روزنامه جام جم
صفحه اصلی روزنامه درباره ما ارتباط با ما پیوندها راهنمای سایت بورسبورس آب و هواآب و هوا انتشاراتانتشارات اشتراکاشتراک آرشیو روزنامهآرشیو روزنامه
سه شنبه 09 خرداد 1396 / 04 رمضان 1438 / a 30 May 2017
صفحه اول روزنامه
سياسي
راديو و تلويزيون
اقتصاد
فرهنگي
جامعه
ورزش
دانش
جهان
حوادث
ايران زمين
گفتگو
سلامت
انديشه
صفحه آخر
جستجوی پیشرفته
ضمائم
ویژه نامه ها
ويژه نامه تداوم آفتاب
نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
شنبه 17 اسفند 1387 - ساعت 20:24
شماره خبر: 100945183939
گفتگو با آيت‌الله محمد‌علي تسخيري‌ دبيرکل مجمع تقريب مذاهب اسلا‌مي‌
احياي حرکت تقريب مذاهب، از برکات انتخاب آيت‌الله خامنه‌اي بود
آیت‌الله محمد علی تسخیری از فعالا‌ن پیشکسوت سیاسی و فرهنگی ایران و عراق است. دغدغه اصلی وی رفع اختلا‌فات موجود میان مذاهب مختلف اسلا‌می است و به‌همین خاطر در دنیای اسلا‌می چهره‌ای شناخته شده دارد. در گفتگویی که با وی داشتیم بحثی مشروح در مورد تلا‌ش‌های مجدانه رهبر معظم انقلا‌ب برای احیای وحدت اسلا‌می مطرح شد. آنچه در ذیل می‌آید حاصل این گفتگو است.

 از شما بسیار متشکریم که دعوت‌مان را پذیرفتید و در این گفتگو شرکت کردید. همان طور که حضرت‌عالی در جریان موضوع هستید، بحث ما درباره وحدت اسلامی و اشاره‌ای است که رهبر معظم انقلاب در خصوص وحدت بین مذاهب و دوری از اختلاف دارند. طبیعتا شما به عنوان دبیرکل دارالتقریب مذاهب بیشتر با نظرات ایشان در این زمینه آشنا هستید. مایلم خوانندگان ما را از این نظرات مطلع بفرمایید.

بسم‌الله الرحمن الرحیم، ضمن خوشامدگویی و تقدیر از اقدام شما، من معتقدم ابعاد وسیع این شخصیت بزرگ را ما نتوانسته‌ایم به طور جامع برای جهان اسلام توضیح دهیم، حتی برای ملت ایران، بعد وسیع و عمیق این شخصیت متاسفانه تبیین نشده است. ما باید ابعاد گوناگون نعمت الهی رهبری ایشان را بعد از امام امت و رهبر کبیر انقلاب اسلامی، خوب درک کنیم و شکر نعمت را بجا آوریم. شکر نعمت، خود موجب افزایش و تداوم آن نعمت است.

حرکت رهبر معظم انقلاب اسلامی‌در زمینه وحدت اسلامی دنباله حرکت استراتژیک اسلام، به طور عام و امامت امت و جمهوری اسلامی به طور خاص در راه تحقق انسجام اسلامی در موضعگیری‌های عملی میان همه طبقات و اصناف و امت اسلامی بوده است. من معتقدم آقا همه آن تعلیمات اسلامی را به طور دقیق و عمیق دنبال کرده‌اند.
نمی‌خواهم به صورت تئوریک بحث کنم، اما ایشان در سخنانشان همه عوامل وحدت را به طور کامل تبیین و تقویت کرده‌اند.

ایشان چشم‌اندازهای وحدت و نیز همه راهکارهایی را که به وحدت منجر می‌شود، تبیین کرده‌اند. آقا دقیقا موانع تحقق وحدت امت اسلامی را شناخته‌اند. من از بیانات مقام رهبری، این موانع را استخراج می‌کنم. ایشان دقیقا روی توطئه‌های استکبار جهانی به عنوان یکی از این موانع، تمرکز کرده و از آن برحذر داشته‌اند. یکی دیگر از موانعی که ایشان روی آن تمرکز دارند، مسائلی است که به تکفیر، اهانت به مقدسات دیگران یا موضعگیری‌های غیرصحیح منجر می‌شود. همه این موارد را رهبر معظم در سخنانشان تبیین کرده‌اند تا موانع در راه وحدت اسلام را رفع کنند. من معتقدم ایده‌های ایشان درباره وحدت، بحث مفصلی است و به عنوان خط‌مشی ایشان باید عوامل وحدت، چشم‌اندازهای وحدت و موانع وحدت را در فرصتی مناسب بررسی کرد.

نکته دیگر در این خصوص تاکید ایشان بر مساله تقریب مذاهب است. می‌دانید که تقریب مذاهب حرکت پر برکتی بوده که در دهه 40 قرن بیستم در قاهره از سوی علمای بزرگ شیعه و سنی تاسیس شد. این حرکت را علمای بزرگ سنی از جمله مرحوم شلتوت، مرحوم مدنی و مرحوم مراغه‌ای و از علمای بزرگ شیعه مرحوم بروجردی، مرحوم شهرستانی و مرحوم کاشف‌الغطا به راه انداختند و توانستند تاثیر خود را در جهان اسلام بگذارند، اما با درگذشت رهبرانش به فراموشی سپرده شد و مجله معروف آنها به نام «رسالت الاسلام» پس از انتشار 60 شماره بسته شد.

یکی از برکات انتخاب ایشان، احیای حرکت تقریب مذاهب و احیای برکات آن حرکت بود. دستور ایشان به تاسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب و تعیین حضرت آقای واعظ‌زاده به عنوان دبیر کل مجمع و تعیین شورای عالی قوی با حکم ایشان، آغاز یک حرکت خوب بود. البته پس از استعفای آقای واعظ‌زاده، دبیرکلی مجمع را به من سپردند. الحمدلله استراتژی تقریب مذاهب تهیه شد و به تصویب رسید. مجمع عمومی تقریب با شرکت بیش از 150 شخصیت از همه مذاهب جهانی منعقد و برنامه 10 ساله‌اش تنظیم شد. حرکت مجمع تقریب گسترش پیدا کرد.
مجامع جهانی بزرگ اسلامی استقرار گرفت. «ایسسکو»‌ بزرگ‌ترین سازمان فرهنگی جهان، تقریب را از اهداف خودش قرار داد و استراتژی رسمی برای تقریب نوشت. سپس آن را در کنفرانس دهم سران که در مالزی  پرترو جایا  منعقد شد به تصویب سران کشورهای اسلامی رساند.

کل جهان اسلام این استراتژی را پذیرفت و بتازگی در اجلاس استثنایی سران کشورهای اسلامی  که در مکه به شکل فوق‌العاده منعقد شد  رسما در آن برنامه 10 ساله، یک بند ویژه برای تعدد مذاهب و لزوم فعالیت کشورها در زمینه تقریب مذاهب تصویب شد. ما بزودی عازم جده هستیم تا با دبیرکل کنفرانس اسلامی درباره مکانیسم اجرای این بند جدید مذاکره کنیم. می‌خواهم عرض کنم که هم در سطح رسمی و هم در سطح علما و هم در سطح مردمی، استقبال عظیمی از دعوت تقریب مذاهب شد.

این حرکتی است که به برکت رهبری رهبر معظم انقلاب شروع شد و توانست قلوب مسلمانان را به سمت جمهوری اسلامی جذب کند. ایشان عنایت خاصی به این مجمع، کنفرانس‌های آن و نیز دانشگاه تقریب مذاهب به طور اخص دارند. چند بار شورای عالی تقریب خدمت ایشان رسیدند که در ملاقات اخیر رهبر معظم انقلاب فرمودند: این دانشگاه باید برای دیگر کشورها اسوه باشد. ایشان روی پیشبرد هدف این دانشگاه  که یک پدیده زیبایی است و سعه‌صدر ایران را نشان می‌دهد  تاکید دارند که باید نمونه باشد.

مواردی را که می‌فرمایید از جمله تشکیل جلسات، همایش‌ها و کنفرانس‌ها همه نمود بیرونی زیادی دارد. گام‌های موثر در بعد عملی را ذکر بفرمایید؟

ایجاد مجمع در سطح جهان اسلام یک گام عملی بود و نیز تاکید بر تاسیس دانشگاه نیز خود یک گام عملی بزرگ و موثر بود. نوشتن منشور وحدت، از دیگر مواردی بود که رهبر معظم انقلاب تاکید داشتند؛ نوشتن منشوری که همه علمای سنی و شیعه آن را به امضا برسانند و هم‌قسم شوند تا مسیر و شاخص‌های راهشان را مشخص کنند. منشور وحدت گام عظیمی است.  با تاکید و زیر سایه ایشان ما این منشور را در جلسات گوناگون پیشنهاد کردیم و نوشتیم.

این منشور با اشراف رهبر معظم انقلاب و زیر نظر دفتر ایشان تهیه و به جهان اسلام عرضه شد. این منشور در بیست و یکمین اجلاس وحدت اسلامی  که در 15 اردیبهشت با حضور 850 عالم شیعه و سنی تشکیل شد  به امضای علما رسید.

این منشور طبق منویات رهبر معظم انقلاب و به دستور ایشان نوشته شد و در اجلاس‌های دیگر مورد تایید قرار گرفت. تاکنون حدود 3000 عالم شیعه و سنی این منشور را امضا و دعوت رهبر انقلاب را اجابت کردند. من امیدوارم که ما بتوانیم امضای هزاران عالم دینی را در تایید این منشور بگیریم تا یک خط مشی برای جهان اسلام باشد.
منشور وحدت به چند زبان مختلف ترجمه و به کشورهای مختلفی فرستاده شد که پاسخ‌های مثبت درباره تایید آن را روز به روز دریافت می‌کنیم.

چند روز قبل که در دمشق بودم، مفتی بزرگ و وزیر اوقاف آنجا پیش من آمد و گفت: منشور خوبی است و زیبا تنظیم شده و خط مشی بسیار خوبی هم دارد. این نیز یکی دیگر از گام‌های عملی رهبر معظم انقلاب برای هدایت جهان اسلام به سوی وحدت اسلامی است.

از دیگر مواردی که رهبر انقلاب روی آن تاکید داشتند و من نیز به آن اشاره کردم، رفع موانع وحدت اسلام بود. یکی از این موانع بزرگ مساله اهانت به مقدسات است. مسلمانان نباید به مقدسات همدیگر اهانت کنند. در این باره مجددا و دقیقا تاکید کردند تا بیاییم منشور همدلی را برگزار کنیم و احترام همدیگر را داشته باشیم.

وقتی که خداوند در قرآن می‌فرماید: به بت‌های مشرکین اهانت نکنید تا آنها نیز نیایند و به مقدسات شما اهانت کنند، پس به طور طبیعی مسلمانان هم باید احترام همدیگر را نگه دارند و به مقدساتشان احترام بگذارند و اهانت نکنند. این یک گام عملی بزرگ و شجاعانه بود که مورد تایید حضرت ایشان نیز بود.

در نتیجه اهانت، متاسفانه گاهی درگیری‌ها به کشت و کشتار هم می‌رسد. تا حالا شاید هزاران نفر  شیعه و سنی  در نتیجه اهانت به مقدسات کشته شده‌اند.

در زمینه فتنه نیز ایشان دستور منع ایجاد تحریک دادند که انصافا تاثیر عمیقی داشته است.

لطفا نمونه‌هایی از این اقدام را بفرمایید.

مثلا یک نمونه از تاکیدات ایشان مربوط به کتاب‌های درسی است مبنی بر این که باید عاری از اهانت باشد.

نکته مهم دیگر، ملاقات‌های طولانی و پرباری است که ایشان وقت می‌گذارند و با علمای شیعه و سنی جلساتی دایر می‌کنند. توضیحاتی که ایشان به شخصیت‌های بزرگ جهان اسلام دادند  از جمله دبیرکل مجمع فقه و دبیرکل ایسسکو  اثرات عظیمی گذاشته و در دل علما واقعا تاثیرات مثبت داشته است که ما آن را منعکس کردیم.

در زندگانی حضرت آقا نکات زیادی می‌توان مطرح کرد. به طور مثال، پیشنهاد عظیم ایشان در کنفرانس سران برای حل مشکل فلسطین، برگشت مهاجران فلسطینی به وطن خود و اخراج مهاجران که از سرزمین‌های مختلف جهان به فلسطین آمده‌اند، تعیین سرنوشت مردم فلسطین با رای فلسطینیان، این شیوه هم دموکراتیک بود و هم مقبول جهان اسلام.

این پیشنهاد شجاعانه‌ای بود که ایشان مطرح کردند و جدا مورد استقبال توده‌های مسلمان قرار گرفت. اما متاسفانه سران حاضر در جهان و کشورهای اسلامی افرادی نیستند که ارزش شنیدن چنین پندهای مجدانه‌ای را داشته باشند.

پیشنهاد ایشان برای حضور نماینده‌ای از جهان اسلام در شورای امنیت کاملا عملی و بسیار جالب بود که متاسفانه پیگیری نشد.

می‌خواهم عرض کنم که استقبال توده‌های مسلمان از فرمایشات ایشان واقعا چشمگیر است. همان روحیه و استقبالی که از ایشان در پاکستان دیدیم، همچنان در بین مردم باقی است. چند روز قبل من پاکستان بودم، وقتی تاکید ایشان به حل درگیری‌هایی که مدت‌هاست در پاوه چنار بین شیعه و سنی وجود دارد و رغبت ایشان به حل این مشکلات را به علما گفتم، علما فتاوای گوناگونی دادند و درگیری را تحریم کردند. الحمدلله 24 ساعت نگذشت که آن درگیری‌های طولانی متوقف شد و علما همه دعوت آقا را اجابت کردند. حتی مسوولان رسمی جدید وقتی که فهمیدند ایشان این دعوت را دارند، به جد اقدام کردند و توانستند از ادامه درگیری چرکینی که در منطقه پاوه چنار بود، جلوگیری کنند.

استقبال از بیانات ایشان در لبنان، سوریه و جاهای دیگر بسیار چشمگیر است. واقعا این فرصت برای بیان نمونه‌هایی از این دست، کافی نیست. فکر بلند وحدت را همه تایید می‌کنند. ما هر جا که می‌رویم با احترام ویژه علما و توده‌های مردم مواجه هستیم.

استقبال اهل سنت در داخل کشور بسیار عظیم است. از دیگر گام‌های زیبا و عملی ایشان اعلان سال 1386 به عنوان سال وحدت و انسجام اسلامی بود. واقعا سال پربرکتی بود و همه ارگان‌های فرهنگی  اجتماعی را وادار کرد که بیایند همکاری، فعالیت و پژوهش کنند. جدا سال پربرکتی بود و من این را خدمت ایشان عرض کردم. در حوزه‌ها اثر گذاشت و در خط‌مشی ارگان‌های فرهنگی نیز اثر گذاشت. همه پند و توضیح می‌خواستند که در این زمینه چه بکنند. کشور به تکاپو افتاد و نه فقط داخل کشور که در خارج کشور هم از این دعوت تقدیر کردند. در کنفرانس تقریب مذاهب در مکه، علمای جهان اسلام از این نامگذاری سال تقدیر کردند. این گام فکری و عملی بسیار پربرکتی بود که در آن سال پربار برداشته شد. ما خدا را بسیار شاکریم که ایشان چنین گام‌های بزرگ و مفیدی برای ما برمی‌دارند و این زمینه‌ها را برای ما فراهم می‌کنند. خداوند به ایشان طول عمر دهد، ان‌شاءالله.

فعالیت‌های حضرت ایشان برای خاموش کردن فتنه و دعوت به وحدت در سطح جهان اسلام، گاهی پنهان و مسکوت مانده است. من یک مورد از این اقدامات را در ارتباط با پاکستان گفتم که اصلا هیاتی برای تشویق آنها به منع فتنه و خاموش کردن جنگ به آنجا اعزام شد.

چه کسانی رفتند؟

بنده و عده‌ای از علما و استادان رفتیم. سه اجلاس در پاکستان؛ شهرهای اسلام‌آباد، پیشاور و لاهور برگزار کردیم. بیانیه‌هایی برای منع درگیری صادر شد. از علمای شیعه و سنی هر دو طرف بیانیه صادر کردند. ملاقات‌هایی با مسوولان کشور، نخست‌وزیر جدید، وزیر فرهنگ و سران سلفی‌ها حتی علمای بزرگ طالبان و ... صورت گرفت.

گفتگو با وهابیت را هم در دستور کار خود داشتید؟

بله، ما با همه گفتگو می‌کنیم، با همه صحبت کردیم. منطق ما منطق مقبولی است. از تمامی فرقه‌ها دعوت کردیم که بیایند و مشترکاتمان را مورد بررسی قرار دهیم، اما شما همچنان مواضع خودتان را داشته باشید و ما هم مواضع خودمان را. فقط مشترکاتمان را با هم مورد تاکید قرار دهیم. یک دعوت زیبا، جالب و مورد استقبال که یکی از اثرات آن متوقف شدن درگیری‌ها و جذب علمای آنها  به خط مشی جمهوری اسلامی بود. همه تاکید داشتند عاشق موضعگیری‌های ضد آمریکایی جمهوری اسلامی هستند. من برای خوانندگان شما عرض کنم که پاکستان، منبع عظیمی از مویدان انقلاب اسلامی دارد و باید به این مساله توجه کرد.

نمونه دیگری از کارهای ارزشمندی که مردم ما از آن بی‌اطلاع هستند تلاش استکبار جهانی بخصوص آمریکا برای استفاده از حربه تفرقه است. بعد از جنگ 33 روزه و شکست اسرائیل از حزب‌الله، که پوزه آنها  را به خاک مالید، استکبار سعی کرد با تحریک مزدوران، جاهلان و متعصبان دست به تفرقه بزند تا با ایجاد اختلاف بین شیعه و سنی، فتنه عظیمی در جهان اسلام راه بیندازد. ما با شرکت در کنفرانسی که در دوحه برپا شد، متوجه شدیم علمای زیادی از اطراف جهان را آنجا جمع کرده‌اند که همه به تشیع حمله می‌برند و فتنه برپا می‌کنند. ما نیز در کمال متانت شرکت کردیم، پاسخ دادیم و تشویق کردیم که دست از فتنه بردارند. عصر روز دوم فضای کنفرانس عوض شد. کنفرانس دوحه از سوی یک کانال تلویزیونی در کل جهان پخش می‌شد. عصر روز دوم فضا به نفع وحدت، به نفع جمهوری اسلامی و به نفع صفا بین شیعه و سنی دگرگون شد.

در آخرین روز کنفرانس  که روز سوم بود  رئیس اجلاس و مرا به طور مشترک در برنامه قرار دادند و ما رفتیم به سوی تاکید بر اصول وحدت و صدور بیانیه‌های آن.

در جاهای دیگر نیز این تحریک‌کننده‌ها فعال شدند. در استانبول وهابی‌ها اجلاس کوچکی علیه شیعه ترتیب دادند، اما رهبر معظم انقلاب حرکت خنثی کردن این توطئه‌ها را هدایت کردند. در این کنفرانس  که با حضور 37 تن از وهابی‌ها در ادامه همان توطئه تفرقه تشکیل شد  شروع کردند به فحش دادن. ما در مقابل آن کنفرانسی با حضور 7000 نفر از شخصیت‌های بزرگ مذاهب مختلف اعم از سنی، شیعی، علوی و ... برپا کردیم که همه با یک ندای اجابت دعوت رهبر حاضر شدند و انصافا آن ندای دعوت، تفرقه را در نطفه خفه کرد.

اجلاس‌های دیگری هم در لندن، نایروبی، مالزی، سریلانکا، تایلند و اندونزی برپا و آن توطته عظیم با درایت آقا خنثی شد. حتی آقا پیام‌هایی به برخی شخصیت‌های بزرگ اهل سنت فرستادند که ما حامل این پیام بودیم. در یک مورد یکی از بزرگان اهل سنت که رفتار بسیار خوبی داشت، متاسفانه مسائل درونی عراق بین شیعه و سنی روی ذهن او اثر گذاشت و او هم شروع کرد به تحریک فتنه، ما از طرف آقا رفتیم تا پیام ایشان را به وی برسانیم.

منظورم آقای شیخ قرضاوی است. من پیام را به ایشان رساندم و گفتم: آقا فرمودند به شما بگوییم اشتباه نکنید. مشکل ما امروز درگیری بین شیعه و سنی نیست، بلکه درگیری بین بیداری اسلامی و استکبار جهانی است.
آنجاست که شما باید مبارزه‌تان را متمرکز کنید، نه این که بیایید اینجا و باعث تحریک بیشتر شوید. برای ایشان این پیام خیلی اثربخش بود و حرکتش را تعدیل کرد.

این نیز نمونه دیگری بود از فعالیت‌های حضرت آقا و اشراف ایشان به مسائل جهان اسلام و شناخت ایشان از  توطئه‌ها و خنثی کردن آنها. من معتقدم ابعاد فعالیت‌های ایشان برای ابطال و خنثی کردن این نوع توطئه‌ها واقعا ناشناخته مانده است.
حتی در مسائل یمن و درگیری‌های بین شیعیان زیدی و حکومت آنجا رهبر معظم انقلاب دستور دادند هیاتی به آنجا بروند و ما حامل پیام ویژه ایشان به مسوولان یمنی ‌بودیم. گفتیم مقام رهبری به هیچ کس نامه نمی‌فرستند، ولی نظر به اهمیت این موضوع، برای شما نامه فرستادند.

به رئیس‌جمهوری یمن؟

بله، بنده خودم با ایشان ملاقات کردم و این پیام را دادم و خیلی در دل ایشان موثر بود.

راجع به ارتباطتان با شیعیان زیدی بفرمایید و این که چه توصیه‌هایی به آنها داشتید؟

توصیه کردیم به سمت صلح حرکت کنند. ما برای این که این فتنه را خاموش کنیم، مدتی اثرگذار شدیم و واسطه خیر بودیم تا این که دشمنان بار دیگر تحریکات خود را بیشتر کردند. امیدواریم به نتیجه خیر رسیده باشیم.
می‌خواهم بگویم که همه این موارد از هدایت‌های پنهان ایشان است که همچنان مکتوم و مخفی مانده است.

مورد دیگری که هدایت رهبر معظم انقلاب در آن زمینه جدا اثرات عظیمی داشت، مساله عراق بود. در عراق توضیحات ایشان، هدایت ایشان و دعوت ایشان به وحدت بین اهل سنت و شیعه، اثرات عظیمی داشت. از کشتارهای زیادی واقعا جلوگیری شد. یک نمونه از نتیجه دعوت ایشان از علما را ذکر می‌کنم. با همکاری سازمان کنفرانس اسلامی در مکه، شب 27 ماه رمضان، جلسه‌ای از علمای شیعه و سنی برگزار کردیم. در بیت‌الحرام، در آن شب که در نزد اهل سنت هم شب قدر است، دو سه میلیون نفر جمع بودند و منشور وحدتی علمای عراق  نوشته و امضا شد که در تعدیل افراطی‌گری و پرخاشگری که بین گروه‌ها رایج بود و کلا برای حذف این رفتار خیلی موثر بود و در اصل پایه‌ای شد برای گام‌های بعدی که از جمله این گام‌ها، تاسیس اتحادیه علمای عراق بود. اهل سنت و شیعه با هم منشور مهمی تنظیم کردند که دولت عراق خود از این منشور استقبال عظیمی کرد و علما و مراجع آن را تایید کردند. آقای سیستانی نیز تایید کردند.

ما هم به نام ایران آنجا حاضر شدیم و تایید کردیم. آن فضا برای به جریان افتادن حرکت مصالحه و رفع فتنه در عراق خیلی موثر بود. این حرکت که متاسفانه خیلی هم منعکس نشد و مجهول ماند، اثرات عظیمی داشت. توجیهات آقا به علمای عراق و علمای اهل سنت درباره وحدت، رفع درگیری، رفع اهانت و تحریم حرکات تخریبی  در این زمینه که نباید مساجد همدیگر را تخریب کرد ‌ ارشادات ایشان نسبت به عکس‌العمل‌های مثبت، تاثیرات بزرگی بر جای گذاشت، در نتیجه بعضی حرکت‌هایی که می‌توانست آتش فتنه عظیمی را شعله‌ور کند، در تخریب حرم عسکریین شریفین ایشان عکس‌العمل‌های تند را منع و از ایجاد درگیری خانگی یا مردمی واقعا جلوگیری کردند.

تعاملات رهبر معظم انقلاب با اهل سنت داخل ایران به چه شکلی است. یقینا مسائل و مشکلات خاص خود را با نمایندگان آقا یا شما در میان می‌گذارند. اساسا این مسائل چیست و چقدر قابل حل است؟

با شرح صدر همه موارد موثر را اعمال می‌کنند. ایشان یادآوری می‌فرمایند که وقتی در مناطق اهل سنت در تبعید بودند، چقدر به ایشان محبت کردند. می‌فرمایند هرگز این محبت را فراموش نخواهند کرد. جدا همه کلماتشان پدرانه و همه تاکید ایشان به لزوم رفع محرومیت و اجابت خواسته‌های اینها بود.

چه خواسته‌هایی داشتند ایشان؟

من به تفصیل مستحضر نیستم، ولی می‌دانم که توصیه‌های ایشان در همه جلساتی که داشتیم، پدرانه و محبت‌آمیز بود؛ به طوری که معتقدم محبت ایشان بین علمای اهل سنت هرگز کمتر از محبت ایشان بین علمای اهل شیعه نیست. من می‌دانم چقدر ایشان برای بقای وحدت و انسجام اسلامی فعالیت دارند. مایلم در خاتمه تاکید کنم که ما واقعا باید از داشتن چنین رهبر فرزانه که نظیر او در جهان کسی نیست، شکرگزار باشیم.
فرمایشات ایشان را خوب بشناسیم و به آنها خوب عمل کنیم تا بتوانیم واقعا شاکر نعمت الهی این رهبریت فرزانه باشیم.

مجددا از شما تشکر می‌کنیم.


نظر خوانندگان:
لطفاً نظرات را فارسی وارد کنید
نام:    پست الکترونیک: