روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
سه شنبه 04 مهر 1396 / 05 محرم 1439 / a 26 Sep 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه سال نو
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
يكشنبه 04 فروردين 1387 - ساعت 12:34
شماره خبر: 100933872983
امريکا خواب هاي زيادي براي فضا ديده است
ماراتن ‌تسليحاتي‌ در ‌جو‌ زمين‌
اواسط ژانویه سال‌جاری میلادی بود که وزارت دفاع ایالات‌متحده (پنتاگون) از بروز نقص فنی در یکی از ماهواره‌های جاسوسی قدیمی این کشور و تقاضای پنتاگون از جورج بوش، رئیس‌جمهور برای صدور مجوز هدف قرار دادن این ماهواره با موشک‌های رهگیر خبر داد. از کار افتادن این ماهواره که با کد 193S از آن نامبرده می‌شد به دلیل انباشت حجم نسبتا زیادی از ماده سمی هیدرازین در آن و همچنین تصمیم پنتاگون برای هدف قرار دادنش از زمین برای جلوگیری از سقوط به اتمسفر برای هفته‌ها به سوژه‌ای جنجالی تبدیل شده بود.

روس‌ها نگران سقوط این ماهواره و تبعات زیست‌محیطی ناشی از برخورد آن با اتمسفر بودند. از آنجا که گمان می‌رفت این ماهواره پس از برخورد با اتمسفر به طور کامل نسوزد احتمال سقوط خاکستر و اجزای سوخته آن  روی مناطق مسکونی وجود داشت.  شبکه‌های تلویزیونی برای نشان دادن مخاطرات این سقوط، تصاویری آرشیوی از حادثه انفجار شاتل چالنجر را نمایش می‌دادند. پس از انفجار چالنجر بقایای آن سقوط کرد و به سقف چند خانه مسکونی آسیب رساند.

در طرح مباحث مربوط به این احتمال سقوط S193 دغدغه‌های زیست‌محیطی هم مدنظر قرار گرفته بود. در مخازن سوخت ماهواره مقادیر قابل توجهی هیدرازین ذخیره شده بود که وزن آن نصف وزن 5/2 تنی ماهواره تخمین زده می‌شد.

روز هفدهم فوریه بود که شبکه تلویزیونی سی.ان.ان از موافقت بوش با طرح ساقط کردن S193 با موشک‌های رهگیر طراحی شده برای سامانه دفاع موشکی امریکا پرده برداشت. در حالی که گمان می‌رفت با اقدام ارتش امریکا برای نابودیS193 دیگر جایی برای نگرانی در مورد احتمال برخورد بقایای این ماهواره قدیمی و از رده خارج شده با زمین وجود نداشته باشد اما به ناگاه بحرانی جدید در این ماجرا سر برآورد.

دولت بوش برای این برنامه دلایل قابل توجیهی داشت. استدلال کاخ‌سفید این بود که با نابودی S193 در خارج از اتمسفر دیگر جایی برای نگرانی در مورد سقوط بقایای این ماهواره به زمین و آلوده شدن محیط‌زیست با سوخت ذخیره شده در آن وجود ندارد.

 امریکایی‌ها خواب‌های زیادی برای فضای اطراف زمین دیده‌اند و با جدیت تمام طرح استقرار اجزای سامانه دفاع موشکی در مدارهای بالایی جو را دنبال می‌کنند

وزارت دفاع روسیه بلافاصله به این موضوع واکنش نشان داد. روس‌ها معتقد بودند تضمینی برای درست بودن استدلال‌های ارائه شده توسط امریکایی‌ها وجود ندارد. به‌گمان روس‌ها این برنامه در واقع برای سنجش توان عملیاتی موشک‌های رهگیر سامانه دفاع موشکی در هدف قرار دادن ماهواره‌های دشمن ترتیب داده شده بود.

پس از اعلام خبر عملیات موفقیت‌آمیز ساقط کردن  S193 برخلاف آنچه گمان می‌رفت جنگ لفظی مسکو و واشنگتن برسر این مساله بالا گرفت. اگرچه روسیه و ایالات‌متحده دیگر دشمن هم تلقی نمی‌شوند اما با افزایش تحرکات امریکا برای اجرایی کردن طرح ایجاد سامانه دفاع موشکی در سال‌‌های اخیر به نظر می‌رسد دو طرف در آستانه ورود به دور جدیدی از مسابقات تسلیحاتی و البته این بار در خارج از زمین قرار گرفته‌اند.

تشدید جنگ لفظی مسکو و واشنگتن در این رابطه چندان هم اتفاقی نبود. چند روز قبل از اجرای عملیات نابودی S193 روس‌ها و چینی‌ها در کنفرانس بین‌المللی خلع سلاح ژنو پیش‌نویس معاهده جدیدی را ارائه کردند که استقرار تسلیحات در فضای خارجی زمین را ممنوع می‌کرد.

معاهده پیشنهادی با مخالفت صریح و ناگهانی هیات نمایندگی امریکا مواجه شد که حتی حاضر نشد در مورد مفاد این پیشنهاد گفتگو کند. کاخ‌سفید روز 14 فوریه یعنی یک روز پس از ارائه پیش‌نویس معاهده جدید با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد امریکا با تبیین هر سیستم حقوقی جدید یا تمهیدات محدودکننده‌ای که استفاده از فضای خارجی زمین را محدود کرده یا ممنوع کند، مخالف است.

پیش از این و در سال 2006 میلادی بوش خط‌مشی جدید امریکا در قبال فضای خارجی زمین را مورد تصویب قرار داده بود. در این سیاستگذاری جدید فضای خارجی به منزله جزیی مهم از اقتصاد و امنیت داخلی و قلمرو ایالات‌متحده تلقی و تاکید شده است امریکا حق خود را در استفاده آزادانه از فضای خارجی زمین محفوظ می‌داند و به معاهداتی که محدودیت‌هایی را در این زمینه قایل شود، نمی‌‌پیوندد.تا پیش از این موضوع محدود کردن مسابقات تسلیحاتی در فضای خارجی زمین فقط در توافقنامه 1972 میلادی اتحاد جماهیر شوروی و امریکا برای کنترل تولید موشک‌های بالستیک بین قاره‌ای موسوم به پیمانABM  پیش‌بینی شده بود. در این توافقنامه توقف روند تولید سامانه‌های دفاع موشکی در برابر موشک‌های بالستیک مورد توجه قرار گرفته بود. این سند استقرار هر گونه سلاح، سامانه‌های ضدموشکی یا پرتاب‌گرها را در جو زمین ممنوع کرده بود.

در بیانیه مشترک امریکا و اتحاد جماهیر شوروی در رابطه با این توافقنامه در 21 مارس 1997 در هلسینکی، پایتخت فنلاند دو طرف بر علاقه‌مندی خود بر عدم به‌کارگیری سامانه‌های رهگیری موشک‌های بالستیک یا سایر تسلیحات پیشرفته در جو زمین تاکید کردند. با این حال ایالات‌متحده در سال 2002 میلادی به طور یکجانبه از معاهدهABM  خارج شد و تنها پیمان موجود برای حفاظت از جو زمین را در عمل مضمحل کرد.

در حال حاضر تنها معاهده موجود پیرامون آینده فضا توافقنامه‌ای است که در سال 1967 میلادی بین امریکا و شوروی امضا شد که در آن دو طرف متعهد به خودداری از استقرار تسلیحات کشتارجمعی در ماه و سایر اجرام آسمانی شده‌اند ولی در آن هیچ اشاره‌ای به جو زمین نشده است. این در حالی است که تمامی توافقنامه‌های مربوط به محدودیت تولید سلاح‌های کشتار جمعی و استراتژیک در سال 2009 ملغی می‌شود.

به نظر می‌رسد امریکایی‌ها خواب‌های زیادی برای فضای اطراف زمین دیده‌اند و با جدیت تمام طرح استقرار اجزای سامانه دفاع موشکی در مدارهای بالایی جو را دنبال می‌کنند. گویی امریکایی‌ها از گردش ماهواره‌های غیرنظامی و استفاده صلح‌آمیز از فضا خسته شده‌اند و جو زمین را به مثابه عرصه‌ای نوظهور برای آغاز دور جدیدی از مسابقات تسلیحاتی می‌بینند.

جنگ ستارگان ریگان

پیشینه طرح ایجاد سامانه دفاع موشکی امریکا در واقع به سال 1983 و دوران ریاست‌جمهوری رونالد ریگان بازمی‌گردد.

وزارت دفاع ایالات‌متحده در آن سال برای اولین بار از طرح دفاع استراتژیک خود برای حفاظت از امریکا در برابر حمله موشکی احتمالی اتحاد جماهیر شوروی پرده برداشت. این طرح در دوران زمامداری ریگان اجرایی نشد و  جانشین‌های او نیز ترجیح دادند عطای اجرای این برنامه مناقشه‌انگیز را به لقایش ببخشند.

جورج بوش، رئیس‌جمهور امریکا پس از مواجهه با حملات یازدهم سپتامبر 2001 و به فاصله اندکی پس‌از شروع دوران ریاست‌جمهوری‌اش این طرح را به یکی از اولویت‌های دفاعی امریکا تبدیل کرد. واشنگتن برای فراهم آوردن بستر قانونی اجرای این طرح در سال 1972 میلادی از معاهدهABM  خارج شد و این طرح در فاز اجرایی قرار گرفت.

در این چارچوب سامانه دفاع موشکی با اتکا به رادارهای زمینی و ماهواره‌های تجسسی خود در جو زمین پس از شناسایی موشک‌های پرتاب شده به‌سوی امریکا پیش از رسیدن این موشک‌ها به هدف آنها را به‌مدد موشک‌های رهگیر ‌که از زمین شلیک می‌شوند یا پرتوسازهای لیزری پرقدرت در مدار زمین را ساقط می‌کنند.

 رضا سادات‌


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: