبیدن ویروس به سلول جلوگیری می‌کند. از این گروه تاکنون تنها یک دارو، به نام Maraviroc وارد بازار شده‌است.

بازدارنده‌های ان‌آرتی:

(Nucleoside reverse transcriptase) این بازدارنده‌ها با ورود خود به زنجیره ژنی در حال ساخت، اچ‌آی‌وی را از نسخه‌سازی از ژن‌های خود باز می‌دارد. مثل آن‌که اگر چند دندانه زیپ را بکنیم یا لق کنیم دیگر این زیپ بسته نمی‌شود.

بازدارنده‌های ان‌ان‌آرتی:

(Non nucleoside reverse transcriptase)‌ این بازدارنده‌ها نیز فرآیند نسخه‌سازی را مختل می‌کنند. آنها با چسباندن خود به آنزیمی که این فرآیند را کنترل می‌کند نسخه‌سازی را مختل می‌کنند.

بازدارنده‌های پروته آز:

(Protease) این داروها به آنزیم دیگری به نام پروته‌آز می‌چسبند که اچ‌آی‌وی برای تولید قطعات و ذرات ویروس تازه از آن استفاده می‌کند.

بازدارنده‌های اینتگراز:

(Integrase) این دسته داروها از ورود ژن ویروس به ژن سلول میزبان جلوگیری می‌کنند.

دسته دیگری از داروها هم دردست پژوهش است که از تکامل پوسته ویروس جلوگیری می‌کنند ولی تاکنون به بازار درمان عرضه نشده‌اند.

داروهای ضد اچ‌آی‌وی باید به صورت ترکیبی مصرف شوند تا این ویروس ناقلا نتواند خودش را مقاوم کند. معمولا سه نوع داروی مختلف از دست‌کم دو دسته مختلف از داروها به طور همزمان به بیمار تجویز می‌شود. با تغییر شکل دادن اچ‌آی‌وی، برخی از نمونه‌های این ویروس در مقابل داروها مقاوم می‌شوند. بنابراین شانس کنترل اچ‌آی‌وی در صورت استفاده از چند دارو بیشتر خواهد بود. در برخی موارد از مبتلایان تازه، ویروس‌هایی ردیابی شده‌اند که حتی پیش از آغاز معالجات در برابر داروهای موجود مقاومت نشان می‌دهند. اما برای کنترل بیماری‌های عفونی یا سایر بیماری‌های فرد مبتلا هم باید داروهای خاص آن مشکل را به او داد. (مثلا آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری یا درمان ذات‌الریه.) تغذیه مناسب و کافی به‌خصوص در زمینه ریزمغذی‌ها هم به تقویت بدن در مقابله با بیماری‌ها کمک می‌کند.

دکتر امید زمانی


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: