روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
دوشنبه 07 فروردين 1396 / 28 جمادي الثاني 1438 / a 27 Mar 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه سال نو
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
يكشنبه 04 فروردين 1387 - ساعت 12:11
شماره خبر: 100933776360
هنرمندان از کاهش برنامه‌هاي زنده بر صحنه تالارها در تعطيلات نوروزي مي‌گويند
خواب‌ بهاري تئاتر در ايران‌
اسفندماه که از نیمه می‌گذرد، همه جا رنگ و بوی نوروز به خود می‌گیرد. خیابان‌های شلوغ، مغازه‌های پرمشتری، بستن حساب و کتاب‌های مالی، خانه‌تکانی، تهیه مقدمات سفر و ... همه نشانی از پایان یک سال خورشیدی و آغاز روزی نو است. تعدادی از روزنامه‌ها نیز از این حال و هوا بی‌نصیب نیستند و با تهیه مطالب، صفحه‌آرایی و چاپ و انتشار ویژه‌نامه نوروزی، از اوایل اسفند به استقبال سال نو می‌روند.
با تحویل سال نو، جنب و جوشی که از چند هفته قبل آغاز شده، سمت و سویی متفاوت می‌یابد. دید و بازدیدهای نوروزی آغاز می‌شود، رادیو و تلویزیون پرکارترین روزهای خود را تجربه می‌کنند، جاده‌ها شلوغ‌ترین ایام را به خود می‌بینند، شهرهای مذهبی و گردشگری مملو از مسافر می‌شوند و ... تحرک و نشاط جامعه را فرا می‌گیرد. در روزهای ابتدایی بهار، تنها ادارات دولتی و مدارس تعطیل هستند که آنها نیز به ترتیب از 5 و 14 فروردین ماه دوباره کار خود را از سر می‌گیرند و بعد از 2 یا3 روزی رخوت و سستی، به حالت عادی باز می‌گردند.

 اما در میان تمام این جنب و جوش‌ها، تنها یک عرصه و حوزه است که از نیمه اسفند به خواب فرو می‌رود و تا نیمه فروردین و گاه تا پایان اولین ماه سال بیدار نمی‌شود. فعالیت‌های زنده هنری روی صحنه‌ها، انگار سال‌هاست با شروع بهار، به خواب زمستانی می‌رود. اگرچه با نزدیک شدن به جشن نوروز، رخوت بر تمامی عرصه‌های هنری و ادبی از جمله اکران سینماها، برپایی نمایشگاه‌های هنرهای تجسمی، برگزاری همایش‌ها و گردهمایی‌های فرهنگی، شب‌های شعر و داستان و ... کم و بیش سایه می‌افکند، اما این هنرهای صحنه‌ای هستند که دچار رکودی شدید می‌شوند.

چند سالی است که از چند هفته مانده به تحویل سال، علاقه‌مندان عادت کرده‌اند با درهای بسته تالارهای هنری بویژه در تهران روبرو شوند و این تعطیلی را تا چند هفته بعد از آغاز سال نو نیز تحمل کنند. در این ایام کمتر نمایشی روی صحنه می‌رود و کمتر کنسرت موسیقی‌ای اجرا می‌شود. آواها از نفس می‌افتند، نواها خاموشی اختیار می‌کنند و بازیگران دیگر چشم در چشم تماشاگران نمی‌دوزند؛ گویی زمستان سرد تئاتر و موسیقی در طلوع بهار تازه فرا می‌رسد و همه تالا‌رها را سرد و یخ‌زده می‌کند.

آیا این رکود، تنها تهران را دربرمی‌گیرد و در دیگر شهرها به این شدت نیست؟ آیا این وضعیت طبیعی و گریزناپذیر است؟ آیا باید برای رفع آن چاره‌ای اندیشید؟ آیا برای رفع کسالت موسمی تئاتر و موسیقی می‌توان نسخه‌ای پیچید و آیا...؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها به سراغ هنرمندان و اهالی تئاتر و موسیقی کشور رفته‌ایم و پای صحبت‌های آنها نشسته‌ایم. در این همفکری، از زاویه دیدهای گوناگون به مساله نگاه کرده‌ایم تا در پایان از چشم‌اندازی گسترده‌تر و با وضوح بیشتر به ارزیابی این اتفاق بپردازیم.

در حالی که برنامه‌های زنده موسیقایی در تعطیلات نوروزی به شدت رو به افول می‌گذارند و تنها به صورت پراکنده در گوشه و کنار کشور اجرا می‌شوند، عرصه تئاتر رکودی عمیق‌تر را تجربه می‌کند، تو گویی بر صحنه‌های نمایشی خاک مرده پاشیده‌اند.

با نگاهی به تعداد نمایش‌های روی صحنه رفته در ماه‌های آغازین سالهای گذشته، به‌خوبی می‌توان به عمق این رکود پی برد. برای کشوری که از نظر تعداد سالن‌های نمایشی در مضیقه قرار دارد و تماشاگران تئاتر آن اندک است، تعطیلی یک ماهه در ابتدای سال نو به هیچ‌وجه پذیرفتنی نیست.

به قول یکی از هنرمندان با سابقه تئاتری تعطیلی هر بخشی از فرهنگ و هنر به هر شکل و برای هر دوره زمانی تبعات منفی دارد، چرا که در همان زمان رقبای فرهنگی ما با تولیدات و محصولات خود، اوقات فراغت مخاطبان ایرانی را نشانه خواهند رفت.

او می‌گفت: در‌حالی‌که بسیاری از کشورها برنامه‌های هنری خود را سالانه تدوین می‌کنند و براساس فصل‌های مختلف، گرما و سرما، روزهای تعطیل و غیرتعطیل و... در فضاهای متنوع نمایش‌هایی را روی صحنه می‌برند، ما نمی‌توانیم بی‌تفاوت از کنار تعطیلی یک‌ماهه هنرهای نمایشی در اسفند و فروردین بگذریم.

داوود فتح‌علی‌بیگی اما از منظری دیگر به این موضوع نگاه می‌کند و می‌گوید: این‌که تنها بگوییم تالارهای نمایشی در روزهای تعطیل نوروزی باید دایر باشند، حرف چندان دقیقی نیست، چراکه در این روزها باید ببینیم چه کاری مناسب اجرا است و مخاطب را به خود جذب می‌کند.

این هنرمند که تجربیات زیادی در عرصه هنرها و آیین‌های نمایش سنتی ایران دارد، ادامه می‌دهد: برای این عید باستانی که ریشه‌های ملی دارد، بهترین گزینه برای تالارهای تئاتر، اجرای نمایش در قالب‌های سنتی و ایرانی است. البته با توجه به شاد بودن فضا در روزهای تعطیل نوروز، نمایش‌های خنده‌آور تخت‌حوضی می‌تواند انتخابی مناسب باشد.

داود فتح‌علی‌بیگی: برای این عید باستانی
که ریشه‌های ملی دارد بهترین گزینه اجرای نمایش در قالب‌های سنتی و ایرانی است.

فتح‌علی‌بیگی این پیشنهاد خود را کمی گسترده‌تر عنوان می‌کند: اصلا می‌توان برای این ایام به فکر برگزاری جشنواره‌ای آیینی  سنتی بود که در آن نمایش‌های مضحک و خنده‌آور، البته با رویکردهای امروزی و با نگاهی اجتماعی را به صحنه برد.

نادر برهانی‌مرند هم از هنرمندانی است که به‌شدت مخالف تعطیلی تئاتر به هر بهانه‌ای است و در این رابطه می‌گوید: اگر بپذیریم تئاتر یک رسانه است، به هیچ وجه تعطیل‌بردار نیست و تنها می‌تواند به اقتضای زمان و مکان، نقش عوض کند.

وی تاکید می‌کند: اتفاقا هنرمندان باید سال تحویل را در صحنه جشن بگیرند، چراکه تئاتر رسانه‌ای بسیار مهم و قدرتمند است و باید برای مخاطبش در هر زمانی خوراک مناسب فرهنگی داشته باشد.

برهانی‌مرند با اشاره به این که چنین بر نگاه‌هایی نشان می‌دهد که نه هنرمندان تئاتر را جدی گرفته‌اند و نه مسوولان به عنوان یک رسانه به آن نگاه می‌کنند، ادامه می‌دهد: باید بپذیریم که مخاطب تئاتر به جمعیتی نه‌چندان زیاد محدود شده است و از بحران کمبود تماشاگر رنج می‌برد. این امر هم ناشی از این است که تئاتر نتوانسته یک ارتباط ارگانیک و دغدغه‌مند با مخاطب برقرار و به عنوان یک رسانه پویا عمل کند.

نادر برهانی مرند: تعطیلی هنرهای نمایشی در ابتدای هر سال بیشتر ناشی از مشکل تدبیر و سیاست‌گذاری است.

این کارگردان تئاتر در پایان تصریح می‌کند: هنرهای نمایشی مشکل تدبیر و سیاستگذاری داشته و دارد و تعطیلات نوروزی بیشتر ناشی از این مشکل است تا کاستی‌های دیگر.

در مقابل هنرمندانی که تعطیلی چندهفته‌ای کشور را مورد انتقاد قرار می‌دهند، هستند تئاتری‌هایی که این وضعیت را عادی و طبیعی ارزیابی می‌کنند.

محمد یعقوبی یکی از این هنرمندان محسوب می‌شود که البته تنها با تعطیلی تئاتر از 29 اسفند تا 15 فروردین‌ماه موافق است. وی در این باره توضیح می‌دهد: تجربه ثابت کرده که در ایام نوروز تئاتر تماشاگر ندارد و همیشه مدیران هنری می‌پرسند چرا باید در این موقعیت هزینه کنیم. در واقع اگر کاری روی صحنه برود و تماشاگر نداشته باشد، این کلیت تئاتر است که صدمه می‌بیند.

محمد یعقوبی: بجای بحث بر سر تعطیلی نوروزی تئاتر، بهتر است  به فکر آن باشیم که هنرهای نمایشی
در طول سال به آفت رکود گرفتار نشود.

محمد یعقوبی همچنین تاکید می‌کند: به جای بحث بر سر تعطیلی 2 هفته‌ای تئاتر، بهتر است به فکر آن باشیم که هنرهای نمایشی در طول سال زنده و پویا باشد و به آفت رخوت و رکود گرفتار نشود.

 

فرصتی برای استراحت

بعد از شنیدن صحبت‌های هنرمندان عرصه تئاتر، وقت آن است که به سراغ حسین پارسایی برویم و پای صحبت‌های او بنشینیم. مدیرکل مرکز هنرهای نمایشی وزارت ارشاد می‌گوید: تجربیات سال‌های گذشته نشان می‌دهد بیشتر مردم و هنرمندان ایام نوروز را به تعطیلی می‌گذرانند و تمایل چندانی برای حضور در تالارهای نمایشی ندارند. برای مثال ما حتی یک گروه نمایشی هم پیدا نکردیم تا بپذیرد از 5 فروردین‌ماه به روی صحنه برود؛ البته گروهی که حرفه‌ای بوده و کار آنها  مناسب تعطیلات نوروز باشد. پارسایی با اشاره به تعطیلی اکثر ادارات و نهادها در ابتدای فروردین‌ماه، ادامه می‌دهد: نیمه اول فروردین تعطیلات پی در پی دارد و همین امر باعث می‌شود نتوان بخوبی از نمایش‌های روی صحنه حمایت کرد. در این میان البته عدم امکان اطلاع‌رسانی مناسب هم مزید بر علت است و نمی‌توان برای آثار روی صحنه چندان تبلیغ کرد.

حسین پارسایی: مکاتباتی را با مدیران کل ارشاد استان‌ها انجام داده‌ایم تا گروه‌های نمایشی برای کار در ایام نوروز مورد حمایت قرار بگیرد.

مدیر اداره کل هنرهای نمایشی در  حالی که عنوان می‌کند به دلیل کمبود مخاطب در تهران، سیاستی برای فعال کردن تالارهای نمایشی پایتخت در تعطیلات نوروزی وجود ندارد، در مقابل از برنامه‌های این مرکز برای شهرستان‌ها خبر می‌دهد: برخلاف تهران، دیگر شهرها در ایام نوروز می‌توانند میزبان خوبی برای هنرهای نمایشی باشند و به همین دلیل مکاتباتی را با مدیران کل ادارات ارشاد اسلامی استان‌ها انجام داده‌ایم تا گروه‌های نمایشی که تمایل دارند در نوروز کاری را روی صحنه ببرند، مورد حمایت جدی قرار بگیرند.

با وجود آن که حسین پارسایی از فعالیت گروه‌های شهرستانی در ایام نوروز حمایت می‌کند، اما در عین حال از تعطیلی تئاتر در تهران دفاع کرده و می‌گوید: مرکز هنرهای نمایشی با توجه به تجربه پیشینیان، 15 روز ابتدایی هر سال را به عنوان تعطیلی فعالیت‌های صحنه‌ای منظور کرده تا فرصتی برای رفع خستگی و تجدید قوای روحی هنرمندان ایجاد شود و در این وقفه تالارها و امکانات نمایشی هم بتوانند نفسی تازه کنند.

مهدی یاورمنش



 


 


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: